Τζώρτζ Όργουελ «1984»

Κωνσταντίνος Μάντης | Best Blogger Tips
Design Turnpike

Τζώρτζ Όργουελ «1984»

[Το ολοκληρωτικό καθεστώς του Μεγάλου Αδελφού, παρακολουθώντας συνεχώς τους πάντες και τα πάντα μέσα από αμέτρητες διαδραστικές τηλεοθόνες, ασκεί τον απόλυτο έλεγχο στις πράξεις και τις συνειδήσεις. Όλα προσαρμόζονται στη μία και μοναδική αλήθεια, αυτή που πρεσβεύει το Κόμμα, ο μόνος αλάθητος μηχανισμός, του οποίου προσωποποίηση είναι ο Μεγάλος Αδελφός. Όλα, ακόμα και το παρελθόν: όποιος ελέγχει το παρελθόν ελέγχει το μέλλον, και όποιος ελέγχει το παρόν ελέγχει το παρελθόν.
Το έγκλημα της σκέψης είναι θανάσιμο αμάρτημα. Γι’ αυτό πρέπει να εξαλειφθεί οτιδήποτε οδηγεί στη διάπραξή του: ελευθερία, γλώσσα, ανθρώπινα αισθήματα. Και όποιος υποπέσει σε έγκλημα σκέψης, πρέπει να οδηγηθεί στον θάνατο αναμορφωμένος: θα πεθάνει αγαπώντας τον Μεγάλο Αδελφό.]

