Έκθεση Γ΄ Λυκείου: Θετικά και αρνητικά πρότυπα για τους νέους

Κωνσταντίνος Μάντης | Best Blogger Tips
Print Friendly and PDF
David Freske

Έκθεση Γ΄ Λυκείου: Θετικά και αρνητικά πρότυπα για τους νέους

Πρότυπο: πρόσωπο, κατάσταση ή θεσμός που είναι άξια μιμήσεως για τα θετικά τους χαρακτηριστικά.

Οι φορείς άμεσης και έμμεσης κοινωνικοποίησης των νέων -γονείς, σχολείο/εκπαιδευτικοί, μέσα μαζικής ενημέρωσης, εκκλησία-, οφείλουν να αποτελούν, πρωτίστως με το προσωπικό τους παράδειγμα, αλλά και με την καθοδήγηση που προσφέρουν, άξια πρότυπα μίμησης, καθώς είναι δεδομένη η μεγάλη επίδραση που ασκούν τόσο στη διαμόρφωση της προσωπικότητας των νέων, όσο -και κυρίως- στον τρόπο με τον οποίο οι νέοι αντιλαμβάνονται την κοινωνική τους πραγματικότητα, και στο πώς επιλέγουν τελικά να ενταχθούν και να προσαρμοστούν σε αυτή.

Αρνητικά πρότυπα για τους νέους

Υλισμός και καταναλωτικό πρότυπο: Η ιδιαίτερη έμφαση που έχει δοθεί στα υλικά αγαθά, και η σύνδεση τόσο της ευτυχίας του ατόμου όσο και της προσωπικής του αξίας με την αγοραστική του δυνατότητα, έχουν αλλοιώσει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους και διαμορφώνουν τις προτεραιότητές τους. Κυρίαρχο και διαρκές ζητούμενο για τους ανθρώπους αποτελεί το πώς θα διασφαλίσουν περισσότερα έσοδα, ώστε να μπορούν να αποκτούν ολοένα και πιο ακριβά υλικά αγαθά, αφού πιστεύουν πως μόνο έτσι διασφαλίζουν την εκτίμηση των άλλων και μπορούν να προσδιοριστούν ως «επιτυχημένοι».
Τη θέση της ηθικής ποιότητας του ατόμου, έχει λάβει πλέον η οικονομική του επιφάνεια και η δυνατότητά του να συντηρεί ένα δαπανηρό τρόπο ζωής. Υπό την επίδραση των διαφημίσεων και του τηλεοπτικού / κινηματογραφικού βίου χλιδής και πλούτου, οι άνθρωποι βιώνουν ένα πρωτόγνωρο άγχος και μια ολέθρια αίσθηση απογοήτευσης, αφού θεωρούν πως αδυνατούν να ζήσουν την ιδεατή ζωή που προσφέρει η αφθονία χρημάτων.

Απουσία εργατικότητας και αναξιοκρατία: Η διάθεση εργατικότητας που χαρακτήριζε τους πολίτες λίγες δεκαετίες πριν έχει αντικατασταθεί από μια πολλαπλώς επιζήμια φυγοπονία. Ζητούμενο δεν είναι πια η καταξίωση του ατόμου μέσα από τη συστηματική εργασία, αλλά η διασφάλιση προνομίων με πλάγια και πιθανώς άνομα μέσα. Ενδεικτικό αυτής της τάσης είναι το στρεβλό πρότυπο της εργασίας στον δημόσιο τομέα, όπου η έλλειψη επίβλεψης και τακτικής αξιολόγησης, όπως και η ανυπαρξία κυρώσεων για όσους δεν εκπληρώνουν κατά τρόπο άρτιο τις εργασιακές τους υποχρεώσεις, έχει οδηγήσει σε μια παράδοξη ανοχή απέναντι στην οκνηρία και την αναποτελεσματικότητα.
Ενισχυτικά αυτής της επιζήμιας κατάστασης είναι τα ποικίλα φαινόμενα αναξιοκρατίας, που υπονομεύουν κάθε πίστη στην αξία του προσωπικού μόχθου και της συστηματικής προσπάθειας. Ό,τι αντικρίζουν οι νέοι άνθρωποι είναι η προώθηση εκείνων που έχουν τη στήριξη πολιτικών προσώπων είτε λόγω κάποιας συγγενικής σχέσης είτε ως αντάλλαγμα για την αφοσίωσή τους στην κομματική παράταξη.

Φανατική κομματικοποίηση: Ένα φαινόμενο που υπονομεύει δραστικά το δημοκρατικό πολίτευμα είναι η τάση των ανθρώπων να αφοσιώνονται κατά τρόπο απόλυτο σ’ ένα πολιτικό κόμμα, χωρίς ποτέ να διερευνούν ουσιαστικά και να αξιολογούν τις πράξεις και τις μεθόδους του κόμματος αυτού. Η απροθυμία, ωστόσο, των πολιτών που λειτουργούν ως φανατικοί οπαδοί, να λάβουν υπόψη τους τις θέσεις και των άλλων κομμάτων, αναζητώντας την άποψη εκείνη που υπηρετεί πληρέστερα το συλλογικό συμφέρον, καθιστά ανενεργές τις δημοκρατικές διαδικασίες του διαλόγου και της γόνιμης αντιπαράθεσης.

Απουσία επιχειρημάτων και υπονόμευση ουσιαστικού διαλόγου: Σύμπτωμα της γενικότερης απουσίας δημοκρατικού ήθους είναι η πρόσφατη μετεξέλιξη του πολιτικού διαλόγου από μια ουσιαστική αντιπαράθεση που βασίζεται σε πραγματικά επιχειρήματα, σε μια αποκρουστική προσπάθεια υποτίμησης και γελοιοποίησης του αντιπάλου που βασίζεται, όχι πια σε λογικά επιχειρήματα, αλλά σε σκωπτικά σχόλια και χλευαστικές δηλώσεις. Οι πολιτικοί αυτοί, που θεμελιώνουν την ανάδειξή τους στο λαϊκισμό, μη έχοντας ένα ρεαλιστικό πλάνο για την αντιμετώπιση των βασικών κοινωνικών και οικονομικών προβλημάτων, επιχειρούν να παρασύρουν τους πολίτες σε συναισθηματικό επίπεδο.
Αποτέλεσμα αυτού του νέου πολιτικού «ήθους» είναι η ενίσχυση ανάλογων φαινομένων και στην καθημερινή επικοινωνία των ατόμων, όπου τη θέση της ουσιαστικής επιχειρηματολογίας έχουν λάβει η ειρωνεία, η μικροπρέπεια κι η κακεντρέχεια.  

Δημαγωγία & λαϊκισμός: Οι δημαγωγοί της σύγχρονης εποχής εκμεταλλευόμενοι τη δεινή οικονομική θέση των πολιτών, υπόσχονται εύκολες λύσεις στα χρόνια προβλήματα της χώρας και επιχειρούν να δημιουργήσουν την εντύπωση πως είναι σε θέση να «αποδεσμεύσουν» τη χώρα από τις δανειακές της υποχρεώσεις, χωρίς καμία ουσιαστική επίπτωση. Καταφεύγουν σε ολέθριες τακτικές λαϊκισμού προκειμένου να αποκομίσουν πολιτικά οφέλη, αδιαφορώντας για το γεγονός ότι αφενός ζημιώνουν μακροπρόθεσμα την οικονομική κατάσταση του κράτους και ότι αφετέρου καλλιεργούν στους πολίτες έναν ανεύθυνο και ασυνεπή τρόπο αντιμετώπισης των κάθε είδους προβλημάτων.

Λανθασμένα πρότυπα διασκέδασης: Το είδος διασκέδασης που έχει επικρατήσει τα τελευταία χρόνια συνίσταται σε μη υγιείς -σωματικώς και πνευματικώς- συνήθειες, που ωθούν τα άτομα σε καταχρήσεις και σε ανούσια σπατάλη του χρόνου τους. Μια κενή διασκέδαση -νυχτερινά κέντρα, κατανάλωση αλκοόλ ή χείριστης ποιότητας τηλεοπτικά προγράμματα- που αποσκοπεί μόνο σε μια υποτυπώδη ευχαρίστηση, έστω κι αν είναι σαφής ο αρνητικός της αντίκτυπος στην υγεία του ατόμου, όπως και στην πνευματική του καλλιέργεια.
Η αναζήτηση της ευκολίας που χαρακτηρίζει την εργασία και την αντιμετώπιση των πολιτικών προβλημάτων, φανερώνεται και στη διασκέδαση των ατόμων, εφόσον μοιάζει να τους απωθεί κάθε είδους απαιτητική μορφή ψυχαγωγίας.

Έλλειψη σεβασμού απέναντι στο θρησκευτικό αίσθημα των πολιτών: Σύμπτωμα των τελευταίων χρόνων είναι η τάση εκείνων που για προσωπικούς τους λόγους απορρίπτουν τις θρησκείες και ασπάζονται μια αθεϊστική άποψη να επιχειρούν την υποτίμηση της χριστιανικής θρησκείας. Με όχημα πραγματικές ή υποτιθέμενες αστοχίες και αρνητικές πράξεις του κλήρου στρέφονται κατά της χριστιανικής πίστης, προσβάλλουν τους πιστούς και αρνούνται να σεβαστούν το αναφαίρετο δικαίωμα κάθε πολίτη στο θρησκευτικό αίσθημα. Δεν αρκούνται στο γεγονός πως γίνεται σεβαστό το δικό τους δικαίωμα στην αθεΐα και καταφεύγουν σε μια συστηματική προπαγάνδα κατά του χριστιανισμού, παραγνωρίζοντας τη μακρά χριστιανική παράδοση του τόπου και τον ιδιαίτερο ρόλο που διαδραματίζει η χριστιανική θρησκεία στην εθνική και κοινωνική συνοχή.

Κατάπτωση ηθικών αξιών: Με το υλιστικό πρότυπο να παρασύρει τα άτομα στην αναζήτηση ενός πολυτελούς βιοτικού επιπέδου, έστω κι αν δεν διαθέτουν τις ανάλογες δυνατότητες, εμφανής είναι η έξαρση της ανομίας και της εγκληματικότητας. Οι άνθρωποι παύουν να αναγνωρίζουν την αξία της έντιμης εργασίας και αναζητούν τρόπους εύκολου -έστω και με παράνομα μέσα- πλουτισμού. Επιδιώκουν τη με κάθε τρόπο ανάδειξή τους και δε διστάζουν να εκμεταλλευτούν τους συνανθρώπους τους ή να υφαρπάξουν με πλάγια μέσα θέσεις εργασίας και προαγωγές στον εργασιακό χώρο. Δεν σέβονται την αξία του συνανθρώπου τους και καταφεύγουν με τρομακτική ευκολία στη συκοφάντηση, στην αμφισβήτηση του μόχθου των άλλων ανθρώπων και σε κακεντρεχή σχόλια.     

