Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι «Έγκλημα και τιμωρία»

Κωνσταντίνος Μάντης | Best Blogger Tips
Edward Burne Jones

Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι «Έγκλημα και τιμωρία»

Ένα άλλο ζήτημα παρέμενε γι’ αυτόν άλυτο: Γιατί όλοι τους αγαπούσαν τόσο πολύ τη Σόνια; Δεν είχε κάνει καμιά προσπάθεια για να κερδίσει τη συμπάθειά τους και την έβλεπαν πολύ σπάνια, στον τόπο της δουλειάς μονάχα, όπου ερχόταν μερικές φορές να τον ιδεί για λίγα λεπτά. Κι ωστόσο, τη γνώριζαν όλοι και τό ‘ξεραν ότι τον είχε ακολουθήσει. Ήξεραν που ζούσε και πώς ζούσε. Δεν τους έδινε λεφτά, δεν τους έκανε τίποτε ιδιαίτερες εξυπηρετήσεις. Μονάχα μια φορά, τα Χριστούγεννα, έφερε ένα δωράκι για όλους: κρεατόπιτες και χριστόψωμα. Σιγά-σιγά όμως αναπτύχθηκαν ανάμεσα στους κατάδικους και στη Σόνια πιο στενές σχέσεις. Τούς έγραφε γράμματα στους δικούς τους και τα ταχυδρομούσε. Όταν έρχονταν οι δικοί τους στην πόλη, τούς έλεγαν ν’ αφήσουν διάφορα πράγματα, ακόμα και λεφτά, στη Σόνια για να τούς τα φυλάξει. Την γνώριζαν όλες οι γυναίκες και οι αγαπητικιές των καταδίκων και πήγαιναν και την έβλεπαν. Όταν ερχότανε στα εργαστήρια να ιδεί τον Ρασκόλνικωφ ή όταν συναντούσε καμιά ομάδα καταδίκων που πήγαιναν στη δουλειά, έβγαζαν όλοι τον σκούφο τους και υποκλίνονταν μπροστά της. «Μάτουσκα, Σοφία Σεμιόνοβνα, είσαι η τρυφερή και στοργική μανούλα μας», έλεγαν στο καχεκτικό κι αδύνατο πλασματάκι όλοι αυτοί οι μαντραχαλάδες, που ήτανε σημαδεμένοι με την σφραγίδα της ατιμίας. Η Σόνια χαμογελούσε απατώντας στον χαιρετισμό τους και ήθελαν όλοι να την βλέπουν να χαμογελάει. Αγαπούσανε ακόμα και το περπάτημά της και γύριζαν και την έβλεπαν όταν προσπερνούσε. Μονάχα επαινετικά λόγια έλεγαν γι’ αυτήν –παίνευαν ακόμα και το λεπτοκαμωμένο της κορμάκι και δεν ήξεραν για τι να την πρωτοπαινέψουνε. Έφταναν ακόμα να την συμβουλεύονται για τις αρρώστιες τους.
Ο Ρασκόλνικωφ έμεινε στο νοσοκομείο ως το τέλος της Σαρακοστής και όλη την εβδομάδα του Πάσχα. Όταν έγινε καλά, θυμήθηκε τα όνειρα που είχε ιδεί στον πυρετό και στο παραλήρημά του, ξαπλωμένος στο κρεβάτι. Είχε ονειρευτεί τότε ότι όλος ο κόσμος ήτανε καταδικασμένος να καταστραφεί από μια μάστιγα ανήκουστη και δίχως προηγούμενο που ήρθε απ’ τα βάθη της Ασίας κι έπεσε πάνω στην Ευρώπη. Θα πέθαιναν όλοι, εκτός από μερικούς εκλεκτούς. Είχανε παρουσιαστεί κάτι καινούργια παράσιτα, κάτι μικροοργανισμοί που φώλιαζαν στο κορμί των ανθρώπων. Αλλά τα ζωύφια αυτά είχανε μυαλό και θέληση κι όποιος άνθρωπος μολυνόταν από δαύτα γινότανε αμέσως τρελός. Ωστόσο ποτέ, μα ποτέ άλλοτε οι άνθρωποι δεν ήτανε τόσο σίγουροι ότι κατέχουν την αλήθεια, όσο αυτά τα αξιολύπητα πλάσματα. Ποτέ άλλοτε δεν πίστεψαν τόσο πολύ ότι ήτανε αλάνθαστη η κρίση τους, οι ηθικές και θρησκευτικές τους πεποιθήσεις, τα επιστημονικά τους συμπεράσματα. Χωριά, πόλεις και έθνη ολόκληρα μολύνονταν κι έχαναν το λογικό τους. Όλοι τους βρίσκονταν σε έξαψη και δεν καταλάβαινε πια ο ένας τον άλλο. Καθένας πίστευε πως μονάχα αυτός ξέρει την αλήθεια και βασανιζότανε βλέποντας τους άλλους, χτυπούσε τα στήθια του, έκλαιγε, έτριβε με απόγνωση τα δάχτυλά του. Δεν ήξεραν ποιον να κρίνουν και πώς να τον κρίνουν, δεν μπορούσανε να συμφωνήσουν στο τι είναι καλό και τι κακό, δεν ήξεραν τι να καταδικάσουν και τι να δεχτούν. Σκοτώνονταν μεταξύ τους με μίσος παράλογο. Συγκεντρώνονταν στρατιές ολόκληρες κι έπεφταν η μια πάνω στην άλλη, αλλά και μεταξύ τους ακόμα, οι στρατιώτες στην κάθε παράταξη πετσοκόβονταν άγρια. Χάλαγαν τις γραμμές τους, σφάζονταν με τις λόγχες, μαχαιρώνονταν, δαγκώνονταν, έτρωγε ο ένας τον άλλον. Στις πόλεις χτυπούσαν τις καμπάνες όλη την ημέρα, καλούσαν τον λαό, αλλά κανείς δεν ήξερε ποιος τους καλεί και για ποιον λόγο και ήτανε όλοι τους ανήσυχοι. Είχανε παρατήσει τα πιο συνηθισμένα επαγγέλματα, γιατί ο καθένας είχε τις δικές του ιδέες, δικά του μεταρρυθμιστικά προγράμματα και δεν μπορούσαν να συμφωνήσουν. Τη γεωργία την παράτησαν. Που και που μαζεύονταν μερικοί, συμφωνούσαν να κάνουν κάτι μαζί, ορκίζονταν να μη χωριστούν πια, αλλά, αμέσως ύστερα καταπιάνονταν με κάτι ολότελα διαφορετικό, άρχιζαν ν’ αλληλοκατηγορούνται, να χτυπιούνται, να σκοτώνονται. Άρχισαν οι πυρκαγιές, ήρθε η πείνα, οι πάντες και τα πάντα καταστράφηκαν. Σ’ ολόκληρο τον κόσμο, μονάχα μερικά πλάσματα μπορούσαν να σωθούν: Οι εκλεκτοί και οι αγνοί, που ήτανε προορισμένοι να θεμελιώσουν την καινούργια ζωή, ν’ ανανεώσουν και να καθαρίσουν τη γη. Αλλά κανένας δεν τούς έδινε προσοχή, κανείς δεν άκουγε τα λόγια τους και τη φωνή τους. Ο Ρασκόλνικωφ βασανιζόταν απ’ αυτόν τον παράλογο εφιάλτη που ξαναρχότανε τυραννικά στη μνήμη του και δεν έλεγαν να σβήσουνε οι εντυπώσεις που τού είχανε αφήσει τα πυρετικά του όνειρα.