Ο Γουίνστον γύρισε απότομα. Έντυσε τα χαρακτηριστικά του μ’ εκείνη την έκφραση της ήρεμης αισιοδοξίας που έπρεπε να έχει όταν ατένιζε την τηλεοθόνη. Διέσχισε το δωμάτιο για να πάει στη μικροσκοπική κουζίνα. Με το να φύγει από το Υπουργείο εκείνη την ώρα της ημέρας, είχε θυσιάσει το γεύμα του στην καντίνα και ήξερε πολύ καλά ότι δεν υπήρχε ίχνος φαγητού στην κουζίνα, εκτός από ένα ξεροκόμματο μαύρο ψωμί που έπρεπε να φυλάξει για το αυριανό πρόγευμα. Κατέβασε από το ράφι ένα μπουκάλι άχρωμο υγρό με μια σκέτη άσπρη ετικέτα που έγραφε τζιν ΝΙΚΗΣ. Ανέδιδε μια λιπαρή άσχημη μυρωδιά που έφερνε αναγούλα, κάτι σαν κινέζικο ποτό από ρύζι. Ο Γουίνστον γέμισε ένα φλιτζάνι, προετοίμασε τον εαυτό του για το επερχόμενο σοκ και το κατάπιε όπως πίνει κανείς ένα φάρμακο.
Στη στιγμή το πρόσωπό του έγινε μπλαβί και δάκρυα έτρεξαν από τα μάτια του. Το ποτό ήταν σαν νιτρικό οξύ, και επί πλέον, όταν το κατάπινες, είχες την αίσθηση ότι σε χτυπούν κατακέφαλα με λαστιχένιο κλομπ. Αμέσως μετά όμως, το κάψιμο στο στομάχι του πέρασε και ο κόσμος άρχισε να μοιάζει πιο ευχάριστος. Πήρε τσιγάρο από ένα τσαλακωμένο πακέτο που έγραφε ΤΣΙΓΑΡΑ ΝΙΚΗΣ· απρόσεκτος, το κράτησε ανάποδα κι έτσι άδειασε όλο τον καπνό στο πάτωμα. Με το επόμενο στάθηκε πιο τυχερός. Ξαναγύρισε στο λίβινγκ ρουμ και κάθισε σ’ ένα μικρό τραπέζι στ’ αριστερά της τηλεοθόνης. Έβγαλε από το συρτάρι του τραπεζιού έναν κοντυλοφόρο, ένα μελανοδοχείο κι ένα χοντρό άγραφο τετράδιο, σχήματος τετάρτου, με σκληρό εξώφυλλο και κόκκινη ράχη.
Για κάποιο λόγο, η τηλεοθόνη στο λίβινγκ ρουμ ήταν τοποθετημένη ασυνήθιστα. Αντί να είναι, όπως ήταν το κανονικό, στον ακρινό τοίχο, απ’ όπου θα μπορούσε να επιθεωρεί όλο το δωμάτιο, βρισκόταν στο μακρύτερο τοίχο, απέναντι απ’ το παράθυρο. Στη μια πλευρά του υπήρχε μια μικρή εσοχή όπου καθόταν τώρα ο Γουίνστον, η οποία, όταν χτιζόταν το διαμέρισμα, φαίνεται ότι προοριζόταν για ράφια βιβλιοθήκης. Με το να κάθεται σ’ αυτή την εσοχή, και προς τα πίσω, ο Γουίνστον κατάφερνε να βρίσκεται έξω από το οπτικό πεδίο της τηλεοθόνης. Μπορούσαν βέβαια να τον ακούν, αλλά όσο βρισκόταν σ’ αυτή τη θέση δεν μπορούσαν να τον δουν. Λίγο αυτή η ασυνήθιστη γεωγραφία του δωματίου, λίγο τούτο το τετράδιο που μόλις είχε βγάλει από το συρτάρι, του είχαν υποβάλει την ιδέα να κάνει ό,τι ετοιμαζόταν να κάνει τώρα.
Ήταν ένα ιδιαίτερο, όμορφο τετράδιο. Τα φύλλα του ήταν από λείο κρεμ χαρτί, λίγο κιτρινισμένο από το χρόνο, ένα είδος που δεν κατασκευαζόταν πια εδώ και σαράντα χρόνια τουλάχιστον. Ο Γουίνστον μπορούσε πάντως να υποθέσει ότι το τετράδιο ήταν πιο παλιό. Το είχε δει πεταμένο στη βιτρίνα ενός άθλιου μικρού παλαιοπωλείου σε μια βρομερή συνοικία (σε ποια ακριβώς δεν θυμόταν) κι αμέσως κυριεύτηκε από την ακατανίκητη επιθυμία να το αποκτήσει. Τα μέλη του Κόμματος υποτίθεται ότι δεν έπρεπε να πηγαίνουν σε συνηθισμένα μαγαζιά («να συναλλάσσονται με την ελεύθερη αγορά» το έλεγαν), αλλά ο κανόνας δεν τηρούνταν αυστηρά, γιατί υπήρχαν διάφορα πράγματα, κορδόνια παπουτσιών, φέρ’ ειπείν, και ξυραφάκια, που ήταν αδύνατο να προμηθευτεί κανείς με άλλο τρόπο. Είχε ρίξει μια γρήγορη ματιά πάνω κάτω στο δρόμο, μετά γλίστρησε στο μαγαζί και αγόρασε το τετράδιο για δυόμισι δολάρια. Εκείνη τη στιγμή δεν είχε συνειδητοποιήσει ότι το ήθελε για κάποιο συγκεκριμένο σκοπό. Το πήγε σπίτι του μέσα στο χαρτοφύλακά του, έχοντας ένα αίσθημα ενοχής. Ακόμα και άγραφο τον εξέθετε σε κίνδυνο.
Αυτό που επρόκειτο να κάνει ήταν ν’ αρχίσει να κρατάει ημερολόγιο. Τούτη η πράξη δεν ήταν παράνομη (τίποτα δεν ήταν παράνομο, αφού δεν υπήρχαν πια νόμοι), αλλά, αν τον ανακάλυπταν, ήταν σίγουρο πως θα τον τιμωρούσαν με θάνατο ή τουλάχιστον με είκοσι πέντε χρόνια καταναγκαστικά έργα. Ο Γουίνστον έβαλε μια πένα στον κοντυλοφόρο και την καθάρισε. Η πένα ήταν αρχαϊκό εργαλείο που σπάνια το χρησιμοποιούσαν ακόμα και για υπογραφές -την είχε προμηθευτεί κρυφά, και με δυσκολία, απλώς και μόνο επειδή είχε το αίσθημα ότι σ’ αυτό το όμορφο χαρτί άξιζε να γράψεις με αληθινή πένα αντί να γρατσουνίσεις με στυλό. Πραγματικά, δεν ήταν συνηθισμένος να γράφει με το χέρι. Εκτός από πολύ σύντομες σημειώσεις, συνήθως υπαγόρευε τα πάντα στο φωνογράφο, πράγμα που αποκλειόταν φυσικά στην προκειμένη περίπτωση. Βούτηξε την πένα στο μελάνι και για ένα δευτερόλεπτο δίστασε. Μια τρεμούλα συντάραξε τα σωθικά του. Το παν ήταν ν’ αρχίσει να γράφει στο χαρτί. Με μικρά αδέξια γράμματα έγραψε:

4 Απριλίου 1984.

Έγειρε πίσω. Τον κυρίευσε μια αίσθηση απόλυτης αδυναμίας. Κατ’ αρχήν, δεν ήταν καθόλου βέβαιος ότι αυτός ο χρόνος ήταν το 1984. Πρέπει να ήταν τόσο περίπου, αφού ήξερε σίγουρα ότι ήταν τριάντα εννέα χρονών και πίστευε ότι είχε γεννηθεί το 1944 ή το 1945, αλλά σε τούτους τους καιρούς δεν μπορούσες ποτέ να προσδιορίσεις καμιά ημερομηνία.
Αναρωτήθηκε ξαφνικά για ποιον έγραφε αυτό το ημερολόγιο. Για τους επερχόμενους, για τους αγέννητους ακόμα. Η σκέψη του για μια στιγμή πλανήθηκε στην αμφίβολη ημερομηνία που έγραψε στη σελίδα, και ύστερα σταμάτησε πάνω στη λέξη της Νέας Ομιλίας* διπλή σκέψη. Για πρώτη φορά κατάλαβε το μέγεθος του εγχειρήματος που αποτολμούσε. Πώς μπορούσες να επικοινωνήσεις με το μέλλον; Αυτό είναι αδύνατον απ’ τη φύση του την ίδια. Ή το μέλλον θα ήταν ολόιδιο με το παρόν, οπότε δεν θα τον άκουγε κανείς, ή θα διέφερε, οπότε δεν είχε νόημα να εμπλακεί σε κάτι τέτοιο.

