William Shakespeare «Αντώνιος και Κλεοπάτρα»

Κωνσταντίνος Μάντης | Best Blogger Tips
Sanjay Avasarala

William Shakespeare «Αντώνιος και Κλεοπάτρα»

ΠΡΩΤΗ ΠΡΑΞΗ
ΣΚΗΝΗ 3

Αλεξάνδρεια. Άλλη αίθουσα στο ανάκτορο της Κλεοπάτρας.
(Μπαίνουν η Κλεοπάτρα, η Χάρμιον, η Είρας και ο Αλεξάς)

ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ: Που είναι;
ΧΑΡΜΙΟΝ: Δεν τον έχω δει από τότε.
ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ: (Στον Αλεξά) Ψάξε να δεις που είναι, με ποιον είναι
και τι κάνει. Να μη φανεί ότι σ’ έστειλα εγώ.
Εάν τον δεις κατσουφιασμένο, πες του ότι χορεύω·
εάν τον δεις στα κέφια του, πες του πως ξαφνικά αρρώστησα.
Τρέχα – και γύρνα να μου πεις!   (Βγαίνει ο Αλεξάς)
ΧΑΡΜΙΟΝ: Νομίζω, κυρία, πως, αν τον αγαπάτε αληθινά, δεν κάνετε
αυτό που πρέπει για να σας αγαπήσει κι εκείνος το ίδιο.
ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ: Τι πρέπει να κάνω, που δεν το κάνω;
ΧΑΡΜΙΟΝ: Να μην του χαλάτε χατίρι: σε τίποτα να μην του αντιλέγετε.
ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ: Τόσα ξέρεις, τόσα λες: έτσι, σίγουρα θα τον χάσω.
ΧΑΡΜΙΟΝ: Μη φτάνετε στα άκρα, συγκρατηθείτε λίγο:
κάποια στιγμή φτάνουμε να μισούμε εκείνο που φοβόμαστε!
(Μπαίνει ο Αντώνιος)
Μα, να, έρχεται ο Αντώνιος.
ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ: Είμαι άρρωστη· και η διάθεσή μου είναι χάλια.
ΑΝΤΩΝΙΟΣ: Με λύπη μου σου αναγγέλλω –
ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ: Πάμε, καλή μου, Χάρμιον! Κράτα με να μην πέσω!
Το κορμί μου δεν θ’ αντέξει για πολύ.
ΑΝΤΩΝΙΟΣ: Λοιπόν, αγαπημένη μου βασίλισσα...
ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ: Σε παρακαλώ, μη με πλησιάζεις.
ΑΝΤΩΝΙΟΣ: Τι συμβαίνει;
ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ: Βλέπω στα μάτια σου καλές ειδήσεις.
Τι λέει η γυναίκα σου – ότι μπορείς να φύγεις;
Αχ, ποτέ να μη σου είχε δώσει άδεια να έρθεις!
Δεν θέλω να λέει πως σε κρατάω εγώ εδώ, γιατί εγώ
δεν έχω καμία δύναμη επάνω σου: σ’ εκείνη ανήκεις.
ΑΝΤΩΝΙΟΣ: Μάρτυρές μου οι θεοί –
ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ: Ω, ποτέ βασίλισσα δεν προδόθηκε τόσο ανελέητα!
Κι όμως, απ’ την αρχή είχα δει τους σπόρους της προδοσίας.
ΑΝΤΩΝΙΟΣ: Κλεοπάτρα...
ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ: Γιατί να πιστέψω πως είσαι δικός μου και πιστός (αν και
με όρκους σου κλονίζεις ως και τους θρόνους των θεών)
αφού ήσουν άπιστος στη Φούλβια; Τι τρέλα, τι αφροσύνη,
να παρασυρθώ απ’ όρκους μεγαλόστομους, που λέγονται
για να πατιούνται!
ΑΝΤΩΝΙΟΣ: Γλυκύτατη βασίλισσα...
ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ: Αχ, όχι, σε παρακαλώ, μην ψάχνεις για προφάσεις: χαιρέτα με
και φύγε! Τότε που με παρακαλούσες για να μείνεις,
τα λόγια τα είχες πρόχειρα! Τότε, δεν ήθελες να φύγεις!
Τότε, στα μάτια και στα χείλη μου έβλεπες αιωνιότητα,