Θετικά πρότυπα για τους νέους
Παρά το γεγονός ότι η περίοδος της κρίσης, όπως και τα αμέσως προηγούμενα χρόνια, εξέθρεψαν πλήθος αρνητικών συμπεριφορών και προτύπων, στρεβλώνοντας σημαντικά την εικόνα που σχηματίζουν οι νέοι άνθρωποι για τη σύγχρονη ελληνική κοινωνία, υπάρχει πάντοτε η δυνατότητα, με τη συνδρομή εκείνων των πολιτών που διατηρούν ακέραιες τις ηθικές αξίες τους, να διαμορφωθεί ένα πιο θετικό πλαίσιο προτύπων για τις νεότερες γενιές.

Εργατικότητα και αξιοκρατία: Είναι απολύτως σημαντικό να διαφυλάσσεται η εμπιστοσύνη των νέων στην αξία της προσωπικής προσπάθειας, καθώς και η βεβαιότητα πως η μελλοντική τους επαγγελματική ανάδειξη θα γίνει κατά τρόπο αξιοκρατικό και σύμφωνα με αντικειμενικά κριτήρια αποτίμησης των σπουδών και των επιτευγμάτων τους. Είναι, άλλωστε, προφανές πως αν οι νέοι θεωρήσουν πως οι αρχές της αξιοκρατίας δεν γίνονται σεβαστές στη χώρα μας είτε θα αποθαρρυνθούν από κάθε προσπάθεια συστηματικών σπουδών είτε θα θελήσουν να εγκαταλείψουν την Ελλάδα.
Η επιβράβευση της εργατικότητας συνιστά αφενός ένα κίνητρο για την ενίσχυση της ήδη υπάρχουσας φιλεργίας των νέων, αλλά κι ένας ουσιαστικός τρόπος για να αποτραπεί η παρέκκλιση σε άνομες μεθόδους και τακτικές.

Αποδυνάμωση του υλιστικού προτύπου: Προκειμένου να μην εγκλωβιστούν οι νέοι στο ψυχοφθόρο κυνήγι του χρήματος και του υλικού πλούτου, είναι αναγκαίο να υπάρξει μια σημαντική αλλαγή στις προτεραιότητες των σύγχρονων πολιτών. Θα πρέπει στη θέση των υλικών αγαθών να τεθεί η ηθική ποιότητα και η πνευματική καλλιέργεια∙ κι η αναζήτηση της προσωπικής ευτυχίας θα πρέπει να στραφεί πλέον στις ειλικρινείς σχέσεις φιλίας και στην πολύτιμη στοργή του οικογενειακού περιβάλλοντος.
Τα υλικά αγαθά, αν και αναγκαία, δεν θα πρέπει, εντούτοις, να προβάλλονται κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να φαντάζουν πιο σημαντικά από τις ανθρώπινες σχέσεις και από την αξία της ίδιας της ανθρώπινης ζωής. Οι πολίτες θα πρέπει, άρα, να μάθουν να εκτιμούν και να αναγνωρίζουν στους συνανθρώπους τους, όχι την οικονομική τους κατάσταση, αλλά τις αρετές του χαρακτήρα τους, την ειλικρίνειά τους και τη γενικότερη ποιότητα της προσωπικότητάς τους.

Υγιής πολιτικοποίηση: Οι πολίτες οφείλουν να αντιμετωπίζουν με ενδιαφέρον τα κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα του τόπου, διερευνώντας τις απόψεις όλων των πολιτικών παρατάξεων, χωρίς κομματικές παρωπίδες. Είναι, άλλωστε, προφανές πως δεν είναι λογικό να θεωρεί κάποιος πως ένα κόμμα έχει πάντοτε δίκιο και πως απαρτίζεται από τα καλύτερα στελέχη, ενώ όλα τα υπόλοιπα κόμματα δεν εκφράζουν καμία σωστή άποψη και δεν έχουν ικανά στελέχη. Με ζητούμενη, οπότε, την εύρεση εκείνης της προσέγγισης που εξυπηρετεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο το συλλογικό συμφέρον, είναι προτιμότερη η εξέταση όλων των απόψεων και η αναζήτηση της ιδανικής λύσης απ’ όποιο πολιτικό χώρο κι αν προέρχεται.
Η με φανατισμό προσήλωση σ’ ένα κόμμα το μόνο που επιτυγχάνει είναι να αποθρασύνει τους πολιτικούς, οι οποίοι σχηματίζουν την εντύπωση πως ό,τι κι αν κάνουν θα έχουν πάντοτε τη στήριξη των «οπαδών» τους. Ενώ, συνάμα, υπονομεύει τις δημοκρατικές διαδικασίες, εφόσον κάθε προσπάθεια διαλόγου ακυρώνεται από την απροθυμία των πολιτών να ακούσουν την άλλη άποψη.

Ενίσχυση του ουσιαστικού πολιτικού διαλόγου: Οι πολιτικοί του τόπου οφείλουν να παρουσιάζουν ολοκληρωμένα προγράμματα για την αντιμετώπιση των κρίσιμων προβλημάτων της πολιτείας και να τα στηρίζουν με άρτια επιχειρηματολογία. Η συνθηματολογία, οι επιθέσεις στο ήθος του αντιπάλου και ο ειρωνικός λόγος, δεν έχουν θέση στην πολιτική αντιπαράθεση, αν ζητούμενο είναι η εξεύρεση πραγματικών λύσεων και όχι απλώς και μόνο η δημιουργία εντυπώσεων για κομματικό όφελος.
Ένα πραγματικός διάλογος με ουσιαστικές θέσεις, πέρα από το γεγονός ότι υπηρετεί πληρέστερα το συλλογικό συμφέρον, λειτουργεί και ως υγιές πρότυπο για τους νέους πολίτες, οι οποίοι μαθαίνουν πως τις όποιες διαφορές τους μπορούν να τις επιλύσουν μέσα από εποικοδομητικές συζητήσεις και όχι με εντάσεις και ανώφελες καταφυγές σε ύβρεις και βίαια ξεσπάσματα.

Απόρριψη του λαϊκισμού: Απέναντι στα δύσκολα προβλήματα του καιρού οι πολιτικοί οφείλουν να παρουσιάζουν ρεαλιστικές λύσεις, έστω κι αν η εφαρμογή τους δεν είναι πάντοτε εύκολη. Οι κρίσιμες περίοδοι στην οικονομία δεν θα πρέπει να λειτουργούν ως ευκαιρία προς εκμετάλλευση από ανερμάτιστους πολιτικούς που επιζητούν μόνο την προσωπική τους ανάδειξη και αδιαφορούν για το συλλογικά επωφελές.
Αντιστοίχως, οι πολίτες οφείλουν να έχουν ρεαλιστικές προσδοκίες για το πώς μπορούν να αντιμετωπιστούν τα χρόνια προβλήματα της ελληνικής κοινωνίας και να μην παρασύρονται από κενές υποσχέσεις για εύκολες και γρήγορες λύσεις. Επίσης, δεν θα πρέπει να παρασύρονται από τη συνθηματολογία και τη ρητορική μίσους, που αποσκοπεί στο να διχάσει τους πολίτες της χώρας και να τους οδηγήσει σε μεταξύ τους αντιπαραθέσεις, εφόσον κάτι τέτοιο έχει ως μόνο στόχο τον αποπροσανατολισμό της κοινής γνώμης από την ουσία των προβλημάτων. Οι πολιτικοί που έχουν ένα σαφές πρόγραμμα για την αντιμετώπιση των οικονομικών ζητημάτων δεν επιχειρούν να διχάσουν τους πολίτες.

Ουσιαστική ψυχαγωγία: Οι ενήλικες οφείλουν να διαμορφώσουν ένα πιο υγιές πρότυπο αξιοποίησης του ελεύθερου χρόνου, στο οποίο να δίνεται μεγαλύτερη έμφαση σε δραστηριότητες που ενισχύουν την πνευματική καλλιέργεια και την καλή φυσική κατάσταση. Η μελέτη βιβλίων, η συστηματική άθληση, οι ποιοτικές επιλογές τηλεοπτικών και κινηματογραφικών παραγωγών, ο εθελοντισμός και η ουσιαστική επικοινωνία με άτομα του οικογενειακού και φιλικού περιβάλλοντος, είναι μερικές από τις επιλογές που μπορούν να αποδώσουν σημαντικά οφέλη στα άτομα.

Ηθική ποιότητα και σεβασμός των νόμων: Βασικό ζητούμενο για την υπό διαμόρφωση νέα γενιά είναι η απόκτηση ενός αξιόλογου πλαισίου ηθικών αρχών, προκειμένου να εκλείψουν φαινόμενα ρατσισμού, εγωκεντρισμού και υπονόμευσης του ανθρωπισμού. Οι νέοι θα πρέπει να γνωρίσουν τα πολλαπλά οφέλη του αλληλοσεβασμού και του ειλικρινούς ενδιαφέροντος για τους άλλους ανθρώπους∙ θα πρέπει να κατανοήσουν πως η πραγματική ατομική ευδαιμονία προκύπτει μόνο μέσα από την προσφορά στους συνανθρώπους τους και από την οικοδόμηση μιας κοινωνίας που βασίζεται στην αλληλεγγύη και τον αλληλοσεβασμό.
Η αναξιοκρατία, η βία, η εχθρική αντιμετώπιση του άλλου ανθρώπου υποσκάπτουν τα θεμέλια της κοινωνικής συνύπαρξης και οδηγούν στην επικράτηση της αλλοτρίωσης και του ατομικισμού.

Σεβασμός απέναντι στο θρησκευτικό αίσθημα: Στο πλαίσιο μιας δημοκρατικής κοινωνίας κάθε πολίτης έχει το δικαίωμα να διαμορφώνει ελεύθερα τη θρησκευτική του συνείδηση, χωρίς να δέχεται γι’ αυτό το λόγο επικρίσεις ή προσβολές από εκείνους που επιλέγουν να μην ασπάζονται καμία θρησκεία. Όπως, άλλωστε, προβλέπεται και στο Σύνταγμα της χώρας (Άρθρο 13): «Η ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης είναι απαραβίαστη».


