Έκθεση Γ΄ Λυκείου: «Οι στόχοι της επιστήμης στον καινούριο αιώνα» [Επιμέλεια κριτηρίου: Δρ. Πολύβιος Πρόδρομος]

Κωνσταντίνος Μάντης | Best Blogger Tips
Print Friendly and PDF

Έκθεση Γ΄ Λυκείου: «Οι στόχοι της επιστήμης στον καινούριο αιώνα» [Επιμέλεια κριτηρίου: Δρ. Πολύβιος Πρόδρομος]

[…]1. Ως τελικός σκοπός της επιστήμης ανακύπτει σταθερά ο εξανθρωπισμός της ζωής και ως σκοπός της ζωής ο εξανθρωπισμός της επιστήμης, ώστε να υπηρετείται ο Άνθρωπος. Διότι μόνο με τον απόλυτο σεβασμό προς τον Άνθρωπο μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά ο υλισμός και ο υπέρμετρος ευδαιμονισμός που κυριαρχεί και ορίζει την εποχή μας, και μόνο έτσι μπορεί να τιθασευθεί η επιστημονική αναρχία. Ο επιστήμονας οφείλει να συνειδητοποιήσει ότι πάνω από όλα βρίσκεται, αμετάθετος και αναντικατάστατος, ο Άνθρωπος. Και όπως, πολύ εύστοχα, όρισε ο Καντ: «ο άνθρωπος δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ποτέ ως μέσον, για κάποιο σκοπό, αλλά να θεωρείται αυτός, ο ίδιος, ο τελικός σκοπός».
2. Για να παραμείνουν όμως οι στόχοι της επιστήμης ανθρωποκεντρικοί, κρίνεται απολύτως αναγκαίος ο επανακαθορισμός τους από «προσωπικότητες με υψηλά ηθικά ιδανικά», κατά τον Αϊνστάιν, δηλαδή από έντιμους, υψηλόφρονες, συνεπείς και ανιδιοτελείς, διορατικούς, ειλικρινείς και αντικειμενικούς ανθρώπους-επιστήμονες.
3. Και για τον μεγάλο και κρίσιμο αυτό σκοπό, κρίνεται απαραίτητη η ανθρωπιστική τους συγκρότηση και καλλιέργεια, η βαθιά γνώση του δικαίου και του ηθικού τους καθήκοντος, η ορθή αντίληψη περί του αληθινά συμφέροντος τον Άνθρωπο, καθώς και μια ανεπτυγμένη κοινωνική συνείδηση ηθικής και αλληλεγγύης. Διότι στόχοι αμετακίνητοι της επιστήμης πρέπει, φρονώ, να είναι η βελτίωση των συνθηκών της ζωής του ανθρώπου σε όλες τις εκφάνσεις της, η μετάδοση της γνώσεως, η καταπολέμηση της αμάθειας και των προλήψεων, η ολόπλευρη καλλιέργεια σε βάθος του ανθρώπου, με κατάληξη τον σταθερό φωτισμό της συνειδήσεώς του, η φροντίδα για το περιβάλλον, η διασφάλιση της ειρήνης του κόσμου, της δικαιοσύνης και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, σε συνδυασμό με τον δραστικό περιορισμό της δυστυχίας, οπουδήποτε γης.
4. Όλα όμως αυτά μπορούν να επιτευχθούν μόνο μέσα από ανθρωποκεντρικότερη σκέψη και θεώρηση του επιστήμονα. Και εδώ ακριβώς εντοπίζεται η επιτακτική ανάγκη της συνδρομής του ανθρωπισμού ως του υψίστου σκοπού της επιστήμης. Διότι η ορθή λειτουργία μιας ανθρώπινης κοινωνίας κορυφώνεται στον βαθύ εξανθρωπισμό του ανθρώπου, στην ηθική ολοκλήρωση των μελών της.[…]
5. Σήμερα, που ο άνθρωπος υποβιβάζεται και γίνεται αντικείμενο, αριθμός, που πωλούνται και αγοράζονται οι υπαρκτικές του ανάγκες και τα ιδανικά του, αποτελεί κρισιμότατο χρέος του αιώνα μας να συνειδητοποιήσει η κοινότητα των επιστημόνων τον κίνδυνο και να αντιδράσει αποτελεσματικά, δαμάζοντας την τεχνοκρατία, μεταλλάσσοντας αποφασιστικά το υλιστικό υπόβαθρο της κοινωνίας και αποκαθιστώντας τον ανθρωπισμό ως απαραίτητη αξίωση του ανθρωπίνου όντος για κάθε εποχή. «Ο ανθρωπισμός», μας λέγει ο καθηγητής Τατάκης, «που θέλουμε να πραγματώσουμε, να έχει πάλι τόσο πλάτος και βάθος, ώστε να περιλάβει όλα τα έργα του ανθρώπου, βάζοντας το καθένα στη σωστή του θέση». H αναγέννηση, λοιπόν, αυτού του νέου ανθρωπισμού, που αξιώνουμε όλοι, συνιστά - όπως θα παρατηρούσε εύστοχα ο Erich Fromm - «μια αντίδραση στην απειλή εναντίον του ανθρώπου, μια απειλή που ολοένα μεγαλώνει».
6. Αυτός ο νέος ανθρωπισμός οφείλει να συμβιώσει και να λειτουργήσει αρμονικά με τη σύγχρονη, πολύμορφη και πολυδύναμη επιστήμη, και στο ηθικό και στο διανοητικό και στο υλικό πεδίο του σημερινού ανθρώπου. Διότι δεν απορρίπτει τον τεχνικό πολιτισμό με τις τεχνολογικές του κορυφώσεις, αλλά τον αξιοποιεί, τον προάγει, τον εξανθρωπίζει. H επιστήμη και η τεχνολογία οφείλουν να αποκαταστήσουν μια γόνιμη σύζευξη με τα κελεύσματα του ανθρωπισμού, ώστε να αντικρίσουν τον άνθρωπο ως ψυχοσωματικό ον.
7. Ένα τέτοιο συνειδητό αντίκρισμα σημαίνει πως ο τεχνολογικός πολιτισμός δεν βρίσκεται σε διάσταση με τον πνευματικό πολιτισμό, αλλά πως και οι δύο χρειάζονται, και οφείλουν, να συνεργασθούν για το καλό του ανθρώπου, του όντος, που βρίσκεται από καταβολής του κόσμου επικεφαλής της Δημιουργίας όλης. Συνειδητοποιώντας ο σύγχρονος επιστήμονας την άποψη αυτή, οφείλει να κατευθύνει την έρευνα και την όλη δράση του προς τη σταθερή προαγωγή και ανύψωση του ανθρώπου. Έτσι θα τον προφυλάξει και από την αλλοτρίωση, που τον οδηγεί στον οντολογικό του υποβιβασμό, και από τη μηχανοποίηση του βίου του και από τον υλιστικό του εναγκαλισμό, αποσαφηνίζοντας τους «συγκεχυμένους σκοπούς» των καιρών μας, κατά Αϊνστάιν, και επανατοποθετώντας, ως ύψιστο αίτημα της Ιστορίας, τον συνεχή εξανθρωπισμό του ανθρώπου. Διαφορετικά, η ζωή θα καταντήσει ένας διαρκής εφιάλτης...

