Κώστας Ταχτσής «Το τρίτο στεφάνι»

Κωνσταντίνος Μάντης | Best Blogger Tips

Κώστας Ταχτσής «Το τρίτο στεφάνι»

Εκείνη τη μέρα είδα τους πρώτους Γερμανούς. Λίγο πριν απ’ το θάνατο του συχωρεμένου είχ’ αρχίσει κάτι σφραγίσματα στα δόντια μου και τα ‘χα αφήσει στη μέση, στην αρχή επειδή δεν είχα μυαλό και όρεξη για τέτοια πράγματα, ύστερα, όταν μπήκαν οι Γερμανοί στην Αθήνα, επειδή δεν τολμούσα να κατέβω στο κέντρο πριν κατασταλάξει κάπως η κατάσταση. Φοβόμουνα ότι θα ταραζόμουνα όταν τους έβλεπα. Απ’ το παράθυρο του λεωφορείου κοίταζα μελαγχολικά τους δρόμους που δεν ήταν πολύς καιρός που έσφυζαν από ζωή. Τώρα ήταν σα νεκροί. Οι άνθρωποι μου φάνηκαν σα νά ‘τανε υπνωτισμένοι, ακόμα και οι θόρυβοι των αυτοκινήτων δεν ήταν πια ίδιοι, σα νά ‘χαν βάλει στα κλάξον και στα μοτέρ σουρντίνα. Αλλ’ όταν είδα τους πρώτους Γερμανούς, δεν αισθάνθηκα την ανάγκη να τους φτύσω, όπως ήθελε να κάνει η κυρία κόρη μου. Το πρώτο αίσθημα πού ‘νιωσα γι’ αυτούς ήταν περισσότερο οίκτος, παρά φόβος ή μίσος. Έπρεπε να περάσει καιρός, να τραβήξουμε όσα τραβήξαμε στην Κατοχή, να δω τα σκελετωμένα παιδιά να οργώνουν τους δρόμους σαν κοπάδια πεινασμένων λύκων, τα πτώματα μέσα στα κάρα της δημαρχίας, τους ομήρους πού ‘παίρναν, τις εκτελέσεις, για να καταλάβω τι κτήνη κρυβόντουσαν κάτω από κείνα τα αγγελικά ψυχρά πρόσωπα. Εκείνο το απόγευμα νίκησε η περιέργειά μου. Τους είδα περισσότερο σαν επισκέπτες από άλλο πλανήτη, παρά σαν εισβολείς. Ο πρώτος από δαύτους που είδα από κοντά ήταν γερμένος πάνω στο φτερό του αυτοκινήτου του κι έτρωγε ένα πορτοκάλι με τη φλούδα! Το δέρμα του ήταν σοκολατένιο απ’ το δυνατό ήλιο της Μεσογείου, σα νά ‘τανε από ξανθό πατέρα κι από αραπίνα μάνα. Γύρω στο λαιμό του, μεσ’ απ’ το πράσινο αμπέχονο φορούσε ένα κόκκινο μαντίλι. Δύο-τρία παιδιά στεκόντουσαν γύρω του και τον κοιτούσαν χάσκοντας. Για τα παιδιά ήταν ένα όν που δεν έμοιαζε με κανέναν από τους ανθρώπους που ήξεραν. Το ένα απ’ τα παιδιά τού ‘λεγε κάτι, αλλά βλέποντας πως η γλώσσα πού ‘χε μάθει να συνεννοείται ως τότε μ’ όλον τον κόσμο δεν του χρησίμευε σε τίποτα, είχε πάρει ύφος ανθρώπου που βρίσκεται ξαφνικά μπροστά στο πιο απροσπέλαστο μυστήριο. Όλ’ αυτά τ’ άρπαξε το μάτι μου με μια πλάγια ματιά που τους έριξα καθώς περνούσα. Χωρίς να το θέλω χαμογέλασα.
....
Συλλογιζόμουνα τις αμέτρητες χιλιάδες των Ελλήνων που πέθαιναν από ασιτία κι έκλαιγε η καρδιά μου, όχι επειδή πέθαιναν, αργά ή γρήγορα όλοι οι άνθρωποι πεθαίνουν, αλλ’ επειδή πέθαιναν σαν τα ζώα, αφού η πείνα τους απογύμνωνε πρώτα από κάθε ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Το χειρότερο είναι ότι κοντά σ’ αυτούς χάναμε την ανθρωπιά μας και μείς που, λίγο-πολύ, είχαμε και τρώγαμε. Κάθε φορά πού ‘βλεπα έναν ετοιμοθάνατο από κείνους που πέφτανε κάθε μέρα στα πεζοδρόμια και τον προσπερνούσα κι εγώ αναγκαστικά όπως όλος ο κόσμος, αηδίαζα με τον εαυτό μου. Τρόμαζα βλέποντας σε τι όρια αναισθησίας είχα φτάσει, κι από απελπισία τό ‘ριχνα στα χαρτιά, όπως ο μεθύστακας που πίνει καμιά φορά για να ξεχάσει πως είναι μεθύστακας, πράματα που η επιπόλαιη κι αναίσθητη, η μακαρίως αναίσθητη κόρη μου, ούτε κατάλαβε, ούτε θα καταλάβει ποτέ της. Μ’ έλεγε «εύθυμη χήρα» και «χαρτόμουτρο σαν τον πατέρα μου». Τα θυμάμαι και μού ‘ρχεται το αίμα στο κεφάλι.