μακαριότητα στην καμπύλη των φρυδιών μου!
Τότε, όλα επάνω μου ήταν τέλεια, θεόπλαστα!
Κι ακόμα έτσι είναι, εκτός αν εσύ, ο πρώτος στρατηγός
του κόσμου, κατάντησες ψεύτης!
ΑΝΤΩΝΙΟΣ: Μα τι έπαθες κυρία;
ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ: Αν ήμουνα στο ανάστημά σου, θα έβλεπες
πόσο γενναία είναι η Αίγυπτος και η βασίλισσά της!
ΑΝΤΩΝΙΟΣ: Βασίλισσα, άκουσέ με. Η κρισιμότητα των περιστάσεων
απαιτεί να προσφέρω για λίγο τις υπηρεσίες μου
αλλού, μακριά σου: όμως, ολόκληρη η καρδιά μου
μένει εδώ, μαζί σου! Στην πατρίδα μου, στην Ιταλία,
γυμνά λάμπουνε τα σπαθιά του εμφυλίου πολέμου.
Ο Σέξτος Πομπήιος πλέει στ’ ανοιχτά της Ρώμης·
όταν σε μια χώρα δύο αντίπαλες δυνάμεις έρχονται ισόπαλες,
γεννιούνται φατρίες κι επικρατεί αστάθεια. Κι εκείνοι
που κάποτε ήταν μισητοί γίνονται αγαπητοί
γιατί κερδίσαν δύναμη. Ο κάποτε εξόριστος Πομπήιος,
ωφελημένος από τη δόξα του πατέρα του, αρχίζει
να τρυπώνει στις καρδιές εκείνων που δεν πλούτισαν
με τούτη την κυβέρνηση – όλο και σε πιο πολλές καρδιές
τρυπώνει γρήγορα. Και η ατάραχη ζωή, βαριεστημένη
από την ανία, ζητάει απεγνωσμένα οποιαδήποτε αλλαγή.
Και κάτι προσωπικό μου, που κι εσένα πρέπει να καθησυχάζει
για την αναχώρησή μου: η Φούλβια πέθανε!
ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ: Μπορεί τα χρόνια να μη με λυτρώσαν από την επιπολαιότητα,
απ’ την αφέλεια, όμως, με γιατρέψαν: η Φούλβια δεν πεθαίνει!
ΑΝΤΩΝΙΟΣ: Πέθανε, βασίλισσά μου. Εδώ το λέει.
(Της δίνει τα γράμματα)
Η υψηλότητά σου ας διαβάσει, άμα ευκαιρήσει,
τι αντάριασμα προκάλεσε. Και στο τέλος έχει το καλύτερο
για σένα: πότε και που πέθανε!
ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ: Ω ψεύτικη αγάπη, κίβδηλη! Που είναι οι ιερές δακρυοθήκες,
που έπρεπε ο σπαραγμός σου να ‘χε γεμίσει;
Ο θάνατος της Φούλβιας με κάνει τώρα να βλέπω,
ναι, να βλέπω καθαρά, πώς θα δεχτείς και τον δικό μου.
ΑΝΤΩΝΙΟΣ: Άσε πια τους καβγάδες! Και περίμενε ν’ ακούσεις
τα σχέδιά μου: τα προχωρώ ή τα σταματάω,
ανάλογα μ’ ό,τι μου πεις εσύ! Μα τον πύρινο δίσκο
που ζωογονεί τη λάσπη του Νείλου, θα φύγω από ‘δω
πιστός στρατιώτης κι υπηρέτης σου, για ειρήνη ή για πόλεμο:
αυτό η δικιά σου επιθυμία τ’ αποφασίζει!
ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ: Λύσε μου το κορδόνι, Χάρμιον! Αλλά, όχι, άσ’ το!
Εκεί που νιώθω να πεθαίνω, εκεί και ζωντανεύω:
σαν την αγάπη του Αντώνιου!
ΑΝΤΩΝΙΟΣ: Λατρευτή μου, βασίλισσά μου, σταμάτα!
Όταν κάποιος ζητάει έντιμα να δικαστεί,
φέρνε του μάρτυρες που λένε την αλήθεια!
ΚΛΕΟΠΑΤΡΑ: Βλέπω τι έκανες και με τη Φούλβια! Θέλω μια χάρη από σένα:
γύρνα από ‘κει και κλάψε για το χαμό της, κι έπειτα
αποχαιρέτισέ με και πες μου πως τα δάκρυα όλα
ήτανε για μένα, τη βασίλισσα της Αιγύπτου. Εμπρός,
παίξε τη σκηνή σου με τέλεια υποκρισία και προσπάθησε
να δείχνεις απόλυτα ειλικρινής.