Συμπερασματικά, προκειμένου οι νέοι άνθρωποι να διαμορφώσουν εκείνα τα χαρακτηριστικά που θα τους επιτρέψουν να γίνουν δημιουργικοί άνθρωποι, με δημοκρατικό ήθος και διάθεση αλληλεγγύης, θα πρέπει να περιοριστεί η συνεχής προβολή του ατομισμού και της εγωκεντρικής θέασης του κόσμου. Ό,τι θα επιτρέψει στους νέους να αντεπεξέλθουν στις απαιτήσεις της σύγχρονης εποχής είναι η εμπιστοσύνη στα οφέλη της συστηματικής εργασίας και η ακλόνητη πεποίθηση πως έχουν τη δυνατότητα να επιφέρουν ουσιώδεις αλλαγές στη συγκαιρινή τους κοινωνία. Μέσα από την ακαταπόνητη αγωνιστικότητά τους μπορούν να ανατρέψουν το αρνητικό κλίμα των τελευταίων ετών και να προσφέρουν στη χώρα μια νέα δυναμική, που θα βασίζεται πλέον, όχι στις άνομες συναλλαγές, την αναξιοκρατία και τα ρουσφέτια, αλλά στη δική τους διάθεση να εργαστούν σκληρά προκειμένου να δημιουργήσουν μια νέα πιο υγιή κοινωνία.    

Τέλλος Άγρας «Αμάξι στη βροχή»

Κωνσταντίνος Μάντης | Best Blogger Tips
Print Friendly and PDF
Tom Mc Nemar

Τέλλος Άγρας «Αμάξι στη βροχή»

Η ποίηση του Τέλλου Άγρα κινήθηκε συχνά ανάμεσα στα μικρά, φθαρτά πράγματα της καθημερινής ζωής, που παίρνουν, όπως και στο ποίημά μας, την προέκταση συμβόλων.

Ώρα, προσμένει μοναχή
η άμαξα, κάτω απ’ τη βροχή,
και δεν τη μέλει·
κι είναι σα να την τυραννά
πιότερο η ξένη γειτονιά
που δεν τη θέλει.

Τ’ αλογατάκια της, σιμά,
κάτω απ’ τον ίδιο μουσαμά
κάνουν καρτέρι·
στον τόπο αυτόν, το θλιβερό,
πράμα δε μένει από καιρό,
να το ‘χουν ταίρι.

Γρίλιες δεν είναι, μήτε αυλές
περικοκλάδες βαθουλές·
δεν έμειν’ ένα
απ’ τα φανάρια στη σειρά
με τα δυο μπρούτζινα φτερά,
τα σταυρωμένα.

Τ’ ανώφλια επέσαν κι οι αγκωνές
κι οι ανεμοπέραστες, στενές,
οι γαλαρίες·
κι έφυγαν έντρομες, πολλές,
κι οι θύμησες, σαν τις καλές,
σεμνές κυρίες.

Άδεια βιτόρια και φτωχή,
πάρε μου εμένα την ψυχή,
πάρε με εμένα
για ταξιδιώτη σου: κι ευθύς
πάμε, όθε κίνησες να ‘ρθείς:
στα Περασμένα.

αγκωνή: αγκωνάρι, γωνία.
γαλαρία: (λέξη ιταλική) α) μακριά στοά σπιτιού, κυρίως μεγάρου β) στεγασμένος εξώστης που είχε συνήθως ολόγυρα τζάμια και χρησίμευε ως διάδρομος.
βιτόρια: τύπος ιππήλατης άμαξας.

Ώρα, προσμένει μοναχή
η άμαξα, κάτω απ’ τη βροχή,
και δεν τη μέλει·
κι είναι σα να την τυραννά
πιότερο η ξένη γειτονιά
που δεν τη θέλει.

Η εικόνα που λειτουργεί ως το αρχικό ερέθισμα για τη σύνθεση του ποιήματος είναι αυτή μιας ιππήλατης άμαξας κάτω απ’ τη βροχή. Η προσωποποιημένη άμαξα παρουσιάζεται να περιμένει για ώρα μόνη της μες στη βροχή τον ερχομό κάποιου επιβάτη, χωρίς εντούτοις να είναι αυτή η πολύωρη αναμονή που την απασχολεί. Εκείνο που κυρίως βασανίζει την μοναχική άμαξα είναι η ξένη -η εκσυγχρονισμένη- γειτονιά που μοιάζει να μη θέλει την διατήρηση στοιχείων του παρελθόντος, όπως ακριβώς είναι οι ιππήλατες άμαξες.
Μέσα από τη μελαγχολική εικόνα της μοναχικής άμαξας που υπομένει τη βροχή, ο ποιητής αποδίδει, βέβαια, περισσότερο δικά του συναισθήματα και προσωπικούς του προβληματισμούς. Αναγνωρίζει, δηλαδή, στην άμαξα, που συμβολίζει μια περασμένη εποχή, τον ίδιο του τον εαυτό και τη δική του δυσκολία να προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα του καιρού του και στις ποικίλες αλλαγές που έχουν επέλθει. Η αγωνιώδης αίσθηση της άμαξας πως βρίσκεται σε μια «ξένη» γειτονιά που δεν επιθυμεί πια την παρουσία της, αντανακλά επί της ουσίας την αγωνία του ποιητή πως βρίσκεται σ’ έναν σημαντικά αλλαγμένο κόσμο, στον οποίο ο ίδιος δεν έχει θέση.
Η παρομοίωση (4ος – 5ος στίχος) «κι είναι σα να την τυραννά / πιότερο η ξένη γειτονιά», μας αποκαλύπτει, επομένως, το πώς ο αισθάνεται ο ποιητής και τι είναι αυτό που κυρίως τον απασχολεί. Η μελαγχολική του διάθεση, που ενισχύεται από το βροχερό σκηνικό, πηγάζει από την αίσθησή του πως βρίσκεται σ’ έναν κόσμο ξένο για εκείνον.

Τ’ αλογατάκια της, σιμά,
κάτω απ’ τον ίδιο μουσαμά
κάνουν καρτέρι·
στον τόπο αυτόν, το θλιβερό,
πράμα δε μένει από καιρό,
να το ‘χουν ταίρι.

Πλάι στην άμαξα, κάτω απ’ τον ίδιο προστατευτικό μουσαμά, στέκουν και περιμένουν τα αλογάκια της άμαξας, που, όπως κι αυτή, δεν έχουν καμία ουσιαστική απασχόληση μέχρι να φανεί κάποιος πελάτης που θα θελήσει να χρησιμοποιήσει τις υπηρεσίες τους. Στέκουν και περιμένουν, χωρίς τα ίδια να έχουν συναίσθηση πόσο αταίριαστα είναι με τα υπόλοιπα στοιχεία του περιβάλλοντος χώρου. Σ’ αυτόν το θλιβερό, όπως τον χαρακτηρίζει ο ποιητής, τόπο, δεν έχει απομείνει εδώ και καιρό τίποτε που να ταιριάζει σε αυτά∙ τίποτε που να ανήκει στην ίδια εποχή με αυτά.
Τα αλογάκια της άμαξας είναι απομεινάρια ενός αλλοτινού καιρού και δεν έχουν πια ουσιαστική χρησιμότητα, όπως είχαν κάποτε. Από τη στιγμή που οι πολίτες χρησιμοποιούσαν για τις μεταφορές τους τα αυτοκίνητα, το τραμ ή το τρένο, δεν υπήρχε πια η ανάγκη να καταφεύγουν στις ιππήλατες άμαξες, με αποτέλεσμα τα αλογάκια αυτά να θυμίζουν μια παλιά εποχή και να χρησιμοποιούνται ελάχιστα. Μόνο νοσταλγοί του παλιού καιρού ή όσοι ήθελαν να δουν την πόλη ως τουρίστες, πηγαίνοντας βόλτα μ’ ένα μεταφορικό μέσο του παρελθόντος επέλεγαν πια την άμαξα.
Ο ποιητής αναγνωρίζει στα αλογατάκια της άμαξας τον εαυτό του, αφού κι εκείνος αισθάνεται παράταιρος και αποξενωμένος απ’ τον τελείως αλλαγμένο κόσμο της εποχής του, που διόλου δεν θυμίζει πια το ωραίο και φιλόξενο περιβάλλον των χρόνων του παρελθόντος∙ των χρόνων της νεανικής του ηλικίας.   

Γρίλιες δεν είναι, μήτε αυλές
περικοκλάδες βαθουλές·
δεν έμειν’ ένα
απ’ τα φανάρια στη σειρά
με τα δυο μπρούτζινα φτερά,
τα σταυρωμένα.

Ο ποιητής έχοντας χαρακτηρίσει τον τόπο που αντικρίζει γύρω του θλιβερό κι έχοντας επισημάνει πως δεν έχει απομείνει τίποτε πια από την εποχή που τα αλογάκια της άμαξας αποτελούσαν αρμονικό κομμάτι του αστικού χώρου, έρχεται σε αυτή τη στροφή να υποδείξει κάποιες από τις σχετικές αλλαγές. Πλέον στα παράθυρα των σπιτιών δεν υπάρχουν οι γραφικές και όμορφες ξύλινες γρίλιες, ενώ μαζί τους έχουν χαθεί κι οι παραδοσιακές αυλές των σπιτιών με τις πυκνές περικοκλάδες, που δημιουργούσαν μια φιλόξενη και αισθητικώς φροντισμένη εικόνα. Στην πολυάνθρωπη πόλη τα παραδοσιακά σπίτια έχουν αντικατασταθεί από πολυώροφα κτήρια, στα οποία δεν υπάρχει χώρος για εσωτερικές αυλές και όμορφους κήπους.
Κάθε μέριμνα για την καλαισθησία του αστικού τοπίου έχει χαθεί στον διαρκώς εκσυγχρονιζόμενο αυτό τόπο, όπου κύριο ζητούμενο είναι το πρακτικό και το αξιοποιήσιμο. Έτσι, μαζί με τις αυλές και τις περικοκλάδες, χάθηκαν και τα παλιά εκείνα φανάρια που φώτιζαν τους δρόμους και τα οποία ήταν διακοσμημένα με δυο σταυρωμένα μπρούτζινα φτερά. Τώρα οι λάμπες του δρόμου δεν έχουν καμία διακοσμητική αξία, μόνο μια πρακτική χρησιμότητα.  