[Κώστας Ταχτσής «Το τρίτο στεφάνι», Εκδόσεις Εξάντας]

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

1η Δραστηριότητα

iΝα απαντήσετε με συντομία στις ακόλουθες ερωτήσεις:

α)  Γιατί, κατά τη γνώμη σας, η ηρωίδα αισθάνεται οίκτο για τους Γερμανούς στρατιώτες την πρώτη φορά που τους βλέπει; (2,5 μονάδες)

Η ηρωίδα αντικρίζοντας για πρώτη φορά τους Γερμανούς στρατιώτες αισθάνεται οίκτο γι’ αυτούς, καθώς τους εκλαμβάνει ως άβουλα πιόνια ενός αυταρχικού καθεστώτος. Στο πρόσωπό τους βλέπει νέους ανθρώπους που εξαναγκάζονται να εμπλακούν σ’ έναν πόλεμο και να θυσιάσουν τη ζωή τους προκειμένου να εξυπηρετηθούν τα επεκτατικά σχέδια της χώρας τους.

β) Τι είναι αυτό που κυρίως προκαλεί πόνο στην ηρωίδα σε σχέση με τους θανάτους των συμπατριωτών της; (2,5 μονάδες)

Εκείνο που κυρίως προκαλεί πόνο στην ηρωίδα είναι ο τρόπος με τον οποίο πεθαίνουν οι συμπατριώτες της, καθώς τους βλέπει να εξαθλιώνονται από την πείνα και να χάνουν κάθε ίχνος ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Οι εικόνες των σκελετωμένων ανθρώπων -και ιδίως των παιδιών- που περιφέρονται στους δρόμους αναζητώντας μάταια τροφή, μέχρι τη φρικτή στιγμή της κατάρρευσής τους, δημιουργούν εύλογη οδύνη στην ηρωίδα.   

iiΝα παρουσιάσετε με δικά σας λόγια το βασικό θέμα που αναπτύσσεται στο ακόλουθο χωρίο: «Το χειρότερο είναι ότι κοντά σ’ αυτούς χάναμε την ανθρωπιά μας και μείς που, λίγο-πολύ, είχαμε και τρώγαμε. Κάθε φορά πού ‘βλεπα έναν ετοιμοθάνατο από κείνους που πέφτανε κάθε μέρα στα πεζοδρόμια και τον προσπερνούσα κι εγώ αναγκαστικά όπως όλος ο κόσμος, αηδίαζα με τον εαυτό μου.»
(50-60 λέξεις) [10 μονάδες]

Το ένστικτο της επιβίωσης και της αυτοπροστασίας εξωθούσε τους ανθρώπους εκείνους που είχαν ακόμη τη δυνατότητα να διασφαλίζουν τρόφιμα για τον εαυτό τους να κλείνουν τα μάτια απέναντι στην εξαθλίωση των συνανθρώπων τους. Όσο κι αν ήταν τραγικό, όσο κι αν τους προκαλούσε βαθύτατο πόνο, έπρεπε να συνεχίζουν τη ζωή τους, έστω κι αν έβλεπαν καθημερινά τους συνανθρώπους τους να σωριάζονται νεκροί στο δρόμο. Χωρίς να το θέλουν όφειλαν -προκειμένου να επιβιώσουν- να φτάσουν σε τέτοιο σημείο σκληρότητας, ώστε ακόμη κι η θέα ενός νεκρού συνανθρώπου τους να μην είναι αρκετή να ανακόψει τις καθημερινές δραστηριότητες και μετακινήσεις τους.  

