Λυσίας «Υπέρ Μαντιθέου» Λεξιλογικές ασκήσεις [Διήγηση – Απόδειξη 9-11]

Chris Rivera

Λυσίας «Υπέρ Μαντιθέου» Λεξιλογικές ασκήσεις  [Διήγηση – Απόδειξη 9-11]

1. α) Να συνδέσετε κάθε λέξη του κειμένου (Α΄ στήλη) με την αντώνυμή της στη Β΄ στήλη (δύο λέξεις της Β΄ στήλης περισσεύουν):

Α΄ ΣΤΗΛΗ              Β΄ ΣΤΗΛΗ

1. πολλή                     α) ἐλάχιστον

2. δίκαιον                  β) ἀγνοῶ

3. δῆλον                     γ) φανερὸν

4. οἶδα                        δ) ἄδηλον

5. μέγιστον                ε) ὀλίγη

στ) ἄδικον

ζ) ἐπίσταμαι

πολλή / ὀλίγη

δίκαιον / ἄδικον

δῆλον / ἄδηλον

οἶδα / ἀγνοῶ

μέγιστον / ἐλάχιστον

β) καταλειφθείσης, ἐξέδωκα, μηδεπώποτε, διῴκηκα, λογοποιοῦντας: Να αναλύσετε τις παραπάνω σύνθετες λέξεις του κειμένου στα συνθετικά τους.

καταλειφθείσης: κατά + λείπομαι

ἐξέδωκα: ἐκ + δίδωμι

μηδεπώποτε: μηδέ + πώποτε < πώ + ποτέ

διῴκηκα: διά + οἰκέω-ῶ

λογοποιοῦντας: λόγος + ποιέω-ῶ

2. α) κατάλοιπο, πολίτης, διαβίωση, επιτυχία, οπτικός: Να συνδέσετε τις παραπάνω λέξεις της νέας ελληνικής γλώσσας με τις λέξεις του κειμένου με τις οποίες έχουν ετυμολογική συγγένεια.

κατάλοιπο: καταλειφθείσης

πολίτης: πόλεως

διαβίωση: βεβίωκα

επιτυχία: τυγχάνουσι

οπτικός: ὄψεσθέ

β) Να αντιστοιχίσετε τα ομόρριζα προς τις λέξεις του κειμένου ποιήσομαι και ἔχειν ουσιαστικά (Α΄ στήλη): ποιημάτιον, ποίησις, ποιητής, σχολεῖον και σχῆμα με την κατηγορία στην οποία ανήκουν (Β΄ στήλη)

Α΄ ΣΤΗΛΗ              Β΄ ΣΤΗΛΗ

1. ποιημάτιον            α) ενέργεια ή κατάσταση

2. σχολεῖον                β) υποκοριστικό

3. ποίησις                  γ) αποτέλεσμα ενέργειας

4. ποιητής                  δ) τόπος

5. σχῆμα                     ε) πρόσωπο που ενεργεί

ποιημάτιον = υποκοριστικό

σχολεῖον = τόπος

ποίησις = ενέργεια ή κατάσταση

ποιητής = πρόσωπο που ενεργεί

σχῆμα = αποτέλεσμα ενέργειας

3. α) Να συνδέσετε τις λέξεις του κειμένου, στην Α΄ στήλη, με τη σημασία τους στη Β΄ στήλη (δύο στοιχεία στη Β΄ στήλη περισσεύουν).

Α΄ ΣΤΗΛΗ              Β΄ ΣΤΗΛΗ

1. αἰτία                       α) διαδίδω

2. ἐκδίδωμι                β) κατηγορία, μομφή

3. ἐπιδίδωμι              γ) τιμιότητα, κοσμιότητα

4. ἔγκλημα                 δ) παντρεύω

5. ἐπιείκεια               ε) προικίζω

στ) τιμωρώ

ζ) κατηγορία

αἰτία = κατηγορία

ἐκδίδωμι = παντρεύω

ἐπιδίδωμι = προικίζω

ἔγκλημα = κατηγορία, μομφή

ἐπιείκεια = τιμιότητα, κοσμιότητα

β) ἐπιδούς, ἐνειμάμην, βεβίωκα, λογοποιοῦντας, ἐπεθυμοῦμεν: Να γράψετε για καθεμία από τις παραπάνω λέξεις ένα ομόρριζο ουσιαστικό στη νέα ελληνική γλώσσα.