Τ’ ανώφλια επέσαν κι οι αγκωνές
κι οι ανεμοπέραστες, στενές,
οι γαλαρίες·
κι έφυγαν έντρομες, πολλές,
κι οι θύμησες, σαν τις καλές,
σεμνές κυρίες.

Οι αλλαγές του σύγχρονου τοπίου δεν σταματούν όμως εκεί, καθώς πέρα από τις γρίλιες και τις αυλές, δεν υπάρχουν πια μήτε τα διακοσμητικά ξύλινα ή μαρμάρινα επιστεγάσματα στις πόρτες των σπιτιών -ανώφλια-, όπως και οι κομψές αγκωνές∙ οι με άρτιο τρόπο κοσμημένες γωνίες στο πάνω μέρος των κτηρίων και των σπιτιών. Ενώ, έχουν χαθεί κι οι στενές εκείνες στοές -γαλαρίες- απ’ τις οποίες περνούσε ο άνεμος κι οι οποίες προσέδιδαν μια ιδιαίτερη ομορφιά στα παλιά σπίτια. Μαζί με όλα αυτά τα κοσμητικά στοιχεία έχουν φύγει έντρομες πολλές -προσωποποιημένες εδώ- αναμνήσεις από τη γοητεία του παρελθόντος, που με πολλή επιμέλεια φρόντιζε για την αισθητική εικόνα του αστικού τοπίου. Έχουν φύγει έντρομες οι μνήμες του παρελθόντος, όπως ακριβώς έχουν φύγει κι οι σεμνές και καλές κυρίες του παρελθόντος, που με τη φροντισμένη τους εμφάνιση συμπλήρωναν αρμονικά το χώρο και δημιουργούσαν μια εξαίρετη εικόνα χάριτος και κομψότητας.
Ο ποιητής με θλίψη διαπιστώνει την αλλοίωση του αστικού περιβάλλοντος απ’ το οποίο απουσιάζουν πια όλα εκείνα τα στοιχεία που διασφάλιζαν την ομορφιά και τη γοητεία του. Ό,τι κάποτε ήταν γεμάτο κομψότητα και θελκτική αρμονία, μοιάζει τώρα ξένο, ψυχρό και αφιλόξενο. Η αισθητικώς άρτια πόλη που γνώρισε και αγάπησε ο ποιητής δεν υπάρχει πια.

Άδεια βιτόρια και φτωχή,
πάρε μου εμένα την ψυχή,
πάρε με εμένα
για ταξιδιώτη σου: κι ευθύς
πάμε, όθε κίνησες να ‘ρθείς:
στα Περασμένα.

Απογοητευμένος, λοιπόν, ο ποιητής από το τόσο γρήγορα αλλαγμένο περιβάλλον που αντικρίζει γύρω του και παρακινημένος από την αίσθηση πως πια δεν ανήκει σ’ αυτή την ψυχρή εποχή, στρέφεται προς την άδεια άμαξα και της ζητά να πάρει μαζί της την ψυχή του∙ της ζητά να πάρει ως ταξιδιώτη της εκείνον και να τον μεταφέρει εκεί απ’ όπου η ίδια ξεκίνησε, από το εξιδανικευμένο παρελθόν. Η επίκληση του ποιητή προς την άμαξα -σχήμα αποστροφής- φανερώνει πως η συναισθηματική του κατάσταση δεν διακρίνεται από μια παροδική μελαγχολική διάθεση, αλλά από μια γνήσια αίσθηση αποξένωσης από το περιβάλλον και την εποχή του. Ο ποιητής πραγματικά δεν μπορεί να προσαρμοστεί στα δεδομένα του καιρού του και επιθυμεί να επιστρέψει στα Περασμένα, σε μια εποχή όπου ένιωθε πιο ευτυχής και πιο σίγουρος για τη θέση του στον κόσμο.
Αν κρίνουμε, άλλωστε, από τα επίθετα που αποδίδει στην άμαξα, μπορούμε να κατανοήσουμε καλύτερα το πώς αισθάνεται. Ο χαρακτηρισμός «άδεια» που απευθύνεται ως προσφώνηση στην βιτόρια -στην άμαξα-, αποκαλύπτει περισσότερο το συναισθηματικό κενό του ίδιου του ποιητή, που βιώνει μια αίσθηση απουσίας σκοπού και προσανατολισμού στη ζωή του. Αντιστοίχως και το επίθετο «φτωχή» που επισημαίνει το πόσο έρημη και αποκομμένη από το περιβάλλον της είναι η άμαξα, αποδίδει κυρίως το αίσθημα του ποιητή για τον εαυτό του και τη ζωή του. Αταίριαστος με τον σύγχρονο κόσμο και χωρίς ικανά συναισθηματικά ερείσματα, ο ποιητής νιώθει μόνος, αποξενωμένος, δίχως κάποιο συγκεκριμένο στόχο που να προσδίδει νόημα στη ζωή του.
Η άμαξα που με την παρουσία της έφερε στη μνήμη του ποιητή εικόνες από το παρελθόν, από τα ειδυλλιακά εκείνα «Περασμένα», τρέπεται αίφνης στο μέσο διαφυγής του ποιητή. Στο μέσο εκείνο που θα του προσφέρει την επιδιωκόμενη λύτρωση και θα τον επιστρέψει στη μόνη εποχή που ο ίδιος ένιωθε ευτυχισμένος και πίστευε πως μπορούσε να υπάρξει αρμονικά δεμένος με το γύρω χώρο και τους άλλους ανθρώπους.
Η τάση φυγής του ποιητή κι η νοσταλγική -έστω κι αν είναι ανέφικτη- επιθυμία επιστροφής στην ξεχωριστή και πιο θερμή περίοδο του εξιδανικευμένου παρελθόντος, φανερώνει τον ψυχικό του κάματο και την αδυναμία προσαρμογής στην πραγματικότητα της συγκαιρινής του ζωής. Πρόκειται, δηλαδή, για στοιχεία που χαρακτηρίζουν γενικότερα τους ποιητές της πρώτης δεκαετίας του μεσοπολέμου, τους λεγόμενους νεοσυμβολιστές, που γίνονται εκφραστές τραυματικών συναισθημάτων και ψυχικών καταστάσεων.

Ερωτήσεις

1. Να ερμηνεύσετε το ποίημα, αφού επισημάνετε:
α) το χώρο μέσα στον οποίο τοποθετείται η άμαξα (στροφ. 1-2).

Η άμαξα τοποθετείται στο πολλαπλώς αλλαγμένο αστικό τοπίο, το οποίο έχει σε τέτοιο βαθμό εκσυγχρονιστεί, ώστε εκείνη μοιάζει εντελώς περιττή και παρωχημένη. Με την αναφορά, άλλωστε, πως είναι μοναχή της και πως περιμένει κάτω απ’ τη βροχή, μέσα σε μια «ξένη» γειτονιά, που δεν τη θέλει, γίνεται φανερό πως η άμαξα δεν έχει πλέον θέση στον σύγχρονο αυτό χώρο.

β) Τις αλλαγές που έχουν γίνει σ’ αυτό το χώρο (στροφ. 3-4).

Πλέον στα παράθυρα των σπιτιών δεν υπάρχουν οι γραφικές και όμορφες ξύλινες γρίλιες, ενώ μαζί τους έχουν χαθεί κι οι παραδοσιακές αυλές των σπιτιών με τις πυκνές περικοκλάδες, που δημιουργούσαν μια φιλόξενη και αισθητικώς φροντισμένη εικόνα. Στην πολυάνθρωπη πόλη τα παραδοσιακά σπίτια έχουν αντικατασταθεί από πολυώροφα κτήρια, στα οποία δεν υπάρχει χώρος για εσωτερικές αυλές και όμορφους κήπους.
Κάθε μέριμνα για την καλαισθησία του αστικού τοπίου έχει χαθεί στον διαρκώς εκσυγχρονιζόμενο αυτό τόπο, όπου κύριο ζητούμενο είναι το πρακτικό και το αξιοποιήσιμο. Έτσι, μαζί με τις αυλές και τις περικοκλάδες, χάθηκαν και τα παλιά εκείνα φανάρια που φώτιζαν τους δρόμους και τα οποία ήταν διακοσμημένα με δυο σταυρωμένα μπρούτζινα φτερά. Τώρα οι λάμπες του δρόμου δεν έχουν καμία διακοσμητική αξία, μόνο μια πρακτική χρησιμότητα. 
Δεν υπάρχουν πια μήτε τα διακοσμητικά ξύλινα ή μαρμάρινα επιστεγάσματα στις πόρτες των σπιτιών -ανώφλια-, όπως και οι κομψές αγκωνές∙ οι με άρτιο τρόπο κοσμημένες γωνίες στο πάνω μέρος των κτηρίων και των σπιτιών. Ενώ, έχουν χαθεί κι οι στενές εκείνες στοές -γαλαρίες- απ’ τις οποίες περνούσε ο άνεμος κι οι οποίες προσέδιδαν μια ιδιαίτερη ομορφιά στα παλιά σπίτια. Μαζί με όλα αυτά τα κοσμητικά στοιχεία έχουν φύγει έντρομες πολλές -προσωποποιημένες εδώ- αναμνήσεις από τη γοητεία του παρελθόντος, που με πολλή επιμέλεια φρόντιζε για την αισθητική εικόνα του αστικού τοπίου. Έχουν φύγει έντρομες οι μνήμες του παρελθόντος, όπως ακριβώς έχουν φύγει κι οι σεμνές και καλές κυρίες του παρελθόντος, που με τη φροντισμένη τους εμφάνιση συμπλήρωναν αρμονικά το χώρο και δημιουργούσαν μια εξαίρετη εικόνα χάριτος και κομψότητας.

γ) Το νόημα της επίκλησης του ποιητή (στροφ. 5).

Η επίκληση του ποιητή προς την άμαξα -σχήμα αποστροφής- φανερώνει πως η συναισθηματική του κατάσταση δεν διακρίνεται από μια παροδική μελαγχολική διάθεση, αλλά από μια γνήσια αίσθηση αποξένωσης από το περιβάλλον και την εποχή του. Ο ποιητής πραγματικά δεν μπορεί να προσαρμοστεί στα δεδομένα του καιρού του και επιθυμεί να επιστρέψει στα Περασμένα, σε μια εποχή όπου ένιωθε πιο ευτυχής και πιο σίγουρος για τη θέση του στον κόσμο.