[Μετάφραση: Ερρίκος Μπελιές

Δραστηριότητα 1η

i) Με βάση τα ακόλουθα λόγια της Κλεοπάτρας, αλλά και τη γενικότερη στάση της να παρουσιάσετε με συντομία (50-60 λέξεις) ορισμένα στοιχεία του χαρακτήρα της. Ας ληφθεί υπόψη πως ακόμη κι όταν η Κλεοπάτρα καταφεύγει στα θέλγητρα του φύλου της, δεν παύει ούτε στιγμή να σκέφτεται ως πολιτικός.
«Εάν τον δεις κατσουφιασμένο, πες του ότι χορεύω·
εάν τον δεις στα κέφια του, πες του πως ξαφνικά αρρώστησα.»
[Μονάδες 10]

Η Κλεοπάτρα θέλοντας να έχει υπό τον έλεγχό της τον Αντώνιο επιχειρεί να τον κρατά σε διαρκή κατάσταση αβεβαιότητας, μη επιτρέποντάς του να νιώθει σίγουρος για τα συναισθήματά της. Προκύπτει υπ’ αυτή την έννοια μια διάθεση ανειλικρίνειας από τη μεριά της Κλεοπάτρας, που θα μπορούσε να ερμηνευθεί αρνητικά. Θα πρέπει, ωστόσο, να έχουμε υπόψη μας πως η Κλεοπάτρα έχει υπό την ευθύνη της ένα ολόκληρο έθνος, για την αυτονομία του οποίου είναι διατεθειμένη να κάνει το οτιδήποτε. Έτσι, η σχέση της με τον Αντώνιο και ο τρόπος που του συμπεριφέρεται συνιστούν περισσότερο μια πολιτική επιλογή, εφόσον χειραγωγώντας συναισθηματικά εκείνον διασφαλίζει έναν ισχυρό στρατιωτικό σύμμαχο. Ό,τι, λοιπόν, κυρίως διαφαίνεται μέσα από τη στάση της είναι η πολιτική της ευφυΐα, αλλά και η προθυμία της να υπηρετήσει το συμφέρον του βασιλείου της.      

ii) Όταν μιλά ο Αντώνιος, ο συγγραφέας σημειώνει με παύλα ή αποσιωπητικά απότομες διακοπές στα λόγια του (π.χ. Με λύπη μου σου αναγγέλλω – / Μάρτυρές μου οι θεοί –). Σε τι, κατά τη γνώμη σας, αποσκοπούν οι απότομες αυτές παύσεις;
[Μονάδες 5]

Οι απότομες παύσεις στα λόγια του Αντώνιου, που προκύπτουν επειδή τον διακόπτει η Κλεοπάτρα, αποδίδουν την προσπάθεια της ηρωίδας να ελέγξει την πορεία της συζήτησης και να εκφράσει στον Αντώνιο την ενόχλησή της απέναντί του. Η Κλεοπάτρα επιδιώκει τη συναισθηματική χειραγώγηση του Αντώνιου, γι’ αυτό και δεν του αφήνει το περιθώριο να της μιλήσει. Προσπαθεί να του δείξει κατ’ αυτό τον τρόπο πως δεν εξαρτάται από εκείνον και πως είναι οι δικές της διαθέσεις που καθορίζουν το πώς θα συνεχιστεί η σχέση τους.

