Λατινικά Γ΄ Λυκείου: Κείμενο 21 (XXI) [Συντακτικές μετατροπές]

Flo Karp
 
Λατινικά Γ΄ Λυκείου: Κείμενο 21 (XXI) [Συντακτικές μετατροπές]
 
Πώς πήρε το όνομά του το Pisaurum
Brenno duce Galli, apud Alliam flumen delētis legiōnibus Rōmanōrum, evertērunt urbem Romam praeter Capitōlium, pro quo immensam pecuniam accepērunt. Turn Camillus, qui diu apud Ardeam in exilio fuerat propter Vēientānam praedam non aequo iure divīsam, absens dictātor est factus; is Gallos iam abeuntes secūtus est: quibus interemptis aurum omne recēpit. Quod illic appensum civitāti nomen dedit: nam Pisaurum dicitur, quod illic aurum pensātum est. Post hoc factum rediit in exilium, unde tamen rogātus reversus est.
 
Συντακτικές μετατροπές
 
Μετατροπή ενεργητικής σύνταξης σε παθητική
 
Galli evertērunt urbem Romam. = Urbs Roma a Gallis eversa est.
Διευκρινίσεις: Το αντικείμενο του ενεργητικού ρήματος («urbem Romam») μετατρέπεται σε υποκείμενο του παθητικού σε πτώση ονομαστική («Urbs Roma»). Το ρήμα μεταφέρεται στον ίδιο χρόνο και έγκλιση της παθητικής φωνής («eversa est»), ώστε να συμφωνεί στον αριθμό και το πρόσωπο με το νέο υποκείμενο. Το υποκείμενο του ενεργητικού ρήματος («Galli») μετατρέπεται σε ποιητικό αίτιο με την πρόθεση a/ab + αφαιρετική («a Gallis»), εφόσον πρόκειται για έμψυχο.
 
[Galli] pro quo immensam pecuniam accepērunt. = pro quo immensa pecunia a Gallis (ή ab iis) accepta est.
Διευκρινίσεις: Το αντικείμενο σε πτώση αιτιατική («immensam pecuniam») γίνεται υποκείμενο του ρήματος στην παθητική σύνταξη σε πτώση ονομαστική. Επειδή το αντικείμενο συνοδεύεται από ομοιόπτωτο προσδιορισμό (το επίθετο «immensam»), αυτός μεταφέρεται επίσης σε πτώση ονομαστική (immensa pecunia»). Το ενεργητικό ρήμα μεταφέρεται στην αντίστοιχη παθητική μορφή («accepta est»), ενώ το εννοούμενο έμψυχο υποκείμενο («Galli») τρέπεται σε ποιητικό αίτιο (a/ab + αφαιρετική).
 
is aurum omne recēpit. = aurum omne ab eo receptum est.
Διευκρινίσεις: Το αντικείμενο του ενεργητικού ρήματος («aurum omne») μετατρέπεται σε υποκείμενο σε ονομαστική. Το ρήμα («recēpit») μεταφέρεται στον ίδιο χρόνο και έγκλιση της παθητικής φωνής («receptum est»). Το έμψυχο υποκείμενο («is») μετατρέπεται σε ποιητικό αίτιο με εμπρόθετη αφαιρετική («ab eo»).
 
Quod illic appensum civitāti nomen dedit. = quo illic appenso nomen civitāti datum est.
Διευκρινίσεις: Το ρήμα «do» συντάσσεται με αιτιατική και δοτική (δίπτωτο). Στην παθητική σύνταξη, υποκείμενο κάνουμε το άμεσο αντικείμενο που βρίσκεται σε αιτιατική («nomen»), ενώ το έμμεσο αντικείμενο («civitāti») παραμένει αντικείμενο και στην παθητική. Το άψυχο υποκείμενο του ενεργητικού ρήματος («Quod») τρέπεται σε ποιητικό αίτιο με απρόθετη αφαιρετική («quo»). Επειδή το υποκείμενο συνοδευόταν από συνημμένη μετοχή («appensum»), αυτή μεταφέρεται επίσης σε πτώση αφαιρετική («appenso»). Το ρήμα λαμβάνει παθητική μορφή («datum est»).
 