2. Με βάση την παραπάνω ερμηνεία, να επιβεβαιώσετε την άποψη που διατυπώνεται στο εισαγωγικό σημείωμα.

Η ποιητική τέχνη είναι σε θέση και τα πιο απλά πράγματα να τα μετατρέψει και να τα κάνει να λειτουργήσουν ως σύμβολα. Μια παλιά λ.χ. άμαξα με άλογα μπορεί να γίνει σύμβολο που να εκφράζει το χρώμα, την ατμόσφαιρα, την ιδιαιτερότητα και το διαφορετικό τρόπο ζωής αλλοτινών και περασμένων εποχών. Ο ποιητής, μέσα από αυτό το απλοϊκό σύμβολο, μπορεί να εκφράσει τη νοσταλγία του για το ξεχωριστό χρώμα άλλων εποχών, την αποστροφή του για τη δική του εποχή ή ακόμη και ένα είδος ρομαντικής-λυρικής ουτοπίας που δηλώνεται ως τάση φυγής και, τελικά, ανέφικτης επιστροφής στο παρελθόν.

3. Το ποίημα ακολουθεί τις βασικές αρχές του συμβολισμού;

Ο συμβολισμός. Εμφανίζεται στα τέλη του 19ου αιώνα στη Γαλλία ως αντίδραση στη ρομαντική ποίηση και στη νατουραλιστική πεζογραφία. Οι αρχές του μπορούν να συνοψιστούν στα εξής:

1) Το εννοιολογικό περιεχόμενο του ποιήματος πρέπει να περιοριστεί στο ελάχιστο.

Ό,τι ενδιαφέρει τον ποιητή στο συγκεκριμένο ποίημα είναι να μεταδώσει κυρίως την αίσθησή του πως ο κόσμος γύρω του έχει αλλάξει δραστικά, χάνοντας τη γοητεία των περασμένων χρόνων, και την επιθυμία του να επιστρέψει στο εξιδανικευμένο παρελθόν. Το περιεχόμενο, άρα, είναι εξαιρετικά περιορισμένο, αφού έμφαση δίνεται στην απόδοση της νοσταλγικής του διάθεσης και στη δήλωση εκείνων των στοιχείων του παρελθόντος που δεν συναντά πια κανείς στο σύγχρονο αστικό περιβάλλον.

2) Βασικά στοιχεία του ποιήματος είναι η μουσικότητα και η υποβλητικότητα. Αυτό σημαίνει πως ο ποιητής προσπαθεί να υποβάλει τις ψυχικές του διαθέσεις δίνοντας στο ποίημά του έναν τόνο μουσικό, που εξαρτάται από την ακουστική ποιότητα των λέξεων και την κατάλληλη τοποθέτησή τους.

Η υποβλητικότητα του ποιήματος υπηρετείται από τις μελαγχολικές εικόνες που καταγράφονται σε αυτό, όπως είναι αυτή της άμαξας που προσμένει μοναχή κάτω απ’ τη βροχή. Ενώ, ενισχύεται από τη συχνή χρήση λέξεων που αποδίδουν ένα αίσθημα μοναξιάς και αποξένωσης: μοναχή, ξένη, επέσαν, έφυγαν, άδεια, φτωχή κ.ά., καθώς κι από τη δραματική επίκληση του ποιητή στο κλείσιμο του ποιήματος που ζητά με αγωνία από την άδεια άμαξα να πάρει μαζί της την ψυχή του.
Η μουσικότητα του ποιήματος επιτυγχάνεται με τη χρήση του μέτρου -ιαμβικό-, της ομοιοκαταληξίας -ζευγαροπλεχτή-, αλλά και της αρμονικής εναλλαγής σύντομων στίχων -οχτασύλλαβων και πεντασύλλαβων. 

3) Υπάρχει συσχέτιση αντικειμένων και ψυχικών καταστάσεων· τα αντικείμενα δηλαδή εκφράζουν τις ψυχικές καταστάσεις, γίνονται σύμβολά τους.

Η μοναχή άμαξα με τα άλογά της γίνεται σύμβολο της περασμένης ειδυλλιακής εποχής που τόσο νοσταλγεί ο ποιητής και, υπό μία έννοια, φανερώνει το πώς αντιλαμβάνεται ο ποιητής τον ίδιο του τον εαυτό∙ ως παράταιρο απομεινάρι μιας χαμένης εποχής.
Η βροχή προσδίδει στο ποίημα τη μελαγχολική εκείνη διάθεση του ποιητή και συμβολίζει έτσι τη βαρυθυμία του και τη διάθεση φυγής που τον χαρακτηρίζει.
Τα διάφορα κοσμητικά στοιχεία που έχουν «πέσει» κι έχουν χαθεί, συμβολίζουν το αίσθημα παρακμής που διακρίνει τον σύγχρονο κόσμο.

Οι συμβολιστές, επίσης, εισάγουν το χαμηλόφωνο και ιδιαίτερα μουσικό τόνο στην ποίησή τους και γίνονται εκφραστές κυρίως τραυματικών συναισθημάτων και ψυχικών καταστάσεων. Παρατηρούμε, άλλωστε, στο ποίημα του Άγρα την αναφορά σε απλά καθημερινά πράγματα και σε μια προσωπική του συναισθηματική διάθεση, χωρίς την πρόθεση διατύπωσης υψηλών νοημάτων ή την καταγραφή ηρωικών καταστάσεων. Πρόκειται για ένα ποίημα χαμηλών τόνων που αποδίδει με λιτότητα τη νοσταλγική διάθεση του δημιουργού του.

4. Εκφράζει το ποίημα μια διάθεση μελαγχολίας και παρακμής; Να υποστηρίξετε την άποψή σας.

Στο ποίημα είναι διάχυτη η διάθεση μελαγχολίας του ποιητή, όπως προκύπτει από την εικόνα της μοναχής άμαξας μέσα στη βροχή, αλλά και από τα επίθετα που χρησιμοποιεί ο ποιητής προκειμένου να χαρακτηρίσει τον περιβάλλοντα χώρο, καθώς και την άμαξα: θλιβερός, άδεια, φτωχή. Ενώ, η επίκλησή του στην τελευταία στροφή, όπου ζητά επιτακτικά από την άμαξα να τον πάρει και να τον πάει στα Περασμένα, καθιστά εμφανή την απροθυμία του να παραμείνει σ’ αυτόν τον «θλιβερό» τόπο που δεν έχει να του προσφέρει καμία δυνατότητα ευτυχίας.
Αντιστοίχως, οι στροφές που αναφέρονται στις ποικίλες αλλαγές που έχουν επέλθει στο αστικό τοπίο, κι ο τρόπος με τον οποίο ο ποιητής αποδίδει την απώλεια των καλαίσθητων στοιχείων του παρελθόντος -δεν έμειν’ ένα, επέσαν, έφυγαν έντρομες- υποδηλώνει την αίσθησή του πως ο χώρος γύρω του βρίσκεται σε μια πορεία παρακμής. Ακριβώς στις αλλαγές που άλλοι θα έβλεπαν πρόοδο, ο ποιητής αναγνωρίζει σημεία παρακμής, καθώς διαπιστώνει πως θυσιάζεται η αισθητική μέριμνα για την όψη της πόλης του και μια γενικότερη αδιαφορία για όλα εκείνα τα στοιχεία που κάποτε της προσέδιδαν γοητεία και την καθιστούσαν ξεχωριστή.   

Στίχος & Ομοιοκαταληξία
Το ποίημα συντίθεται σε εξάστιχες στροφές με σταθερή εναλλαγή οκτασύλλαβων και πεντασύλλαβων στίχων, ιαμβικού μέτρου. Ενώ η ομοιοκαταληξία είναι ζευγαροπλεχτή.  

[8] Άδεια βιτόρια και φτωχή, [α]
[8] πάρε μου εμένα την ψυχή, [α]
[5] πάρε με εμένα                [β]
[8] για ταξιδιώτη σου: κι ευθύς [γ]
[8] πάμε, όθε κίνησες να ‘ρθείς: [γ]
[5] στα Περασμένα.                [β]

Ο ίαμβος βασίζεται σε σχήματα δύο συλλαβών, όπου υπάρχει εναλλαγή μιας άτονης συλλαβής με μια τονισμένη, χωρίς ο μετρικός τονισμός να συμπίπτει κατ’ ανάγκη με τον γραμματικό.
Ά / δεια / βι / τό / ρια / και / φτω / χή

Τέλλος Άγρας (1899-1944)
Φιλολογικό ψευδώνυμο του Ευάγγελου Ιωάννου. Γεννήθηκε στην Καλαμπάκα και ύστερα από μεταθέσεις του πατέρα του, που ήταν εκπαιδευτικός, κατέληξε στην Αθήνα, όπου τελείωσε το Γυμνάσιο. Σπούδασε Νομικά κι εργάστηκε από το 1927 στην Εθνική Βιβλιοθήκη. Εκτός από τις μεταφράσεις, που κατά καιρούς δημοσίευσε, καλλιέργησε με επιτυχία την ποίηση και την κριτική. Στην ποίησή του, που μπορεί να θεωρηθεί ως η πιο σημαντική μετά την ποίηση του Καρυωτάκη, ζωντανεύει η ζωή της Αθήνας του μεσοπολέμου, κοιταγμένη μέσα από τα ευαίσθητα μάτια ενός ποιητή. Εκτός από την ποίησή του, σημαντική θέση στα ελληνικά γράμματα κατέχει και το κριτικό του έργο, που είναι μεγάλο σε έκταση και ποικιλία και περιλαμβάνει κριτικά μελετήματα, δοκίμια, αισθητικές αναλύσεις κειμένων, άρθρα στη Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια, βιβλιοκρισίες, προλόγους σε βιβλία, συνεντεύξεις κτλ. Το κριτικό του έργο ήταν διάσπαρτο σε διάφορα περιοδικά κι εφημερίδες και από το 1981 άρχισε να συγκεντρώνεται σε τόμους. Το έργο του: α) Ποίηση: Τα βουκολικά και τα εγκώμια (1934), Καθημερινές (1940), Τριαντάφυλλα μιανής ημέρας (1965). β) Κριτική: Κριτικά τόμ. Α΄, Β΄ και Γ' (1981).