Μετάφραση: Σωτήρης Πατατζής    

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

1η Δραστηριότητα

iΣε κάθε μια από τις προτάσεις / πληροφορίες που ακολουθούν να δώσετε τον χαρακτηρισμό «Σωστό» ή «Λάθος», ανάλογα με το αν αποδίδουν το νόημα του κειμένου σωστά ή όχιΝα αιτιολογήσετε την απάντησή σας με συγκεκριμένη αναφορά στο κείμενο. (Μονάδες 5)

- Η Σόνια κατορθώνει να κερδίσει τη συμπάθεια όλων των καταδίκων χάρη στις εξυπηρετήσεις που τους προσφέρει.
Λάθος: «Δεν είχε κάνει καμιά προσπάθεια για να κερδίσει τη συμπάθειά τους... Δεν τους έδινε λεφτά, δεν τους έκανε τίποτε ιδιαίτερες εξυπηρετήσεις.»

- Στο όνειρο του Ρασκόλνικωφ όλοι οι πολίτες ήταν καταδικασμένοι να πεθάνουν από μια νέα μάστιγα που είχε έρθει από τα βάθη της Ασίας.
Λάθος: «Θα πέθαιναν όλοι, εκτός από μερικούς εκλεκτούς.»

- Οι μολυσμένοι άνθρωποι άρχιζαν να πιστεύουν πως η κρίση τους ήταν αλάνθαστη.
Σωστό: «Ποτέ άλλοτε δεν πίστεψαν τόσο πολύ ότι ήτανε αλάνθαστη η κρίση τους, οι ηθικές και θρησκευτικές τους πεποιθήσεις, τα επιστημονικά τους συμπεράσματα.»