Μετατροπή παθητικής σύνταξης σε ενεργητική
 
Camillus absens dictātor (a Romanis) est factus. = Romani Camillum absentem dictātōrem fēcērunt.
Διευκρινίσεις: Για τη μετατροπή απαιτείται η προσθήκη εννοούμενου ποιητικού αιτίου (π.χ. «a Romanis»). Αυτό μετατρέπεται σε υποκείμενο του ενεργητικού ρήματος σε ονομαστική πτώση («Romani»). Το παθητικό ρήμα («est factus») μεταφέρεται στην ενεργητική φωνή («fēcērunt»), συμφωνώντας με το νέο υποκείμενο. Το υποκείμενο του παθητικού ρήματος («Camillus») γίνεται αντικείμενο του ενεργητικού σε αιτιατική. Εφόσον το υποκείμενο συνοδευόταν από κατηγορηματικό («dictātor») και συνημμένη μετοχή («absens»), αυτοί οι ομοιόπτωτοι προσδιορισμοί μεταφέρονται υποχρεωτικά στην πτώση του αντικειμένου, δηλαδή στην αιτιατική («absentem», «dictātōrem»).
 
Μετατροπή ευθέος λόγου σε πλάγιο
 
Brenno duce Galli [...] evertērunt urbem Romam praeter Capitōlium, pro quo immensam pecuniam accepērunt. = Scriptor dixit Brenno duce Gallos [...] evertisse urbem Romam praeter Capitōlium, pro quo immensam pecuniam accepissent.
Διευκρινίσεις:
- Η κύρια πρόταση κρίσεως («evertērunt», οριστική παρακειμένου) τρέπεται σε ειδικό απαρέμφατο παρακειμένου («evertisse»).
- Το υποκείμενο του απαρεμφάτου τίθεται αναγκαστικά σε πτώση αιτιατική («Galli» = «Gallos»).
- Η δευτερεύουσα (αναφορική) πρόταση «pro quo... accepērunt», η οποία εκφέρεται με οριστική παρακειμένου, στον πλάγιο λόγο τρέπεται σε υποτακτική. Επειδή το ρήμα εξάρτησης («dixit») είναι ιστορικού χρόνου, η οριστική παρακειμένου τρέπεται σε υποτακτική υπερσυντελίκου («accepissent»).
 
Tum Camillus, qui diu apud Ardeam in exilio fuerat [...], absens dictātor est factus; = (Scriptor dixit) tum Camillum, qui diu apud Ardeam in exilio fuisset [...], absentem dictātorem esse factum;
Διευκρινίσεις:
- Η κύρια πρόταση κρίσεως («est factus», οριστική παρακειμένου) μετατρέπεται στο ειδικό απαρέμφατο παρακειμένου («esse factum»).
- Το υποκείμενο («Camillus») και το ομοιόπτωτο κατηγορούμενό του («absens dictator») τίθενται σε αιτιατική («Camillum... absentem dictatorem»).
- Η δευτερεύουσα πρόταση «qui... fuerat», η οποία εκφέρεται με οριστική υπερσυντελίκου, τρέπεται σε υποτακτική. Με εξάρτηση από ρήμα ιστορικού χρόνου, τρέπεται σε υποτακτική υπερσυντελίκου («fuisset»).
 
is Gallos iam abeuntes secūtus est: quibus interemptis aurum omne recēpit. = (Scriptor dixit) eum Gallos iam abeuntes secūtum esse: quibus interemptis aurum omne recepisse.
Διευκρινίσεις:
- Οι δύο κύριες προτάσεις κρίσεως («secūtus est», «recēpit» – οριστικές παρακειμένου) τρέπονται στα αντίστοιχα ειδικά απαρέμφατα παρακειμένου («secutum esse», «recepisse»).
- Η δεικτική αντωνυμία «is», που λειτουργεί ως υποκείμενο, μετατρέπεται στην αιτιατική «eum».
 
Quod illic appensum civitāti nomen dedit: nam Pisaurum dicitur, quod illic aurum pensātum est. = (Scriptor dixit) quod illic appensum civitāti nomen dedisse: nam Pisaurum dici, quod illic aurum pensatum esset.
Διευκρινίσεις:
- Οι κύριες προτάσεις κρίσεως «dedit» (οριστική παρακειμένου) και «dicitur» (οριστική ενεστώτα) μετατρέπονται στα ειδικά απαρέμφατα «dedisse» (παρακειμένου) και «dici» (ενεστώτα) αντίστοιχα.
- Το υποκείμενο του απαρεμφάτου της κύριας πρότασης παραμένει σε αιτιατική («Pisaurum»).
- Η δευτερεύουσα αιτιολογική πρόταση «quod... pensātum est», η οποία εκφέρεται με οριστική παρακειμένου, μετατρέπεται σε υποτακτική. Λόγω της εξάρτησης από τον ιστορικό χρόνο του «dixit», η υποτακτική τίθεται στον υπερσυντέλικο («pensatum esset»).
 