Δρ. Πολύβιος Ν. Πρόδρομος & Ανδρέας Ράθωσης «Οικογένεια: Ένας θεσμός σε κρίση»

Κωνσταντίνος Μάντης | Best Blogger Tips
Print Friendly and PDF

Δρ. Πολύβιος Ν. Πρόδρομος & Ανδρέας Ράθωσης  «Οικογένεια: Ένας θεσμός σε κρίση»

Γράφουν οι: Δρ. Πολύβιος Ν. Πρόδρομος, φιλόλογος
                      και Ανδρέας Ράθωσης, φοιτ. Παν/μίου Πάτρας

            Η οικογένεια αποτελεί τον βασικότερο κοινωνικό θεσμό και την βασικότερη αξία για τους νέους. Όχι άστοχα ο Ε. Παπανούτσος είχε διατυπώσει την θέση πως «Θα ήταν πάντως μεγάλη ατυχία για την ανθρωπότητα να διαλυθεί η οικογένεια. Γιατί αν σε όλες τις άλλες λειτουργίες μπορεί να αντικατασταθεί με άλλου είδους κοινωνικές υπηρεσίες, καμιά άλλη αρχή ή οργάνωση δεν είναι δυνατόν να την αναπληρώσει στην αγωγή των παιδιών». Πράγματι μέσα στην οικογένεια το παιδί θα πάρει την αγάπη που χρειάζεται, τις αξίες και τις αρχές που θα καθορίσουν την συμπεριφορά του, και την πορεία του στην ζωή και την προστασία που χρειάζεται μέχρι το ίδιο να είναι σε θέση να προστατεύσει τον εαυτό του και να διεκδικήσει τα δικαιώματά του. Από την στήριξη (υλική και ηθική) που θα πάρει, θα αντλήσει δύναμη για να δυναμώσει τα φτερά του και να πετάξει στους δικούς του ουρανούς και να γνωρίσει τον κόσμο. Η οικογένεια παρέχει στους νέους ένα αίσθημα βεβαιότητας και ασφάλειας όπως άλλωστε δηλώνουν και οι ίδιοι. Μέσα στην οικογένεια μεταμορφώνεται το «εγώ» σε «εμείς». Για τους λόγους αυτούς η κοινωνία μοιράζεται με την οικογένεια την ευθύνη της ανατροφής των παιδιών, αφού ένας από τους ρόλους της είναι «γέφυρα» που συνδέει τον κοινωνικό και τον ατομικό του δημόσιο και τον ιδιωτικό βίο.
            Θεωρώντας την πολύμορφη κρίση ως διατάραξη μιας υπάρχουσας ισορροπίας, ο πολύπλοκος και πολύσκοπος κοινωνικός θεσμός της οικογένειας γίνεται χώρος αποσυμπίεσης των γονιών μη ευέλικτος για τα παιδιά και τελικά δυσκολοπροσάρμοστος για όλους. Μάλιστα, η δεδομένη οικονομική κρίση δημιούργησε εσωτερικά ρήγματα στο θεσμό της οικογένειας με αποτέλεσμα την αύξηση των διαζυγίων, τα φαινόμενα ενδοοικογενειακής βίας, την εγκατάλειψη της οικογενειακής στέγης και την αδιαφορία των γονιών για τα παιδιά τους. Η πραγματικότητα αυτή κατάντησε το θεσμό της οικογένειας, σαν θεσμό με ηθικό ή θρησκευτικό έρεισμα, ανυπόληπτο. Θα λέγαμε ουσιαστικά πως οι συνθήκες που έχουν δημιουργηθεί από τον σύγχρονο πολιτισμό, για τον οποίο «υπερηφανευόμαστε», δεν είναι παρά η ληξιαρχική πράξη του θανάτου της οικογένειας. Πολλοί γονείς ζώντας τις συνέπειες της κρίσης γίνονται ενοχικοί και αισθάνονται ανεπαρκείς στο ρόλο τους. Ειδικότερα, οι φτωχότερες οικογένειες βιώνουν εντονότερα την κρίση, της οποίας οι συνέπειες κατανέμονται άνισα σε αυτές.
            Μια διάχυτη αίσθηση απαισιοδοξίας και μηδενιστικής ματαιότητας είναι το κλίμα που βιώνουν σήμερα γονείς και παιδιά. Ο άλλοτε γονιός «παροχέας» που πρόσφερε υλικά αγαθά στα παιδιά του ως ένδειξη αγάπης και ενδιαφέροντος, ουσιαστικά απών από την ζωή τους σήμερα λόγω της υφιστάμενης κρίσης, ούτε τα υλικά αγαθά μπορεί να τους προσφέρει, ούτε την ψυχαγωγία. Ούτε όμως και συναισθήματα μπορεί να δώσει, αφού αυτά -«στις καλές εποχές»- τα εξαγόραζε από τα παιδιά του με υλικά αγαθά, και έτσι κατεύναζε και σιγούσε τις ενοχές του, που προέρχονταν από την στάση του αυτή. Συνεπώς τα συναισθήματα που ένιωθε, γιατί βεβαίως ένιωθε, παρέμειναν ανεπίδοτα. Υπακούοντας στο υλιστικό πρότυπο της ζωής και του πολιτισμού, η αξία του γονιού ως μέλους της οικογένειας και της κοινωνίας ως μέτρο αυτοεκτίμησής του, καθοριζόταν από την ικανότητά του να ικανοποιεί τις υλικές ανάγκες της οικογένειας.
            Πλέον η πραγματικότητα άλλαξε τα δεδομένα αυτά, οι γονείς απορρυθμίστηκαν από τις ισορροπίες στις οποίες είχαν βολευτεί και τα παιδιά βρέθηκαν αβοήθητα -ως ευαίσθητοι αποδέκτες- να απορροφούν τους κραδασμούς, κυρίως συναισθηματικούς, των γονιών τους. Και αν στα μικρότερα παιδιά η κατάσταση αυτή δημιουργεί φόβο, θλίψη και άγχος, στα μεγαλύτερα δημιουργεί δυσθυμικά συναισθήματα οδηγώντας τα σε έναν συγκινησιακό αναλφαβητισμό, γεγονός που δεν τους επιτρέπει να αναγνωρίζουν τα συναισθήματά τους και να τα αποκαλούν με το όνομά τους (Ουμπέρτο Γκαλιμπέρτι, 2007). Η οικογένεια λοιπόν, άρχισε να φαντάζει αδιάφορη στα μέλη της. Οι οικογενειακοί ρόλοι να βρίσκονται σε σύγχυση, ο δεσμός γονέα-παιδιού να γίνεται ολοένα και πιο εύθραυστος, ενώ η προσωπικότητα των παιδιών να τείνει όλο και περισσότερο να διαμορφώνεται τυχαία από κοινωνικούς παράγοντες, ανεξέλεγκτα. Η ζωή τους, γράφει η Λουκία Μουσούρου, φαίνεται να στερείται νοήματος αφού αδυνατούν να κατανοήσουν τη ζωή, με αποτέλεσμα οι σύγχρονες κοινωνίες να μετατρέπονται ταχύτατα σε κοινωνικοπολιτισμικές ερήμους, όπου η αδιαφορία και η βαρβαρότητα αναπτύσσονται ανεξέλεγκτα.
            Διαμορφώθηκε λοιπόν, υπό το πρίσμα αυτό, μια μετανεωτερική οικογένεια αποδομημένη ως προς τον κοινωνικό της ρόλο και την αποστολή της. Η τηλεόραση και τα Μ.Μ.Ε. εισέβαλαν στον πυρήνα της οικογένειας ως ρυθμιστές των ηθών και σε ρόλο τηλεπαιδαγωγού, δίνοντας με εργαλειακό λόγο αξίες, αρχές και ιδανικά. Έτσι λοιπόν οι σημερινοί νέοι ψάχνουν τον δρόμο τους χωρίς πυξίδα, μέσα στην αβεβαιότητα, ενώ γύρω τους συσσωρεύονται μόνο απειλές. Νέος, βέβαια ποτέ δεν σήμαινε αγάπες και λουλούδια. σήμερα όμως κατάντησε πιο σκληρή από όλες τις ηλικίες.
            Η οικογένεια αναμφίβολα αποτελεί όχι μόνο το πιο ζωντανό κύτταρο αλλά και τον καθρέπτη ολόκληρης της κοινωνίας. Η εδραιωμένη στην κοινωνία μας πεποίθηση για πρόοδο και εξέλιξη, δεν μπορεί να ευδοκιμήσει εάν η οικογένεια δεν προστατευτεί. Τα ισχυρά ηθικά και πνευματικά αντανακλαστικά του στοργικού πατέρα και της τρυφερής μητέρας θα διαψεύσουν τους προφήτες που εξαγγέλλουν την οριστική διάβρωση του θεσμού. Η κρίση μπορεί να αποτελέσει και έναν λόγο ώστε η οικογένεια να γίνει πιο συμπαγής, πιο ώριμη και πιο ανθεκτική σε κάθε υπάρχουσα ή επερχόμενη δυσκολία. Άλλωστε, κάθε κοινωνία επενδύει στα παιδιά, αφού αυτά είναι το μέλλον της. Και ποια κοινωνία δεν θέλει παιδιά καλύτερης ποιότητας;       