ἐπιδούς: δότης, έκδοση, δωροδοκία, δωροληψία

ἐνειμάμην: νόμος, νομή, διανομή, νόμιμος

βεβίωκα: βίος, βίωμα, συμβίωση, αβίωτος

λογοποιοῦντας: λόγος, λέξη, απολογία, ποίηση, ποιητής

ἐπεθυμοῦμεν: επιθυμία, ανεπιθύμητος

4. α) Να απαντήσετε στα παρακάτω ζητούμενα:

ποιήσομαι: να σχηματίσετε ένα ομόρριζο ουσιαστικό της αρχαίας ελληνικής γλώσσας με την κατάληξη -ις.

= ποίησις

βίος: να σχηματίσετε ένα ομόρριζο ρήμα της αρχαίας ελληνικής γλώσσας.

= βίωσις

δῆλον: να γράψετε μία αντώνυμη λέξη της αρχαίας ελληνικής γλώσσας.

= ἄδηλον

λέγω: να γράψετε ένα συνώνυμο ρήμα της αρχαίας ελληνικής γλώσσας.

= ἀγορεύω, φάσκω, φημί

καταλειφθείσης: να αναλύσετε τη σύνθετη λέξη στα συνθετικά της.

= κατά + λείπομαι

β) είδηση, δοξασία, αγωνιστικός, δόκιμος, εκδότης: Να συνδέσετε τις παραπάνω λέξεις της νέας ελληνικής γλώσσας με τις λέξεις του κειμένου με τις οποίες έχουν ετυμολογική συγγένεια.

είδηση: οἶδα

δοξασία: δοκεῖ

αγωνιστικός: ἀγῶσι

δόκιμος: δοκιμασίαις

εκδότης: ἐξέδωκα

5. α) λέγειν, ἀπολογεῖσθαι, διδόναι, δέομαι, ἀκροάσασθαι: Να γράψετε ένα ομόρριζο ουσιαστικό, απλό ή σύνθετο, της αρχαίας ή της νέας ελληνικής γλώσσας για καθεμία από τις παραπάνω λέξεις του κειμένου.

λέγειν: λέξη, λεξικό, λόγος, λογική

ἀπολογεῖσθαι: ἀπολογητικός, απολογία, διαλογίζομαι, διαλογισμός

διδόναι: δόση, δώρο

δέομαι: δέησις, ενδεής, ένδεια, δεοντολογία

ἀκροάσασθαι: ακρόαση, ακροαματικός

β) Να συνδέσετε κάθε λέξη του κειμένου (Α΄ στήλη) με τη συνώνυμή της στη Β΄ στήλη (δύο λέξεις της Β΄ στήλης περισσεύουν):

Α΄ ΣΤΗΛΗ              Β΄ ΣΤΗΛΗ

1. προσήκει               α) νομίζω

2. λέγω                       β) ἱκετεύω

3. ἡγοῦμαι                  γ) βλέπω

4. δέομαι                   δ) ποιῶ

5. ὁρῶ                         ε) δίδωμι

στ) φημί

ζ) χρή

προσήκει = χρή

λέγω = φημί

ἡγοῦμαι = νομίζω

δέομαι = ἱκετεύω

ὁρῶ = βλέπω

6. α) Να σχηματίσετε από τους παρακάτω ρηματικούς τύπους του κειμένου ένα ομόρριζο ουσιαστικό, απλό ή σύνθετο, της αρχαίας ελληνικής γλώσσας, χρησιμοποιώντας την κατάληξη που σας δίνεται:

ρηματικοί τύποι   κατάληξη     ομόρριζα ουσιαστικά

λέγειν                         -ος                   λόγος

διδόναι                      -ις                    δόσις

ποιήσομαι                 -ής                   ποιητής

ἐνειμάμην                  -εύς                 νομεύς

ὁμολογεῖν                  -ία                   ὁμολογία

β) πλειονότητα, αγωνιστής, κατηγορία, δοκιμαστικός, απουσία: Να συνδέσετε τις παραπάνω λέξεις της νέας ελληνικής γλώσσας με τις λέξεις του κειμένου με τις οποίες έχουν ετυμολογική συγγένεια.

πλειονότητα: πλείω

αγωνιστής: ἀγῶσι

κατηγορία: κατηγορημένων

δοκιμαστικός: δοκιμασίαις

απουσία: οὐσίας

7. α) Να απαντήσετε στα παρακάτω ζητούμενα:

διδόναι: να σχηματίσετε ένα ομόρριζο ουσιαστικό της αρχαίας ελληνικής γλώσσας με την κατάληξη -ις.