Post hoc factum rediit in exilium, unde tamen rogātus reversus est. = (Scriptor dixit) (eum) post hoc factum redisse in exilium, unde tamen rogātum reversus esset.
Διευκρινίσεις:
- Το ρήμα της κύριας πρότασης κρίσεως «rediit» τρέπεται σε ειδικό απαρέμφατο παρακειμένου («redisse»). Το εννοούμενο υποκείμενό του τίθεται σε αιτιατική («eum»).
- Η δευτερεύουσα αναφορική πρόταση «unde... reversus est» (οριστική παρακειμένου) τρέπεται σε υποτακτική. Εξαιτίας της εξάρτησης από ιστορικό χρόνο, η έγκλιση και ο χρόνος γίνονται υποτακτική υπερσυντελίκου («reversus esset»). Το υποκείμενο του μετοχικού προσδιορισμού τίθεται ομοίως σε αιτιατική («rogatum»).
 
Ανάλυση μετοχών σε δευτερεύουσες προτάσεις
 
Βrenno duce: ιδιόμορφη αφαιρετική απόλυτη που δηλώνει χρόνο. Tο Brenno λειτουργεί ως υποκείμενο και το duce ως κατηγορηματικός προσδιορισμός που δηλώνει αξίωμα, στο υποκείμενο.
Διευκρινίσεις: Η ιδιόμορφη αυτή αφαιρετική απόλυτη δηλώνει χρόνο. Αναλύεται σε δευτερεύουσα χρονική πρόταση χρησιμοποιώντας τον cum. Το υποκείμενο (Brenno) και ο κατηγορηματικός προσδιορισμός (duce) τρέπονται σε ονομαστική (υποκείμενο και κατηγορούμενο αντίστοιχα). Προστίθεται τύπος του ρήματος sum (esset για ιστορικό cum, erat για χρονικό).
= cum Brennus dux esset (με ιστορικό cum και υποτακτική παρατατικού)
= cum Brennus dux erat (με χρονικό cum και οριστική παρατατικού)
= dum Brennus dux est (με χρονικό dum και οριστική, για να δηλωθεί κάτι το σύγχρονο)
 
apud Alliam flumen delētis legiōnibus Rōmanōrum = deletis: επιρρηματική χρονική μετοχή, ιδιάζουσα αφαιρετική απόλυτη, δηλώνει το προτερόχρονο στο παρελθόν(everterunt).
Διευκρινίσεις: Τρέπεται σε δευτερεύουσα επιρρηματική χρονική πρόταση που δηλώνει το προτερόχρονο. Η παθητική σύνταξη μετατρέπεται σε ενεργητική. Το υποκείμενο της μετοχής (legionibus) τρέπεται σε αντικείμενο του ρήματος στην πρόταση (σε αιτιατική: legiones), και το εννοούμενο ποιητικό αίτιο (Galli) γίνεται το υποκείμενο της δευτερεύουσας.
= cum Galli legiones delevissent (με ιστορικό cum και υποτακτική υπερσυντελίκου)
= postquam/ubi/ut Galli legiones deleverunt (ή deleverant) (με καθαρά χρονικούς συνδέσμους και οριστική παρακειμένου ή υπερσυντέλικου)
 
absens (absens dictātor est factus): επιρρηματική εναντιωματική μετοχή συνημμένη στο υποκείμενο του ρήματος. Δηλώνει το σύγχρονο στο παρελθόν (est factus).
Διευκρινίσεις: Η εναντιωματική μετοχή εισάγεται με τον σύνδεσμο etsi και εκφέρεται με οριστική έγκλιση. Επειδή είναι μετοχή ενεστώτα, δηλώνει το σύγχρονο, και επειδή εξαρτάται από ρήμα ιστορικού χρόνου (est factus), η αναλυμένη πρόταση παίρνει χρόνο παρατατικό. Το υποκείμενο της πρότασης προστίθεται υποχρεωτικά.
= etsi Camillus aberat.
 
divīsam (propter Vēientānam praedam non aequo iure divīsam): επιθετική μετοχή, ως επιθετικός προσδιορισμός στο praedam, δηλώνει το προτερόχρονο στο παρελθόν(fuerat).
Διευκρινίσεις: Ως επιθετική μετοχή, εισάγεται με την αναφορική αντωνυμία (qui, quae, quod) σε ονομαστική πτώση ως υποκείμενο της πρότασης (εδώ quae, θηλυκό ενικό για το praedam) και εκφέρεται με οριστική έγκλιση. Επειδή το ρήμα της πρότασης (fuerat) είναι ιστορικού χρόνου (υπερσυντέλικος) και η μετοχή παρακείμενος (προτερόχρονο), μπαίνει οριστική υπερσυντελίκου (divisa erat).
= quae non aequo iure divisa erat.
 