Έκθεση Β΄ Λυκείου: Υπερβαίνοντας τα στερεότυπα

Κωνσταντίνος Μάντης | Best Blogger Tips
Print Friendly and PDF

Έκθεση Β΄ Λυκείου: Υπερβαίνοντας τα στερεότυπα

Οι Παραολυμπιακοί αγώνες είναι ένα από τα μεγαλύτερα αθλητικά γεγονότα, ενώ αποτελούν και μια μεγάλη διοργάνωση με πολλές συμμετοχές. Προσφέρουν υψηλού επιπέδου θέαμα, ενώ ταυτόχρονα έχουν τεράστια αξία παραδειγματισμού, καθώς και ιδιαίτερη βαρύτητα για τα ιδεώδη του αθλητισμού με ανεκτίμητη εκπαιδευτική σημασία. Η συμμετοχή του κόσμου στους Παραολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας ήταν μεγάλη, ενώ διαπιστώνουμε και αλλαγή της κοινωνικής αντιμετώπισης της αναπηρίας.
Ας εξετάσουμε, όμως, την πραγματικότητα πριν από τους Παραολυμπιακούς Αγώνες. Τότε η παρουσίαση των ατόμων με αναπηρία στα μέσα μαζικής ενημέρωσης ήταν αποσπασματική. Επίσης, υπήρχε πολύ μικρή παρουσίαση στις εφημερίδες και στην τηλεόραση και με έντονο τρόπο γινόταν η προβολή στερεοτύπων, αφού στο μεγαλύτερο ποσοστό τους οι ειδήσεις, οι οποίες αναφέρονταν στην αναπηρία, ήταν αρνητικές. Κυρίως, εστίαζαν στα προβλήματα και στη δυστυχία που βιώνουν τα άτομα με αναπηρία. Έτσι, οι αθλητές αντιμετωπίζονταν ως «ήρωες της ζωής». Μάλιστα, η φράση αυτή υπογραμμιζόταν διαρκώς, ενώ συνεχίζει να χρησιμοποιείται και σήμερα. Ακόμη, σε άρθρα αλλά και σε εκπομπές της τηλεόρασης παρουσιάζεται πάντοτε ως εξαιρετικό κατόρθωμα το γεγονός ότι κάποιος άνθρωπος με αναπηρία ασχολείται με τον αθλητισμό. Επομένως, δεν είναι σπουδαίο το ότι επιτυγχάνει μια σημαντική επίδοση ή ότι προπονείται συστηματικά, για να πετύχει τους στόχους του. Αυτό δε μετράει καθόλου. Αντίθετα, έμφαση δίνεται στο γεγονός ότι από τη στιγμή που ασχολείται με τον αθλητισμό γίνεται αυτόματα ένας ήρωας, ένας υπεραθλητής.
Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, το ενδιαφέρον να προβληθούν τα θέματα του Παραολυμπιακού Αθλητισμού από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης ήταν περιορισμένο πριν τους Αγώνες και φυσικά διαπιστώθηκε και πάλι η προτίμηση στις αρνητικές επιδόσεις ακόμη και στον αθλητισμό. Ήταν δηλαδή προτιμότερο να τονιστεί ότι κάποιοι αθλητές δεν κατάφεραν να πάνε σε κάποιο πρωτάθλημα ή ότι η Πολιτεία δε στηρίζει τους αθλητές, όπως θα έπρεπε, παρά να προβληθεί κάποια διάκριση, κάποιο εξαιρετικό επίτευγμα ενός αθλητή.
Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο αποτελεί το λεξιλόγιο με το οποίο παρουσιάζονται οι ειδήσεις, όταν γίνεται αναφορά σε άτομα με αναπηρία και σε αθλητές με αναπηρία. Αυτό που συνέβαινε συχνά πριν τους Παραολυμπιακούς Αγώνες είναι ότι οι αθλητές δεν αντιμετωπίζονταν ως αθλητές. Χρησιμοποιούνταν όροι, όπως «πρωταθλητές της ζωής», «αυτά τα παιδιά», ενώ ιδιαίτερα τονιζόταν η δύναμη της θέλησης που είναι ένας παράγοντας εξίσου σημαντικός και στα άτομα χωρίς αναπηρία. Όμως, η δύναμη της θέλησης τονιζόταν υπέρμετρα, όταν γινόταν αναφορά στα άτομα με αναπηρία.
Μάλιστα, ιδιαίτερο βάρος δινόταν στο φορτισμένο λεξιλόγιο με εκφράσεις όπως «τραγικό θύμα», «καθηλωμένος στο αναπηρικό αμαξίδιο». Πρόκειται για μια φράση που υπονοεί ότι, αν κάποιος χρησιμοποιεί ένα αμαξίδιο, ταυτόχρονα καθηλώνεται σ’ αυτό. Όμως, η κατάσταση είναι διαφορετική. Το άτομο χρησιμοποιεί τα αμαξίδιο ως μέσο, για να διευκολυνθεί η καθημερινή ζωή του. Δεν εξυπακούεται ότι κάποιος με αναπηρία «καρφώνεται» στο αμαξίδιο και δε σηκώνεται ποτέ ξανά απ’ αυτό.
Επίσης, είναι ιδιαίτερα σημαντικό πως τα θέματα του αθλητισμού των αναπήρων αντιμετωπίζονταν ως θέματα κοινωνικού χαρακτήρα. Δεν υπήρχε δηλαδή περίπτωση να καλυφθούν από αθλητικές εφημερίδες ή να ενταχθούν σε αθλητικά προγράμματα σχετικά με τον αθλητισμό. Μπορεί να είχαν αθλητικό χαρακτήρα, αλλά ο δημοσιογράφος που κάλυπτε τη διοργάνωση ήταν κυρίως από το κοινωνικό ρεπορτάζ και φυσικά και η κάλυψη είχε ανάλογο περιεχόμενο. Γινόταν αναφορά στο μελόδραμα και στην προσπάθεια να αναδειχτεί η κοινωνική δυσκολία που αντιμετωπίζει ο αθλητής αλλά και ένα άτομο με αναπηρία, ενώ έλειπε κάθε αναφορά στον αθλητισμό και στα αθλητικά επιτεύγματα. Πολλοί δημοσιογράφοι πρώτα κάνουν λεπτομερή περιγραφή της αναπηρίας και του τραγικού συμβάντος που προκάλεσε την αναπηρία στο άτομο και παρεμπιπτόντως αναφέρονται και στο γεγονός πως αυτός ο καημένος κάνει αθλητισμό. Φυσικά, με τον τρόπο που προβάλλεται η αναπηρία και οι αθλητές με αναπηρία γίνεται έντονη αναπαραγωγή των στερεοτύπων, ενώ παράλληλα ανατροφοδοτούνται και ενισχύονται προκαταλήψεις για τα άτομα με αναπηρία.

Σ. Κωστάρης (2006). Υπερβαίνοντας τα στερεότυπα. Άτομα με αναπηρία και ΜΜΕ. Διεθνής Διημερίδα 19-20 Ιουνίου 2006. Αθήνα: Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας, 132-135 (διασκευή).

ΘΕΜΑΤΑ

Α. Να αποδώσετε περιληπτικά το κείμενο (80-100 λέξεις).

Οι Παραολυμπιακοί αγώνες έχουν μεγάλη αξία παραδειγματισμού, προβάλλουν τα ιδεώδη του αθλητισμού και συνεισφέρουν στη μεταβολή της κοινωνικής αντιμετώπισης της αναπηρίας. Πριν από τους αγώνες αυτούς η παρουσίαση των ατόμων με αναπηρία ήταν περιστασιακή και συνέβαλε στη διατήρηση των στερεοτύπων. Κύριο ζήτημα ήταν η παρουσίαση της δυστυχίας που βιώνουν, χωρίς να δίνεται σημασία στις αθλητικές τους επιδόσεις. Ό,τι ενδιέφερε τα μέσα ήταν η προβολή αρνητικών στοιχείων, όπως η απουσία στήριξης από την Πολιτεία. Με τη χρήση φορτισμένου λεξιλογίου δινόταν έμφαση στις δυσκολίες που αντιμετωπίζει το «τραγικό θύμα» κι όχι στην ενασχόληση με τον αθλητισμό. Δηλωτικό αυτού η κάλυψη του αθλητισμού των ατόμων με αναπηρία από δημοσιογράφους του κοινωνικού ρεπορτάζ κι όχι από αθλητικές εφημερίδες. Προσέγγιση που διαιωνίζει τα στερεότυπα για τα άτομα με αναπηρία.

Β1. Σύμφωνα με τον συγγραφέα, πώς παρουσιάζονταν τα άτομα με αναπηρία στα μέσα μαζικής ενημέρωσης πριν από τους Παραολυμπιακούς Αγώνες; (60-80 λέξεις).

Σύμφωνα με τον συγγραφέα πριν από τους Παραολυμπιακούς Αγώνες η παρουσίαση στα μέσα μαζικής ενημέρωσης των ατόμων με αναπηρία δεν ήταν ποτέ συστηματική. Γίνονταν μόνο αποσπασματικές αναφορές, που περισσότερο συνέβαλαν στη διαιώνιση στερεοτύπων, αφού λάμβαναν συνήθως αρνητική χροιά με το να εστιάζουν στη δυστυχία των ατόμων με αναπηρία. Στο πλαίσιο, άλλωστε, των σύντομων αυτών αναφορών τα άτομα με αναπηρία που ασχολούνταν με τον αθλητισμό, παρουσιάζονταν ως «ήρωες της ζωής», χωρίς να δίνεται σημασία στο πόσες ώρες αφιέρωναν στην προπόνησή τους και στο ποιες ήταν οι επιδόσεις τους. Το γεγονός και μόνο ότι αθλούνταν παρουσιαζόταν ως εξαιρετικό κατόρθωμα. 

Β1. Ποια επιχειρήματα επιστρατεύει ο συγγραφέας, για να υποστηρίξει τη θέση ότι τα θέματα του αθλητισμού των αναπήρων αντιμετωπίζονταν ως θέματα κοινωνικού χαρακτήρα; (60-80 λέξεις).

Ο συγγραφέας επισημαίνει πως τα θέματα του αθλητισμού των ατόμων με αναπηρία αντιμετωπίζονταν ως θέματα κοινωνικού χαρακτήρα, αφού δεν καλύπτονταν ποτέ από αθλητικές εφημερίδες, ούτε εντάσσονταν σε αθλητικά προγράμματα. Τις σχετικές διοργανώσεις τις κάλυπτε δημοσιογράφος που προερχόταν κυρίως από το κοινωνικό ρεπορτάζ και τις προσέγγιζε υπ’ αυτή την οπτική. Χωρίς να γίνεται καμία αναφορά στον αθλητισμό και στα αθλητικά επιτεύγματα των συμμετεχόντων, η όλη έμφαση δινόταν στις λυπηρές πτυχές του θέματος και στις κοινωνικές δυσκολίες που αντιμετωπίζει το άτομο με αναπηρία. Συνήθως, μάλιστα, η προσοχή του δημοσιογράφου στρεφόταν στο είδος της αναπηρίας και στο πώς αυτή προκλήθηκε, και μόνο παρεμπιπτόντως γινόταν αναφορά στο γεγονός πως πρόκειται για άτομα που ασχολούνται με τον αθλητισμό.    

Β1. Σύμφωνα με τον συγγραφέα, ποιο λεξιλόγιο χρησιμοποιούν οι δημοσιογράφοι στις ειδήσεις, όταν αναφέρονται σε άτομα και αθλητές με αναπηρία; (60-80 λέξεις).