Δραστηριότητα 2η

i) Να χαρακτηρίσετε τα ακόλουθα σχήματα λόγου:
- τους σπόρους της προδοσίας
= Μεταφορά

- Μα τον πύρινο δίσκο
= Περίφραση

- Εκεί που νιώθω να πεθαίνω, εκεί και ζωντανεύω:
σαν την αγάπη του Αντώνιου!
= Παρομοίωση / Ειρωνεία
[Μονάδες 3]

ii) Στα ακόλουθα λόγια της Κλεοπάτρας παρατηρούνται αλλεπάλληλες επαναφορές της λέξης «Τότε». Τι πιστεύετε πως επιχειρεί να επιτύχει με αυτό τον εκφραστικό τρόπο η Κλεοπάτρα;

Τότε που με παρακαλούσες για να μείνεις,
τα λόγια τα είχες πρόχειρα! Τότε, δεν ήθελες να φύγεις!
Τότε, στα μάτια και στα χείλη μου έβλεπες αιωνιότητα,
μακαριότητα στην καμπύλη των φρυδιών μου!
Τότε, όλα επάνω μου ήταν τέλεια, θεόπλαστα!
[Μονάδες 3]

Η Κλεοπάτρα, νομίζοντας πως ο Αντώνιος ετοιμάζεται να την εγκαταλείψει και να επιστρέψει στη Ρώμη, επιχειρεί να του υπενθυμίσει το πώς ένιωθε άλλοτε για εκείνη και το πόσο θαύμαζε την ομορφιά της. Με τις διαρκείς επαναφορές του «τότε» διαγράφει ένα έντονο σχήμα αντίθεσης ανάμεσα στην επιθυμία που είχε κάποτε ο Αντώνιος να βρίσκεται συνεχώς κοντά της και στην παρούσα διάθεσή του -όπως την υποθέτει η ηρωίδα- να φύγει μακριά της.

iii) Ορισμένες από τις φράσεις των προσώπων, αν και εντάσσονται στο πλαίσιο μιας προσωπικής αντιπαράθεσης, ξεπερνούν τον επικαιρικό χαρακτήρα και αποκτούν μια πιο διαχρονική σημασία. Να αποδώσετε με δικά σας λόγια το νόημα των ακόλουθων αυτών φράσεων:
[Μονάδες 9]

α) κάποια στιγμή φτάνουμε να μισούμε εκείνο που φοβόμαστε!

Οτιδήποτε ή οποιοσδήποτε επιχειρεί να ελέγχει τους ανθρώπους μέσω του φόβου ή διατηρώντας τους σε μια διαρκή κατάσταση ανασφάλειας, εκείνο που κατορθώνει στο τέλος είναι να προκαλεί μέσα τους συναισθήματα μίσους και βαθιάς περιφρόνησης. Οι άνθρωποι θέλουν οι επιλογές τους να είναι αποτέλεσμα ελεύθερης βούλησης και όχι εκφοβισμού.

β) Κι εκείνοι
που κάποτε ήταν μισητοί γίνονται αγαπητοί
γιατί κερδίσαν δύναμη.

Μια διαχρονική τάση των ανθρώπων είναι να εκδηλώνουν την εύνοιά τους απέναντι στους άλλους -και κυρίως στα πρόσωπα του πολιτικού κόσμου-, όχι γιατί αξιολογούν θετικά την ποιότητα του χαρακτήρα τους, αλλά με γνώμονα την πολιτική ή οικονομική δύναμη που κατέχουν. Έτσι, ακόμη και άτομα που οι πολίτες τα περιφρονούν, μπορούν να κερδίσουν καθολική αποδοχή μόλις αποκτήσουν δύναμη και διαφανεί η δυνατότητά τους να επηρεάσουν τις μελλοντικές εξελίξεις.