*Η ΝΕΑ ΟΜΙΛΙΑ ήταν η επίσημη γλώσσα της Ωκεανίας και επινοήθηκε για να καλύψει τις ανάγκες του ΑΓΓΣΟΣ ή Αγγλικού Σοσιαλισμού.

[Μετάφραση: Νίνα Μπάρτη, Εκδόσεις «Κάκτος»]

Δραστηριότητες

1η Δραστηριότητα
iΣε κάθε μια από τις προτάσεις /πληροφορίες που ακολουθούν να δώσετε τον χαρακτηρισμό «Σωστό» ή «Λάθος», ανάλογα με το αν αποδίδουν το νόημα του κειμένου σωστά ή όχιΝα αιτιολογήσετε την απάντησή σας με συγκεκριμένη αναφορά στο κείμενο. (Μονάδες 5)

- Όσο ο Γουίνστον δεν είχε γράψει τίποτε στο τετράδιο που αγόρασε ήταν ασφαλής.

- Προκειμένου να έχει ο Γουίνστον κάτι για πρωινό την επομένη, όφειλε να μη φάει τίποτε εκείνη την ημέρα.

- Στη φανταστική σοσιαλιστική κοινωνία που περιγράφει ο συγγραφέας υπήρχε αφθονία ελεύθερα διακινούμενων αγαθών.

- Ο Γουίνστον επιλέγει να γράψει το ημερολόγιό του με πένα για αισθητικούς λόγους, ενώ θα μπορούσε να υπαγορεύσει το κείμενο στον φωνογράφο.

- Το να κρατάει κάποιος ημερολόγιο ήταν πράξη παράνομη.

iiΝα εξηγήσετε με συντομία για ποιο λόγο, κατά τη γνώμη σας, το καθεστώς απαιτεί από τους πολίτες να έχουν διαρκώς μια αισιόδοξη έκφραση, όπως αυτό παρουσιάζεται στο ακόλουθο χωρίο: «Έντυσε τα χαρακτηριστικά του μ’ εκείνη την έκφραση της ήρεμης αισιοδοξίας που έπρεπε να έχει όταν ατένιζε την τηλεοθόνη.» (Μονάδες 10)

2η Δραστηριότητα
iΣτο κείμενο που σας δίνεταιανα χαρακτηρίσετε το είδος του αφηγητήκαι βνα εντοπίσετε μία αναδρομή στην αφήγηση. (Μονάδες 3)

ii. Στις ακόλουθες περιόδους να εντοπίσετε τα σχήματα λόγου και να αποδώσετε με συντομία τη λειτουργία τους ως προς το νόημα του κειμένου. (Μονάδες 9)  

- Ο Γουίνστον γέμισε ένα φλιτζάνι, προετοίμασε τον εαυτό του για το επερχόμενο σοκ και το κατάπιε όπως πίνει κανείς ένα φάρμακο.

- μετά γλίστρησε στο μαγαζί και αγόρασε το τετράδιο για δυόμισι δολάρια

- Μια τρεμούλα συντάραξε τα σωθικά του.

iii. Στο πλαίσιο της αφήγησης ο αφηγητής θέτει ένα ερώτημα: «Πώς μπορούσες να επικοινωνήσεις με το μέλλον;». Τι επιτυγχάνει, κατά τη γνώμη σας με αυτό; (Μονάδες 3)

3η Δραστηριότητα
Στη σοσιαλιστική κοινωνία του «1984» οι πολίτες παρακολουθούνται συνεχώς από κάμερες, ώστε να διασφαλίζεται πως δεν θα κάνουν κάτι που να στρέφεται ενάντια στο καθεστώς, ενώ, παράλληλα, γίνονται αποδέκτες αδιάκοπων προπαγανδιστικών μηνυμάτων υπέρ του καθεστώτος. Πώς πιστεύετε ότι αισθάνεται ο ήρωας και πώς θα νιώθατε εσείς αν ήσασταν αναγκασμένοι να ζήσετε σ’ ένα ανάλογο απολυταρχικό καθεστώς; Να αναπτύξετε την απάντησή σας σε ένα ενιαίο κείμενο 100-150 λέξεων. (Μονάδες 20)

0 σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Λατινικά Γ ΛυκείουΘεωρία - Ασκήσεις Συντακτικού - Γραμματική

X