Οι δημοσιογράφοι, ιδίως πριν τους Παραολυμπιακούς Αγώνες, χρησιμοποιούσαν συγκεκριμένους όρους για τα άτομα με αναπηρία και για τους αθλητές με αναπηρία. Συνήθεις ήταν οι όροι «πρωταθλητές της ζωής» κι «αυτά τα παιδιά», ενώ τόνιζαν με έμφαση τη δύναμη της θέλησης που απαιτούταν στην προσπάθειά τους, παραγνωρίζοντας πως αντίστοιχη θέληση απαιτείται κι από τους αθλητές που δεν έχουν κάποια αναπηρία. Επιπλέον, ιδιαίτερη έμφαση δινόταν στο συναισθηματικά φορτισμένο λεξιλόγιο, με εκφράσεις όπως «τραγικό θύμα» και «καθηλωμένος στο αναπηρικό αμαξίδιο».

Β2. Να επισημάνετε δύο από τις διαρθρωτικές λέξεις με τις οποίες εξασφαλίζεται η συνοχή στη δεύτερη παράγραφο (Ας εξετάσουμε… ένας υπεραθλητής) του κειμένου και να αιτιολογήσετε τη χρήση καθεμιάς από αυτές.

- Έτσι: επίρρημα με το οποίο δηλώνεται συνέπεια / αποτέλεσμα.
- Επομένως: επίρρημα με το οποίο δηλώνεται συμπέρασμα.

Β2. Να επισημάνετε με ποιες διαρθρωτικές λέξεις/φράσεις επιτυγχάνεται η νοηματική συνοχή ανάμεσα στις παραγράφους του κειμένου.

Η συνοχή μεταξύ 1ης και 2ης παραγράφου επιτυγχάνεται με τη χρήση του συνδέσμου «όμως» που δηλώνει αντίθεση.
Η συνοχή ανάμεσα στη 2η και την 3η παράγραφο επιτυγχάνεται με τη φράση «Όπως αναφέρθηκε παραπάνω».
Η συνοχή ανάμεσα στην 3η και την 4η παράγραφο επιτυγχάνεται με τη φράση «Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο».
Η συνοχή ανάμεσα στην 4η και την 5η παράγραφο επιτυγχάνεται με το επίρρημα «μάλιστα» για να δηλωθεί η αναφορά επιπλέον στοιχείων που επιβεβαιώνουν όσα προηγήθηκαν.
Η συνοχή ανάμεσα στην 5η και την 6η παράγραφο επιτυγχάνεται με το επίρρημα «επίσης» που δηλώνει προσθήκη.

Β2.α. Με ποιον τρόπο αναπτύσσεται η τελευταία παράγραφος (Επίσης, είναι… αναπηρία) του κειμένου;

Η τελευταία παράγραφος αναπτύσσεται με συνδυασμό μεθόδων. Ειδικότερα, με αιτιολόγηση, σύγκριση-αντίθεση και αίτιο-αποτέλεσμα.

Β2.β. Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας.

Αιτιολόγηση: Η διαπίστωση της θεματικής περιόδου πως τα θέματα του αθλητισμού των αναπήρων αντιμετωπίζονταν ως θέματα κοινωνικού χαρακτήρα, δημιουργεί μια εύλογη απορία στον αναγνώστη, η οποία αιτιολογείται και αποσαφηνίζεται στη συνέχεα (Δεν υπήρχε δηλαδή περίπτωση...).
Σύγκριση – αντίθεση: Προκειμένου να γίνει κατανοητή η διαφοροποίηση που επισημαίνεται στη θεματική περίοδο ότι τα θέματα αθλητισμού αντιμετωπίζονταν ως θέματα κοινωνικού χαρακτήρα, τονίζονται βασικές αντιθέσεις σε σχέση με τη συνήθη κάλυψη ενός αθλητικού θέματος: Μπορεί να είχαν αθλητικό χαρακτήρα, αλλά ο δημοσιογράφος που κάλυπτε τη διοργάνωση ήταν κυρίως από το κοινωνικό ρεπορτάζ...
/ Γινόταν αναφορά στο μελόδραμα και στην προσπάθεια να αναδειχτεί η κοινωνική δυσκολία που αντιμετωπίζει ο αθλητής αλλά και ένα άτομο με αναπηρία, ενώ έλειπε κάθε αναφορά στον αθλητισμό...
Αίτιο – αποτέλεσμα: Στο κλείσιμο της παραγράφου καταγράφεται ο λανθασμένος τρόπος με τον οποίο παρουσιάζουν οι δημοσιογράφοι την αθλητική ενασχόληση των ατόμων με αναπηρία (αίτιο) και στη συνέχεια τα αποτελέσματα που έχει αυτή η προσέγγιση: με τον τρόπο που προβάλλεται η αναπηρία και οι αθλητές με αναπηρία γίνεται έντονη αναπαραγωγή των στερεοτύπων, ενώ παράλληλα ανατροφοδοτούνται και ενισχύονται προκαταλήψεις για τα άτομα με αναπηρία.

Γ1α. Να γράψετε μία συνώνυμη λέξη για καθεμιά από τις λέξεις του κειμένου με την έντονη γραφή, λαμβάνοντας υπόψη τη σημασία τους στο κείμενο: αποτελούν, βαρύτητα, υπογραμμιζόταν, κατόρθωμα, διαπιστώθηκε.

αποτελούν: συνιστούν
βαρύτητα: αξία
υπογραμμιζόταν: τονιζόταν
κατόρθωμα: επίτευγμα
διαπιστώθηκε: επιβεβαιώθηκε

Γ1.β. Να δημιουργήσετε μία πρόταση για καθεμιά από τις συνώνυμες λέξεις που επιλέξατε, έτσι ώστε να γίνεται φανερή η σημασία τους. (Μπορείτε να διαφοροποιήσετε τον γραμματικό τύπο, δηλαδή την πτώση, τον αριθμό, το πρόσωπο, το γένος κ.λπ.).

- Η αδιαφορία για τα κοινά συνιστά απειλή για τη δημοκρατία.
- Πρόκειται για έγγραφα μεγάλης αξίας για την απόδειξη της αθωότητάς του.
- Ο υπουργός τόνισε τη σημασία του έργου που επιτελέστηκε στην περιοχή.
- Η πρόσφατη οικονομική ανάκαμψη της εταιρείας αποτελεί προσωπικό του επίτευγμα.
- Στην τελευταία συνάντησή τους επιβεβαιώθηκε για μια ακόμη φορά η διάσταση των απόψεών τους.

Γ1. Να γράψετε μία περίοδο λόγου 20-30 λέξεων, στην οποία να χρησιμοποιήσετε τις ακόλουθες λέξεις/φράσεις του κειμένου: εφημερίδες, προβολή στερεοτύπων.

Η προβολή στερεοτύπων είναι συχνή στον τρόπο με τον οποίο καλύπτονται ποικίλα κοινωνικά ή άλλα θέματα από την τηλεόραση και τις εφημερίδες, καθώς οι δημοσιογράφοι επιχειρούν να κινούνται κοντά στις αντιλήψεις του μέσου τηλεθεατή ή αναγνώστη.

Γ1. Να δημιουργήσετε μία πρόταση για κάθε λέξη ή φράση του κειμένου με την έντονη γραφή: ιδεώδη, στερεοτύπων, έμφαση, Παραολυμπιακού Αθλητισμού, επιτεύγματα. (Μπορείτε να διαφοροποιήσετε τον γραμματικό τύπο, δηλαδή την πτώση, τον αριθμό, το πρόσωπο κ.λπ.).

- Τα ιδεώδη της φιλανθρωπίας και του αλτρουισμού αποτελούσαν πάντοτε τον βασικό οδηγό στη ζωή του.
- Πολλές ρατσιστικές απόψεις βασίζονται σε παρωχημένα και ανυπόστατα στερεότυπα.
- Δίνει έμφαση στη σωστή απόδοση των λεγομένων του.
- Ο Παραολυμπιακός αθλητισμός αποτελεί ουσιώδη υπενθύμιση του γεγονότος πως τα άτομα με αναπηρία διατηρούν ακέραιες πλείστες από τις δυνατότητές τους.
- Θαύμασε τα λαμπρά επιτεύγματα του πολιτισμού μας.

Γ2. «[Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης] εστίαζαν στα προβλήματα και στη δυστυχία που βιώνουν τα άτομα με αναπηρία»

Γ2.α. Στην παραπάνω περίοδο να εντοπίσετε την αναφορική πρόταση.

Η αναφορική πρόταση είναι η ακόλουθη: «που βιώνουν τα άτομα με αναπηρία»

Γ2.β. Να γράψετε αν είναι προσδιοριστική ή παραθετική / προσθετική και να αιτιολογήσετε την απάντησή σας.

Η αναφορική πρόταση είναι προσδιοριστική, διότι αποτελεί αναγκαίο συμπλήρωμα του όρου που προσδιορίζει (δυστυχία), γι’ αυτό και δεν χωρίζεται από αυτόν με κόμμα.

Γ2. Να εξηγήσετε γιατί ο συγγραφέας τοποθετεί σε εισαγωγικά το ρήμα «καρφώνεται» στην πέμπτη παράγραφο (Μάλιστα… απ’ αυτό) του κειμένου.

Ο συγγραφέας τοποθετεί σε εισαγωγικά το ρήμα «καρφώνεται» αφενός για να υποδηλώσει πως έχει μεταφορική σημασία κι αφετέρου διότι θέλει να επισημάνει τις λανθασμένες συσχετίσεις που λαμβάνει το ρήμα αυτό στο συνήθη δημοσιογραφικό λόγο, μιας και αφήνεται να υπονοεί μια αμετάκλητη κατάσταση.

Γ2.α. Να επισημάνετε στο κείμενο δύο παραδείγματα μεταφορικής / συνυποδηλωτικής χρήσης της γλώσσας.

- ήρωες της ζωής
- πρωταθλητές της ζωής

Γ2.β. Να αιτιολογήσετε τη χρήση τους.


Πρόκειται για δύο μεταφορικές φράσεις που χρησιμοποιούνται για να δηλώσουν πως κάποια άτομα -εν προκειμένω τα άτομα με αναπηρία- προκειμένου να έχουν μια ενεργή ζωή αναγκάζονται να ξεπερνούν καθημερινά υπέρμετρες δυσκολίες. Τόσο η συμμετοχή τους στις καθημερινές δραστηριότητες, όπως είναι η εργασία και η κοινωνική ζωή, όσο και η ενασχόλησή τους με τον αθλητισμό απαιτούν επίμονη και συχνά επίμοχθη προσπάθεια. 
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...

Λατινικά Γ ΛυκείουΘεωρία - Ασκήσεις Συντακτικού - Γραμματική

X