γ) Και η ατάραχη ζωή, βαριεστημένη
από την ανία, ζητάει απεγνωσμένα οποιαδήποτε αλλαγή.

Οι άνθρωποι τείνουν να κουράζονται από τη ρουτίνα και την παρατεταμένη διατήρηση καταστάσεων, καθώς αισθάνονται πως χάνεται ο ενθουσιασμός από τη ζωή τους. Επιθυμούν, έτσι, και επιδιώκουν το καινούριο και το διαφορετικό, προκειμένου να βιώσουν εκ νέου συναισθήματα έντασης που θα τους απαλλάξουν από την ανία της σταθερά επαναλαμβανόμενης καθημερινότητας.

Δραστηριότητα 3η

Παρά το γεγονός ότι το έργο αυτό έχει τραγικό περιεχόμενο, ορισμένα από τα σχόλια της Κλεοπάτρας, όπως και το μελοδραματικό της ύφος, προσδίδουν στη σκηνή μια χιουμοριστική διάθεση (π.χ. Εκεί που νιώθω να πεθαίνω, εκεί και ζωντανεύω: σαν την αγάπη του Αντώνιου!). Ποια πιστεύετε πως είναι η αξία του χιούμορ στη ζωή των ανθρώπων; Πόσο απαραίτητο το θεωρείτε; Να αναπτύξετε την απάντησή σας σε ένα ενιαίο κείμενο 100-150 λέξεων. [Μονάδες 20]

Η αξία του χιούμορ είναι ιδιαίτερα σημαντική, εφόσον σε πρώτο επίπεδο προσφέρει τη δυνατότητα στους ανθρώπους να ευθυμήσουν και να αισθανθούν έτσι λιγότερο πιεσμένοι από τα προβλήματα της καθημερινότητας. Πολύ περισσότερο, όμως, το χιούμορ είναι έκφραση της ανθρώπινης ευφυΐας και διατρέχει πολλές πτυχές της ανθρώπινης δράσης. Το χιούμορ κατορθώνει να μεταστρέψει τις διαθέσεις της στιγμής κατευνάζοντας την ένταση και την οργή, και προσφέρει κατ’ αυτό τον τρόπο μια χρήσιμη εκτόνωση, χωρίς την οποία τα άτομα ενδεχομένως να αντιδρούσαν σπασμωδικά και βίαια. Σε περιόδους, μάλιστα, μεγάλης κοινωνικής έντασης, το χιούμορ προσφέρει στους πολίτες μια ήπια και ειρηνική εκτόνωση, αποτρέποντας ένα δυναμικότερο ξέσπασμα που θα μπορούσε να προκαλέσει αναταραχές και επιζήμιες εντάσεις. Συνάμα, το χιούμορ  λειτουργεί θετικά στην κοινωνικοποίηση των ατόμων και στη δημιουργία φιλικών σχέσεων, καθώς συνδέει τα άτομα μέσα απ’ τη θετική διάθεση που προκαλεί και σταδιακά αποκτά το ρόλο ενός προσωπικού κώδικα επικοινωνίας, αφού βασίζεται πλέον σε κοινές εμπειρίες και σε στοιχεία γνωστά μόνο μεταξύ των ατόμων της παρέας. Επιπροσθέτως, το χιούμορ και η διάθεση αυτοσαρκασμού λειτουργούν ευεργετικά στη διαμόρφωση της προσωπικότητας του ατόμου, εφόσον του επιτρέπουν να αποβάλλει τον έντονο εγωισμό, μα και να αντικρίσει τον εαυτό του με μεγαλύτερη επιείκεια σε σχέση με τις πιθανές ελλείψεις του.

0 σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Λατινικά Γ ΛυκείουΘεωρία - Ασκήσεις Συντακτικού - Γραμματική

X