abeuntes (Gallos iam abeuntes secūtus est): επιρρηματική χρονική μετοχή, που εκφράζει το σύγχρονο στο παρελθόν, (secutus est), συνημμένη στο Gallοs. Η μετοχή μπορεί να εκληφθεί και ως επιθετική‚ ως επιθετικός προσδιορισμός στο Gallοs.
Διευκρινίσεις: Είναι μετοχή ενεστώτα και δηλώνει το σύγχρονο (συνεχιζόμενη πράξη). Αναλύεται με dum και οριστική ενεστώτα. Επειδή εξαρτάται από ιστορικό χρόνο (secutus est), αναλύεται εναλλακτικά με το ιστορικό cum και υποτακτική παρατατικού. Το υποκείμενο της μετοχής (Gallos) γίνεται υποκείμενο στην πρόταση σε ονομαστική (Galli) και δεν παραλείπεται.
= dum Galli abeunt
= cum Galli abirent
 
interemptis (quibus interemptis): ιδιάζουσα αφαιρετική απόλυτη, επιρρηματική χρονική μετοχή, που εκφράζει το προτερόχρονο στο παρελθόν (recepit).
Διευκρινίσεις: Η παθητική σύνταξη της μετοχής τρέπεται σε ενεργητική στο ρήμα της δευτερεύουσας πρότασης. Το υποκείμενο της μετοχής (quibus) τρέπεται σε αντικείμενο του ρήματος της δευτερεύουσας πρότασης, δηλαδή μπαίνει σε πτώση αιτιατική (eos αν αναλυθεί ως δεικτική/προσωπική αντωνυμία, ή quos αν διατηρηθεί η σχετική σύνδεση). Το ποιητικό αίτιο που εννοείται (ο Camillus) τρέπεται σε υποκείμενο του ρήματος της δευτερεύουσας πρότασης. 
= cum Camillus eos interemisset ή quos cum Camillus interemisset (ιστορικός cum)
= postquam/ ubi/ ut Camillus eos interemit (interemerat) ή quos postquam/ ubi/ ut Camillus interemit (interemerat) (καθαρά χρονικούς συνδέσμους και οριστική παρακειμένου ή υπερσυντελίκου).
 
appensum (Quod illic appensum civitāti nomen dedit): επιρρηματική αιτιολογική μετοχή στο ρήμα dedit, συνημμένη στο quod, δηλώνει το προτερόχρονο στο παρελθόν (dedit).
= quod id illic appensum erat ή quod quia illic appensum erat (αντικειμενική αιτιολογία)
= quod id illic appensum esset ή quod quia illic appensum esset (υποκειμενική αιτιολογία).
 
rogātus (unde tamen rogātus reversus est): επιρρηματική χρονική (ή αιτιολογική) μετοχή στο ρήμα, συνημμένη στο Camillus, δηλώνει το προτερόχρονο στο παρελθόν (reversus est).
Διευκρινίσεις: Μετοχή παρακειμένου που δηλώνει προτερόχρονο. Εξαρτάται από ρήμα ιστορικού χρόνου (reversus est), άρα χρησιμοποιούμε postquam + οριστική παρακειμένου/υπερσυντελίκου ή το cum του ιστορικού-διηγηματικού με υποτακτική υπερσυντελίκου. Ως υποκείμενο βάζουμε την αντωνυμία σε ονομαστική, αφού δεν παραλείπεται.
= cum Camillus rogatus esset (ιστορικός cum)
= postquam/ ubi/ ut Camillus rogatus est ή rogatus erat (χρονικοί σύνδεσμοι με οριστική παρακειμένου ή υπερσυντέλικου)
Ως αιτιολογική:   
= quod Camillus rogatus erat (αντικειμενική αιτιολογία)
= quod Camillus rogatus esset (υποκειμενική αιτιολογία)
= cum Camillus rogatus esset (αποτέλεσμα εσωτερικής λογικής διεργασίας)
 