- Στις πόλεις χτυπούσαν τις καμπάνες, για να μαζευτεί ο λαός και ν’ αποφασίσουν πώς θα αντιμετωπίσουν τη συμφορά.
Λάθος: «Στις πόλεις χτυπούσαν τις καμπάνες όλη την ημέρα, καλούσαν τον λαό, αλλά κανείς δεν ήξερε ποιος τους καλεί και για ποιον λόγο και ήτανε όλοι τους ανήσυχοι.»

- Οι εκλεκτοί και οι αγνοί που ήταν προορισμένοι να θεμελιώσουν την καινούργια ζωή δέχονταν τιμές από τους άλλους ανθρώπους.
Λάθος: «Αλλά κανένας δεν τούς έδινε προσοχή, κανείς δεν άκουγε τα λόγια τους και τη φωνή τους.»
(Μονάδες 5)             

iiΝα παρουσιάσετε με δικά σας λόγια (50-60 λέξεις) το βασικό θέμα που αναπτύσσεται στο ακόλουθο χωρίο: «Καθένας πίστευε πως μονάχα αυτός ξέρει την αλήθεια και βασανιζότανε βλέποντας τους άλλους, χτυπούσε τα στήθια του, έκλαιγε, έτριβε με απόγνωση τα δάχτυλά του.»
(Μονάδες 10)

Ο συγγραφέας καταγράφει με ιδιαίτερα παραστατικό τρόπο το πώς βιώνει και αντιμετωπίζει την πραγματικότητα ένας δογματικός άνθρωπος. Με τη στρεβλή εντύπωση πως μόνο εκείνος γνωρίζει την αλήθεια, απελπίζεται και αγανακτεί με τους γύρω του, διότι εκείνοι συνεχίζουν να διατηρούν τις δικές τους «λανθασμένες» απόψεις. Ο δογματικός άνθρωπος, άλλωστε, δεν μπορεί να σεβαστεί τις αρχές της δημοκρατίας και να αποδεχτεί το δικαίωμα όλων των ανθρώπων στη δική τους άποψη. Θεωρεί πως πρέπει με κάθε τρόπο να πείσει όλους τους άλλους να υιοθετήσουν τις δικές του απόψεις, κι όταν δεν το κατορθώνει εξοργίζεται και υποφέρει.

2η Δραστηριότητα

i. Στο κείμενο που σας δίνεται: α) να χαρακτηρίσετε το είδος του αφηγητή, β) να εντοπίσετε μία αναδρομή, και γ) να καταγράψετε ένα χωρίο με θαμιστική αφήγηση.
(Μονάδες 4,5)

α) Ο αφηγητής είναι τριτοπρόσωπος, παντογνώστης (αφηγητής Θεός), χωρίς συμμετοχή στα γεγονότα.

β) «Μονάχα μια φορά, τα Χριστούγεννα, έφερε ένα δωράκι για όλους: κρεατόπιτες και χριστόψωμα.»

γ) «Τούς έγραφε γράμματα στους δικούς τους και τα ταχυδρομούσε. Όταν έρχονταν οι δικοί τους στην πόλη, τούς έλεγαν ν’ αφήσουν διάφορα πράγματα, ακόμα και λεφτά, στη Σόνια για να τούς τα φυλάξει. Την γνώριζαν όλες οι γυναίκες και οι αγαπητικιές των καταδίκων και πήγαιναν και την έβλεπαν.»
Θαμιστική αφήγηση: Επαναλαμβανόμενες πράξεις ή γεγονότα του παρελθόντος παρουσιάζονται μία μόνο φορά στην αφήγηση.

ii. Να αιτιολογήσετε τη χρήση του ασύνδετου σχήματος στο ακόλουθο χωρίο: «Χάλαγαν τις γραμμές τους, σφάζονταν με τις λόγχες, μαχαιρώνονταν, δαγκώνονταν, έτρωγε ο ένας τον άλλον.»
(Μονάδες 1,5)

Με τη χρήση του ασύνδετου σχήματος ο συγγραφέας κατορθώνει να δώσει πιο γοργό ρυθμό στην αφήγηση και να παρουσιάσει έτσι με μεγαλύτερη ένταση την αδελφοκτόνο διάθεση που είχε παρασύρει τους ανθρώπους.

iii. Να χαρακτηρίσετε τα ακόλουθα σχήματα λόγου και να ερμηνεύστε τη λειτουργία τους ως προς το νόημα του κειμένου.