[Το κείμενο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Βήμα/Science». Διασκευάστηκε και συντομεύθηκε για τις ανάγκες του κριτηρίου.]

Ο κ. Γρηγόριος Δ. Σκαλκέας είναι καθηγητής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και Ακαδημαϊκός. 

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Α. Να γράψετε την περίληψη του κειμένου σε 110-130 λέξεις.
Μονάδες 25

Β1. Να χαρακτηρίσετε ως ΣΩΣΤΗ ή ΛΑΘΟΣ καθεμιά από τις πιο κάτω προτάσεις, σύμφωνα με το κείμενο:
α) Ο άνθρωπος, κατά τον Kant, πρέπει να θεωρείται ως ο τελικός σκοπός.
β) Οι στόχοι της επιστήμης πρέπει να είναι ανθρωποκεντρικοί.
γ) Σήμερα ο άνθρωπος υποβιβάζεται σε αντικείμενο.
δ) Ο τεχνολογικός πολιτισμός δεν βρίσκεται σε διάσταση με τον πνευματικό.
ε) Ο σύγχρονος επιστήμονας οφείλει να κατευθύνει την έρευνα και τη δράση του προς την τελειοποίηση της επιστήμης.
Μονάδες 10

Β2.α) Ο συγγραφέας  χρησιμοποιεί ως τρόπο πειθούς και την επίκληση  στην αυθεντία. Να εντοπίσετε το συγκεκριμένο τρόπο πειθούς στο κείμενο και να αιτιολογήσετε τη χρήση του.

β) Με ποια συλλογιστική πορεία (παραγωγική, επαγωγική) αναπτύσσεται η 1η παράγραφος του κειμένου; Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας.
Μονάδες (3+4) 7

Β3.α) Με ποιον τρόπο αναπτύσσεται η 3η παράγραφος του κειμένου;
     
β) Από το β΄ συνθετικό των πιο κάτω λέξεων να σχηματίσετε μια νέα σύνθετη λέξη:
 υπέρμετρος, διορατικούς, συνείδηση, συνδρομής, τεχνοκρατία.
Μονάδες (3+5) 8

Β4. Να γράψετε ένα συνώνυμο για καθεμιά από τις πιο κάτω λέξεις του κειμένου:
αποτελεσματικά, ειλικρινείς, επιτακτική, οφείλουν, σύζευξη.
Μονάδες 5

Β5. Να γράψετε ένα αντώνυμο για καθεμιά από τις πιο κάτω λέξεις του κειμένου:
απόλυτο, βαθιά, υποβιβάζεται, απορρίπτει, αποσαφηνίζοντας.
Μονάδες 5

Γ. «Η επιστήμη δεν μπορεί να δημιουργήσει σκοπούς και ακόμη λιγότερο να τους εμπνεύσει σε ανθρώπινα όντα. Το πολύ να προσφέρει τα μέσα για την επίτευξη κάποιων σκοπών, οι οποίοι όμως έχουν συλληφθεί από προσωπικότητες με υψηλότερα ηθικά ιδανικά». Με βάση τους προβληματισμούς που γεννά η άποψη του Einstein, να γράψετε ένα άρθρο (500-600 λέξεων) που θα δημοσιευθεί στον τοπικό Τύπο αναφερόμενοι στους σκοπούς που θα  πρέπει να υπηρετεί η επιστήμη, καθώς και στις προκλήσεις που έχει να αντιμετωπίσει ο επιστήμονας κατά την επιτέλεση του χρέους του απέναντι στον άνθρωπο.
Μονάδες 40               

0 σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Λατινικά Γ ΛυκείουΘεωρία - Ασκήσεις Συντακτικού - Γραμματική

X