Σύμπτυξη πρότασης σε μετοχή
 
pro quo immensam pecuniam accepērunt (δευτερεύουσα αναφορική πρόταση). = immensā pecuniā pro eo acceptā.
Διευκρινίσεις: Το ρήμα της πρότασης (accepērunt) βρίσκεται σε ενεργητικό παρακείμενο και δηλώνει προτερόχρονη πράξη. Επειδή δεν υπάρχει μετοχή ενεργητικού παρακειμένου (για το προτερόχρονο), η σύνταξη πρέπει να τραπεί σε παθητική (μετοχή παθητικού παρακειμένου). Το άμεσο αντικείμενο του ενεργητικού ρήματος (pecuniam) γίνεται υποκείμενο της παθητικής μετοχής. Εφόσον το pecuniam δεν αποτελεί όρο της κύριας πρότασης στην οποία εντάσσεται, τίθεται μαζί με τη μετοχή σε πτώση αφαιρετική, δημιουργώντας αφαιρετική απόλυτο (immensā pecuniā acceptā). Η αναφορική αντωνυμία τρέπεται στην αντίστοιχη δεικτική (pro eo), ενώ το εννοούμενο υποκείμενο του ενεργητικού ρήματος (Galli) θα μπορούσε να τεθεί ως ποιητικό αίτιο (a Gallis), αλλά συχνά παραλείπεται αν εννοείται εύκολα.
 
quod illic aurum pensātum est (δευτερεύουσα αιτιολογική πρόταση). = auro illic pensāto.
Διευκρινίσεις: Το ρήμα της πρότασης (pensātum est) βρίσκεται σε παθητικό παρακείμενο, εκφράζοντας προτερόχρονη πράξη, οπότε θα χρησιμοποιηθεί η αντίστοιχη μετοχή παθητικού παρακειμένου (pensāto). Το υποκείμενο του ρήματος (aurum) δεν αποτελεί όρο (υποκείμενο ή αντικείμενο) της κύριας πρότασης (Pisaurum dicitur). Κατά συνέπεια, η μετοχή και το υποκείμενό της τίθενται σε πτώση αφαιρετική, σχηματίζοντας αφαιρετική απόλυτο. Ο τοπικός επιρρηματικός προσδιορισμός (illic) παραμένει αμετάβλητος στη νέα δομή.
 
Μετατροπή κύριας πρότασης σε δευτερεύουσα
 
«Camillus... absens dictātor est factus» (Ο Κάμιλλος... ορίστηκε δικτάτορας ερήμην) και «is Gallos iam abeuntes secūtus est» (αυτός ακολούθησε τους Γαλάτες που ήδη αποχωρούσαν). = Cum Camillus absens dictātor factus esset, Gallos iam abeuntes secūtus est.
Διευκρινίσεις:  Η πρώτη κύρια πρόταση μετατρέπεται σε δευτερεύουσα χρονική (η οποία λανθάνει και αιτιολογική χροιά). Σύμφωνα με τη θεωρία, χρησιμοποιείται ο ιστορικός ή διηγηματικός σύνδεσμος cum, ο οποίος τονίζει τη βαθύτερη σχέση αιτίου και αιτιατού ανάμεσα στη δευτερεύουσα και την κύρια πρόταση. Εκφέρεται με υποτακτική, και επειδή το ρήμα εξάρτησης είναι ιστορικού χρόνου (Οριστική Παρακειμένου: secūtus est), τίθεται σε υποτακτική Υπερσυντελίκου (factus esset), για να δηλώσει το προτερόχρονο στο παρελθόν (πρώτα έγινε δικτάτορας και ως αποτέλεσμα αυτού τους καταδίωξε).
 
«is Gallos iam abeuntes secūtus est» (αυτός ακολούθησε τους Γαλάτες...) και «aurum omne recēpit» (...πήρε πίσω όλο τον χρυσό). = Camillus Gallos iam abeuntes secūtus est, ut aurum omne reciperet. (Ο Κάμιλλος καταδίωξε τους Γαλάτες, για να πάρει πίσω όλο τον χρυσό).
Διευκρινίσεις: Η δεύτερη κύρια πρόταση τρέπεται σε δευτερεύουσα επιρρηματική τελική, καθώς το «να πάρει πίσω τον χρυσό» ήταν ο σκοπός της καταδίωξης. Όπως ορίζει η θεωρία, εισάγεται με τον καταφατικό τελικό σύνδεσμο ut και εκφέρεται με υποτακτική, επειδή εκφράζει κάτι το επιθυμητό. Εξαρτάται από ρήμα ιστορικού χρόνου (Οριστική Παρακειμένου: secūtus est), γι’ αυτό χρησιμοποιείται υποτακτική Παρατατικού (reciperet), ακολουθώντας την ιδιομορφία της ακολουθίας των χρόνων (συγχρονισμός: ο σκοπός είναι ιδωμένος τη στιγμή που εμφανίζεται στο μυαλό του Κάμιλλου).
 