- «...όλοι αυτοί οι μαντραχαλάδες, που ήτανε σημαδεμένοι με την σφραγίδα της ατιμίας.»
Στην περίοδο αυτή η φράση «με τη σφραγίδα της ατιμίας» είναι μεταφορική, όπως ακριβώς και η λέξη «σημαδεμένοι». Αν και δεν πρόκειται για κάποια πραγματική «σφραγίδα» ατιμίας, ο συγγραφέας επιχειρεί να δηλώσει εμφατικά μέσω αυτής το γεγονός ότι οι άνθρωποι αυτοί ήταν εγκληματίες και ανήθικοι, προκειμένου να καταστεί σαφέστερη η επενέργεια που έχει σε αυτούς η αγαθότητα της κοπέλας.

- «...έλεγαν στο καχεκτικό κι αδύνατο πλασματάκι όλοι αυτοί οι μαντραχαλάδες...»
Η αναφορά στο αδύνατο πλασματάκι και στους μαντραχαλάδες συνιστά αντίθεση, μέσω της οποίας τονίζεται το εκπληκτικό της επίδρασης που ασκεί η Σόνια στους κατάδικους. Μια αδύνατη, μικροκαμωμένη κοπέλα έχει κατορθώσει να κερδίσει το σεβασμό όλων αυτών των ψηλών και γεροδεμένων ανδρών, που υπό άλλες συνθήκες θα της προκαλούσε φόβο και μόνο η παρουσία τους.

- «Άρχισαν οι πυρκαγιές, ήρθε η πείνα, οι πάντες και τα πάντα καταστράφηκαν.»
Στην περίοδο αυτή εντοπίζουμε το σχήμα της υπερβολής. Ο συγγραφέας παρουσιάζει ένα σκηνικό απόλυτης καταστροφής, έστω κι αν έχει ήδη δηλώσει πως κάποιοι άνθρωποι θα επιβιώσουν, προκειμένου να παρουσιάσει εναργέστερα το μέγεθος του ολέθρου και να φανερώσει έτσι πληρέστερα τον παραλογισμό των φανατισμένων ανθρώπων.

(Μονάδες 9)

3η Δραστηριότητα

Ο κόσμος, όπως παρουσιάζεται στο εφιαλτικό όνειρο του Ρασκόλνικωφ, παρασυρμένος από έναν ιδεοληπτικό δογματισμό οδηγείται με ταχύτατους ρυθμούς στην πλήρη καταστροφή. Υπάρχουν, κατά τη γνώμη σας, ανάλογα φαινόμενα δογματισμού στην εποχή μας; Τι πιστεύετε πως οδηγεί τους ανθρώπους στο δογματισμό; Να αναπτύξετε την απάντησή σας σε ένα ενιαίο κείμενο 100-150 λέξεων. (Μονάδες 20)

Παρά το γεγονός πως στο πλαίσιο της δημοκρατίας κάθε πολίτης έχει το δικαίωμα να διαμορφώνει και να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του, παρατηρούμε στις μέρες μας ανθρώπους να παρασύρονται από τον δογματισμό και να απαξιώνουν τις απόψεις των συμπολιτών τους. Υπό την επίδραση των ιδεοληπτικών τους αγκυλώσεων υποδέχονται με ειρωνεία και σαρκασμό τις ιδέες που έρχονται σε αντίθεση με τις δικές τους, και αρνούνται να τις λάβουν υπόψη τους. Θεωρούν χρέος τους σχεδόν να προπαγανδίσουν τις δικές τους απόψεις και, παραγνωρίζοντας τις δημοκρατικές αρχές, υιοθετούν ακόμη και ακραίο ύφος προκειμένου να δηλώσουν πως οι δικές τους αντιλήψεις είναι οι μόνες σωστές και αποδεκτές. Πρόκειται, τις περισσότερες φορές, για ανθρώπους ελλιπούς καλλιέργειας, που δεν έχουν κατορθώσει αφενός να αντιληφθούν το πολύπλευρο της αλήθειας και αφετέρου να αποκτήσουν το δημοκρατικό εκείνο ήθος που επιτρέπει στο άτομο, όχι μόνο να σέβεται τις αντίθετες απόψεις, αλλά να αγωνίζεται κιόλας, ώστε οι άνθρωποι που πρεσβεύουν διαφορετικές θέσεις να έχουν κάθε δικαίωμα και κάθε ευκαιρία να τις εκφράσουν ελεύθερα.

0 σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Λατινικά Γ ΛυκείουΘεωρία - Ασκήσεις Συντακτικού - Γραμματική

X