2η Δραστηριότητα

i. Στο κείμενο που σας δίνεται: α) να χαρακτηρίσετε το είδος του αφηγητή, και β) να εντοπίσετε δύο αναχρονίες στην αφήγηση. (Μονάδες 3)

α) Ο αφηγητής είναι πρωτοπρόσωπος, αυτοδιηγητικός, καθώς αφηγείται με εσωτερική εστίαση τη δική του ιστορία.

β) Αναδρομή: «Λίγο πριν απ’ το θάνατο του συχωρεμένου είχ’ αρχίσει κάτι σφραγίσματα στα δόντια μου και τα ‘χα αφήσει στη μέση...»

Πρόληψη: «Έπρεπε να περάσει καιρός, να τραβήξουμε όσα τραβήξαμε στην Κατοχή, να δω τα σκελετωμένα παιδιά να οργώνουν τους δρόμους σαν κοπάδια πεινασμένων λύκων, τα πτώματα μέσα στα κάρα της δημαρχίας, τους ομήρους πού ‘παίρναν, τις εκτελέσεις, για να καταλάβω τι κτήνη κρυβόντουσαν κάτω από κείνα τα αγγελικά ψυχρά πρόσωπα.»

ii. Ποιος αφηγηματικός τρόπος αξιοποιείται στο ακόλουθο χωρίο;
«Το δέρμα του ήταν σοκολατένιο απ’ το δυνατό ήλιο της Μεσογείου, σα νά ‘τανε από ξανθό πατέρα κι από αραπίνα μάνα. Γύρω στο λαιμό του, μεσ’ απ’ το πράσινο αμπέχονο φορούσε ένα κόκκινο μαντίλι.»
(Μονάδες 3)

- Στο χωρίο αυτό αξιοποιείται ο αφηγηματικός τρόπος της περιγραφής.

iii. Να εντοπίσετε τρεις παρομοιώσεις και να εξηγήσετε τη λειτουργία τους ως προς το νόημα του κειμένου.
- «Οι άνθρωποι μου φάνηκαν σα νά ‘τανε υπνωτισμένοι»

Τα συναισθήματα φόβου και ανησυχίας που προκαλούνταν στους ανθρώπους λόγω της παρουσίας των στρατευμάτων κατοχής, η οδύνη από την πιθανή απώλεια δικών τους, αλλά κι η διαρκής ανασφάλεια για το τι μπορεί να ακολουθήσει, είχαν αποστερήσει τους πολίτες από κάθε διάθεση ζωντάνιας και ενεργητικότητας. Κυκλοφορούσαν, έτσι, στους δρόμους σαν να τους είχε υπνωτίσει κάποιος.

- «Τους είδα περισσότερο σαν επισκέπτες από άλλο πλανήτη, παρά σαν εισβολείς»

Η ηρωίδα την πρώτη φορά που βλέπει τους Γερμανούς στρατιώτες τους αντικρίζει περισσότερο με περιέργεια παρά με φόβο. Τους εξετάζει με το ενδιαφέρον που θα είχε κανείς αν έβλεπε απροσδόκητους επισκέπτες από έναν άλλο πλανήτη, κι όχι με τον φόβο που προκαλεί η επίγνωση πως πρόκειται για επικίνδυνους εισβολείς.

- «αλλ’ επειδή πέθαιναν σαν τα ζώα»

Εκείνο που θεωρεί περισσότερο επώδυνο η ηρωίδα σε σχέση με τους θανάτους των συμπατριωτών της είναι το γεγονός πως πέθαιναν πλήρως εξαθλιωμένοι σαν να ήταν ζώα για τα οποία δεν ενδιαφέρεται κανείς.

(Μονάδες 9)

3η Δραστηριότητα

Με αφορμή την οδυνηρή για τους Έλληνες περίοδο της Κατοχής καλείστε να συντάξετε ένα άρθρο (150 λέξεις) σχετικά με τις συνέπειες του πολέμου.

Οι οδυνηρές συνέπειες του πολέμου. 