«Galli... evertērunt urbem Romam» (Οι Γαλάτες κατέστρεψαν τη Ρώμη) και «Tum Camillus... absens dictātor est factus» (Τότε ο Κάμιλλος ορίστηκε δικτάτορας). = Postquam Galli urbem Romam evertērunt, Camillus absens dictātor est factus. (Αφού οι Γαλάτες κατέστρεψαν τη Ρώμη, ο Κάμιλλος ορίστηκε δικτάτορας).
Διευκρινίσεις: Η πρώτη κύρια μετατρέπεται σε χρονική πρόταση. Εισάγεται με τον χρονικό σύνδεσμο postquam (αφού) επειδή, σε σχέση με την κύρια που ακολουθεί, δηλώνει το προτερόχρονο (πρώτα καταστράφηκε η Ρώμη και μετά έγινε δικτάτορας ο Κάμιλλος). Εκφέρεται με οριστική (ενεργητικού Παρακειμένου: evertērunt), διότι η πράξη μας ενδιαφέρει ως πραγματικό γεγονός από καθαρά χρονική άποψη.
 
Αλλαγή στην ακολουθία χρόνων
 
(Εξάρτηση από ιστορικό χρόνο): Cum Camillus absens dictator factus esset, Gallos secutus est. (Καθώς ο Κάμιλλος είχε οριστεί δικτάτορας, ακολούθησε τους Γαλάτες). = (Εξάρτηση από αρκτικό χρόνο): Cum Camillus absens dictator factus sit, Gallos iam abeuntes sequitur.
Διευκρινίσεις: Τρέποντας το ρήμα της κύριας πρότασης σε αρκτικό χρόνο (Οριστική Ενεστώτα: sequitur), η ακολουθία των χρόνων επιβάλλει αλλαγή στο ρήμα της εξαρτημένης πρότασης. Σύμφωνα με τον κανόνα, μετά από ρήμα εξάρτησης σε αρκτικό χρόνο, η υποτακτική παρακειμένου εκφράζει το προτερόχρονο. Επομένως, το factus esset (υποτακτική υπερσυντελίκου) μετατρέπεται σε factus sit (υποτακτική παρακειμένου) για να δηλώσει ότι η πράξη προηγήθηκε στο παρόν.
 
Ανάλυση ομοιόπτωτων προσδιορισμών σε προτάσεις
 
apud Alliam flumen = apud Alliam, quae flumen erat.
Διευκρινίσεις: Το ουσιαστικό flumen λειτουργεί ως παράθεση στο Alliam. Το Allia είναι θηλυκού γένους και ενικού αριθμού, οπότε η αναφορική αντωνυμία μπαίνει σε ονομαστική θηλυκού ενικού (quae). Το ρήμα εξάρτησης είναι το evertērunt (ιστορικός χρόνος), άρα το sum γίνεται erat. Η παράθεση flumen τίθεται σε πτώση ονομαστική (το flumen είναι ουδέτερο, άρα παραμένει flumen) και λειτουργεί ως κατηγορούμενο.
 
immensam pecuniam = pecuniam, quae immensa erat.
Διευκρινίσεις: Το immensam είναι επιθετικός προσδιορισμός στο pecuniam. Το pecunia είναι θηλυκού γένους, ενικού αριθμού, γι' αυτό χρησιμοποιούμε την αντωνυμία quae. Το ρήμα accepērunt είναι ιστορικός χρόνος (παρακείμενος), άρα το ρήμα γίνεται erat. Ο προσδιορισμός immensam μπαίνει στην ονομαστική (immensa) ως κατηγορούμενο.
 
Vēientānam praedam = praedam, quae Vēientāna erat.
Διευκρινίσεις: Το Vēientānam είναι επιθετικός προσδιορισμός στο praedam. Το praeda είναι θηλυκού γένους, ενικού αριθμού, άρα η αντωνυμία είναι quae. Το ρήμα εξάρτησης είναι το fuerat (ιστορικός χρόνος - υπερσυντέλικος), άρα το ρήμα γίνεται erat. Το Vēientānam τίθεται σε ονομαστική (Vēientāna) ως κατηγορούμενο.
 