= δόσις

αἰτία: να σχηματίσετε ένα ομόρριζο ρήμα της αρχαίας ελληνικής γλώσσας.

= αἰτιῶμαι

μέγιστον: να γράψετε μία αντώνυμη λέξη της αρχαίας ελληνικής γλώσσας.

= ἐλάχιστον

δεῖ: να γράψετε ένα συνώνυμο ρήμα της αρχαίας ελληνικής γλώσσας.

= προσήκει

ἐξέδωκα: να αναλύσετε τη σύνθετη λέξη του κειμένου στα συνθετικά της.

= ἐκ + δίδωμι

β) ὁμολογεῖν, ἡγοῦμαι, τυγχάνουσι, ὄψεσθε, ψευδομένους: Να γράψετε μία ομόρριζη λέξη, απλή ή σύνθετη, της αρχαίας ή της νέας ελληνικής γλώσσας για καθεμία από τις παραπάνω λέξεις του κειμένου.

ὁμολογεῖν: ομολογία, εξομολόγηση

ἡγοῦμαι: ηγέτης, ηγούμενος, προηγούμενος

τυγχάνουσι: τύχη, ατυχία, τυχοδιώκτης

ὄψεσθε: όραση, οφθαλμός, διορατικός

ψευδομένους: ψεύδος, ψεύτης, ψέμα, ψευδομάρτυρας

8. αἰτία, ἀγών, δοκιμασία, βίος, εὔνοια: Να γράψετε για καθεμία από τις παραπάνω λέξεις του κειμένου ένα ομόρριζο ρήμα της αρχαίας ελληνικής γλώσσας.

αἰτία: αἰτιῶμαι

ἀγών: ἀγωνίζομαι

δοκιμασία: δοκιμάζω

βίος: βιῶ

εὔνοια: εὐνοῶ

9. α) δύνωμαι, καταλειφθείσης, ἐνειμάμην, βεβίωκα, γενέσθαι: Να γράψετε ένα ομόρριζο ουσιαστικό, απλό ή σύνθετο, της αρχαίας ή της νέας ελληνικής γλώσσας για καθεμία από τις παραπάνω λέξεις του κειμένου.

δύνωμαι: δύναμη, δυνατότητα, δυνητικός

καταλειφθείσης: κατάλοιπο, έλλειψη, έλλειμμα

ἐνειμάμην: διανομή, παράνομος, έννομος

βεβίωκα: βιοτικός, βιωματικός

γενέσθαι: ουσία, παρουσία, παρόν, οντολογία

β) Να σχηματίσετε από τους παρακάτω ρηματικούς τύπους του κειμένου ένα ομόρριζο ουσιαστικό, απλό ή σύνθετο, της αρχαίας ελληνικής γλώσσας, χρησιμοποιώντας την κατάληξη που σας δίνεται:

ρηματικοί τύποι               κατάληξη               ομόρριζα ουσιαστικά

διῴκηκα                                 -ις                                διοίκησις

ἀκροάσασθαι                        -ής                               ἀκροατής

ἡγοῦμαι                                  -μών                            ἡγεμών

ὄψεσθε                                   -μα                              ὅραμα

ψευδομένους                        -ος                               ψεῦδος

10. α) λόγος, ποίησις, οἴκημα, οἴκησις, οἰκήτωρ: Να κατατάξετε τις παραπάνω ομόρριζες προς τους επόμενους ρηματικούς τύπους του κειμένου λέγειν, ποιήσομαι, ἡγοῦμαι και διῴκηκα λέξεις της αρχαίας ελληνικής γλώσσας στην κατάλληλη στήλη, ανάλογα με το τι σημαίνει η καθεμία.

ενέργεια/κατάσταση    πρόσωπο που ενεργεί    αποτέλεσμα ενέργειας

ποίησις                                 οἰκήτωρ                                   οἴκημα

οἴκησις                                                                                    λόγος

β) ελλιπής, πολιτικός, αναβίωση, ατυχία, οφθαλμός: Να συνδέσετε τις παραπάνω λέξεις της νέας ελληνικής γλώσσας με τις λέξεις του κειμένου με τις οποίες έχουν ετυμολογική συγγένεια.

ελλιπής: καταλειφθείσης

πολιτικός: πόλεως

αναβίωση: βεβίωκα

ατυχία: τυγχάνουσι

οφθαλμός: ὄψεσθέ