Η πλέον επώδυνη επίπτωση ενός πολέμου είναι σαφώς το γεγονός ότι στο πλαίσιό του χάνονται πολλές ανθρώπινες ζωές∙ απώλεια που δεν μπορεί να συγκριθεί με καμία υλική καταστροφή και δεν μπορεί να υποκατασταθεί από κανένα υλικό κέρδος. Ενώ, εξίσου οδυνηρό είναι και το γεγονός πως οι στρατιώτες που καλούνται να συμμετάσχουν σε μια πολεμική σύγκρουση οδηγούνται στην αποκτήνωση, εφόσον προκειμένου να μπορέσουν να σκοτώσουν συνανθρώπους τους αναγκάζονται να εξαλείψουν κάθε ίχνος ανθρωπιάς μέσα τους. Κατά τη διάρκεια ενός πολέμου, άλλωστε, ό,τι κυριαρχεί είναι το μίσος και η εκδικητικότητα, στοιχεία που υπονομεύουν δραστικά τη δυνατότητα των ανθρώπων να συνειδητοποιήσουν πλήρως το απάνθρωπο των πράξεών τους. Οι συνθήκες του πολέμου, συνάμα, με τις ανθρώπινες απώλειες, την οικονομική δυσπραγία, τις υλικές καταστροφές και τη δυσκολία τροφοδοσίας, δημιουργούν μια κατάσταση χάους που φέρνει στην επιφάνεια τις χειρότερες πτυχές του ανθρώπινου χαρακτήρα. Οι πολίτες στρέφονται συχνά ο ένας εναντίον του άλλου, εξαθλιώνονται ή εξωθούνται κατά χιλιάδες στη μετανάστευση προκειμένου να διασφαλίσουν μια ευκαιρία επιβίωσης.

Εναλλακτικά:

Υποθέστε πως είστε βασικός ομιλητής σε μια ημερίδα με θέμα τη διασφάλιση της ειρήνης. Παρουσιάστε σε μια ομιλία (150 λέξεων) τους τρόπους με τους οποίους πιστεύετε πως θα μπορούσαν τα σύγχρονα κράτη να ελαχιστοποιήσουν την πιθανότητα ενός νέου πολέμου.

Κυρίες και κύριοι,  

Ένα σημαντικό βήμα για τη διασφάλιση της ειρήνης είναι η εκκίνηση εκείνου του σχεδιασμού που θα επιφέρει μια σταδιακή εξισορρόπηση στην κατανομή των ωφελειών του παγκόσμιου πλούτου και των διάφορων τεχνολογικών εξελίξεων. Αποτελεί, άλλωστε, προφανές δεδομένο πως προκειμένου να εκλείψουν οι κοινωνικές, αλλά και οι διακρατικές εντάσεις θα πρέπει να αντιμετωπιστούν ριζικά τα γενεσιουργά αίτια. Έτσι,  θα πρέπει να γίνει έγκαιρα σαφές πως η διαρκής αύξηση του χάσματος ανάμεσα στους εύπορους και τους οικονομικά ασθενείς, δεν μπορεί παρά να προκαλεί έντονα και βίαια ξεσπάσματα.
Παραλλήλως, τα κράτη που έχουν μεταξύ τους ιστορικές διαφορές, θα πρέπει να προχωρούν σε πολύπτυχες συνεργασίες τόσο σε οικονομικό όσο και σε πολιτιστικό επίπεδο προκειμένου να ενισχύουν στους πολίτες τους το αίσθημα της αμοιβαίας εμπιστοσύνης. Μέσω των συνεργασιών αυτών, άλλωστε, θα εμπεδώνεται πληρέστερα η έννοια της κοινά επωφελούς συνύπαρξης, ώστε να δίνεται ένα σημαντικό κίνητρο στους πολίτες να λησμονούν τις εντάσεις του παρελθόντος και να εκτιμούν τα οφέλη που μπορούν να προκύψουν στο μέλλον.
Επιπροσθέτως, οι επιμέρους κυβερνήσεις οφείλουν να αντιληφθούν και να αποδεχτούν τους κινδύνους που εγκυμονεί η συνεχής εξοπλιστική τακτική τους. Ιδίως, μάλιστα, σε ό,τι αφορά τα όπλα μαζικής καταστροφής, όπως είναι τα πυρηνικά, δεν μπορεί να γίνεται αποδεκτή καμία στάση ανοχής για τη συνέχιση των αντίστοιχων προγραμμάτων έρευνας και κατασκευής. Όσο κρίσιμη κι αν θεωρούν ορισμένα κράτη την ενίσχυση του στρατού τους με όπλα σύγχρονης τεχνολογίας, δεν μπορεί να δικαιολογηθεί η κατοχή όπλων ικανών να αφανίσουν ολόκληρες πόλεις και να θέσουν σε κίνδυνο τη ζωή σε ολόκληρο τον πλανήτη.

Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας.

0 σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Λατινικά Γ ΛυκείουΘεωρία - Ασκήσεις Συντακτικού - Γραμματική

X