 

Η προσάρτηση των Ιόνιων νησιών στην Ελλάδα

Η προσάρτηση των Ιόνιων νησιών στην Ελλάδα
 
Προς την ένωση με την Ελλάδα
 
     Μετά τη λήξη της αποστολής του Gladstone, αρμοστής διορίστηκε ο σερ Ερρίκος Storks, που υπήρξε και ο τελευταίος Βρετανός αρμοστής στα Ιόνια νησιά. Όταν ανέλαβε τα καθήκοντά του, επιτροπή από βουλευτές με επικεφαλής τον πρόεδρο της Βουλής του ανακοίνωσε, ότι το σώμα δεν είχε αποδεχτεί τις συνταγματικές μεταρρυθμίσεις και ότι τα Ιόνια νησιά είχαν την ελπίδα ότι δε θα αργούσε να λυθεί το εθνικό τους ζήτημα. Αλλά ο αρμοστής, αφού εξέφρασε τη λύπη του για την απόρριψη των μεταρρυθμίσεων, δήλωσε ότι το ζήτημα που υπονοούσαν είχε κλείσει οριστικά. Ήταν φανερό, ότι ανάμεσα στο νέο αρμοστή και στο Κοινοβούλιο δε θα υπήρχαν πολλά περιθώρια για συνεννόηση. Πραγματικά, το Κοινοβούλιο κατά τη δεύτερη σύνοδό του και με αφορμή τον εναρκτήριο λόγο του Storks (17 Φεβρουαρίου / 1 Μαρτίου 1859) αμφισβήτησε στον αρμοστή το δικαίωμα να κηρύσσει την έναρξη των συνόδων του σώματος, όπως είχε επικρατήσει από την εποχή της αρμοστείας του Maitland, και δήλωσε ότι το δικαίωμα αυτό το αναγνώριζε μονάχα στον πρόεδρο της Πολιτείας, εννοώντας τον πρόεδρο της Γερουσίας. Αυτό προκάλεσε την αντίδραση του αρμοστή, που τελικά ανέστειλε για έξι μήνες τις εργασίες του Κοινοβουλίου (26 Φεβρουαρίου / 10 Μαρτίου 1859). Κατά την τρίτη σύνοδο του ΙΑ' Κοινοβουλίου, που άρχισε στις 17 Φεβρουαρίου / 1 Μαρτίου 1861, προτάθηκε να κληθεί ο επτανησιακός λαός να εκφράσει με δημοψήφισμα τη θέλησή του για την ένωση των νησιών με το ελληνικό κράτος, ενώ ο Κωνσταντίνος Λομβάρδος πρότεινε να απευθύνει το Κοινοβούλιο έκκληση προς τους αντιπροσώπους των λαών, τις κυβερνήσεις και τους ανθρωπιστές της χριστιανικής Ευρώπης για να συμβάλουν στην πραγματοποίηση του εθνικού πόθου των Επτανησίων. Τις προτάσεις αυτές ο αρμοστής τις χαρακτήρισε σαν αντισυνταγματικές και απαγόρευσε να συζητηθούν. Όμως το Κοινοβούλιο δεν ήταν πρόθυμο να υποταχθεί και γι’ αυτό ο Storks ανέστειλε και πάλι τις εργασίες του σώματος για ένα εξάμηνο (28 Φεβρουαρίου / 12 Μαρτίου 1861). Το γεγονός αυτό έδωσε την αφορμή να τεθεί και να συζητηθεί στις δύο αγγλικές Βουλές το επτανησιακό ζήτημα. Στη Βουλή των Λόρδων εκτέθηκαν απόψεις χαρακτηριστικές των νέων αντιλήψεων των Βρετανών πολιτικών. Ο λόρδος Gray δε δίστασε να πει ότι η κατάσταση που επικρατούσε στα Ιόνια νησιά δεν αποτελούσε τιμή για τους Άγγλους και ότι η Προστασία ήταν ασύμφορη για την Αγγλία και έπρεπε να τερματιστεί. Αλλά και στη Βουλή των Κοινοτήτων (Μάιος 1861) ο βουλευτής Maguire υποστήριξε το δίκαιο του αιτήματος των Επτανησίων να απαλλαγούν από την Προστασία και να ενωθούν με το ελληνικό κράτος, πρότεινε την κατάργηση της Προστασίας και κάλεσε τα μέλη του βρετανικού Κοινοβουλίου να μην καταπνίγουν την ελεύθερη φωνή ενός λαού που με συνθήκη ήταν υποχρεωμένοι να προστατεύουν. Απαντώντας σ’ αυτά ο Gladstone εξέθεσε τα σχετικά με την αποστολή του στα νησιά, ανέπτυξε τους λόγους που ωθούσαν τους Επτανησίους να ζητούν την εθνική τους αποκατάσταση και διευκρίνισε ότι στην πραγματικότητα η Αγγλία δεν είχε ουσιαστικό όφελος από τη διατήρηση της Προστασίας. Υπήρχε μόνο μια υποχρέωση που η Αγγλία είχε αναλάβει απέναντι στην Ευρώπη και για το συμφέρον της Ευρώπης. Αλλά η ένωση των νησιών με την ελεύθερη Ελλάδα ήταν, κατά τον ομιλητή, πολύ σοβαρό ζήτημα. Ο ίδιος δεν ήταν βέβαιος ότι το ελληνικό κράτος επιθυμούσε πολύ αυτή την ένωση και θεωρούσε ότι η ελληνική κοινή γνώμη ήταν διχασμένη σχετικά με το ζήτημα. Από την άλλη μεριά, οι διαφορές που υπήρχαν στους θεσμούς και στα έθιμα ανάμεσα στην Ελλάδα και στα Ιόνια νησιά δε συνηγορούσαν για την ένωση. Η πολιτική κατάσταση του ελληνικού κράτους δεν είχε τη σταθερότητα, ούτε οι νόμοι και οι θεσμοί του την ωριμότητα, που θα τους επέτρεπαν να γίνει το κέντρο για την ένωση όλων των Ελλήνων. Κάτω από αυτές τις συνθήκες θεωρούσε ότι η ένωση των νησιών με την ελεύθερη Ελλάδα θα ήταν έγκλημα εναντίον της ασφάλειας της Ευρώπης. Σχετικά με τα εσωτερικά ζητήματα του Ιονίου κράτους ο Gladstone δήλωσε απερίφραστα ότι, αντίθετα με ό,τι πίστευε η αγγλική κοινή γνώμη, ούτε η κυβέρνηση, ούτε η βουλή του ήταν πραγματικά ελεύθερες, ενώ η εξουσία της Υψηλής Αστυνομίας ήταν αφάνταστα καταπιεστική. Οπωσδήποτε η Προστασία είχε βοηθήσει σημαντικά τους Επτανήσιους, αλλά είχε χρέος να τους παραχωρήσει και φιλελεύθερη νομοθεσία. Σ’ αυτό απέβλεπαν οι μεταρρυθμίσεις που είχε παρουσιάσει στο Ιόνιο Κοινοβούλιο ο Gladstone. Η απόρριψή τους οφειλόταν στην αντίδραση προσώπων, που ήταν δημιουργήματα της αγγλικής πολιτικής και που ενεργούσαν ανάλογα με τα δικά τους συμφέροντα. Έπειτα μίλησαν άλλοι βουλευτές και τελικά ο πρωθυπουργός Palmerston, ο οποίος δήλωσε ότι η κατάσταση που επικρατούσε στην Ελλάδα έπειθε, ότι για το συμφέρον των νησιών η βρετανική κυβέρνηση θεώρησε σωστό να αντιταχθεί στη θέληση του επτανησιακού λαού να ενωθεί με το ελληνικό κράτος. Ο ίδιος είχε τη βεβαιότητα ότι οι Επτανήσιοι θα συνεργάζονταν με τη βρετανική κυβέρνηση για τη βελτίωση των εσωτερικών πραγμάτων των νησιών. Αλλά οι ισχυρισμοί του Palmerston, ότι η επιθυμία των Επτανησίων για την ένωση ήταν αποτέλεσμα της δημαγωγίας ορισμένων βουλευτών στο Ιόνιο Κοινοβούλιο, προκάλεσε την αντίδραση πολλών Επτανήσιων βουλευτών, μεταρρυθμιστών και ριζοσπαστών, που διαμαρτυρήθηκαν με έγγραφο προς το Βρετανό υπουργό των Αποικιών και πρότειναν να διενεργηθεί για το θέμα αυτό δημοψήφισμα. Από την άλλη μεριά, οι ριζοσπάστες βουλευτές της Ζακύνθου Κ. Λομβάρδος και Γ. Βερύκιος φρόντισαν να τεθεί το ζήτημα και στο ελληνικό Κοινοβούλιο, όπου διευκρινίστηκε ότι η ελληνική κυβέρνηση δεν είχε ποτέ ερωτηθεί από τη βρετανική αν θα ήθελε την ένωση και ότι η ίδια ήταν πρόθυμη να την αποδεχτεί. Αυτό μάλιστα διακοινώθηκε και προς το βρετανικό Κοινοβούλιο.
     Το Νοέμβριο του 1861 διαλύθηκε το ΙΑ΄ Ιόνιο Κοινοβούλιο και έπειτα από νέες εκλογές συγκροτήθηκε το Φεβρουάριο του 1862 το ΙΒ΄ Κοινοβούλιο. Σ’ αυτό μετείχαν άνδρες που είχαν διαδραματίσει σπουδαίο ρόλο στην πολιτική ζωή των νησιών και ανάμεσα σ’ αυτούς ο Ηλίας Ζερβός Ιακωβάτος και ο Ιωσήφ Μομφερράτος. Αλλά οι δύο ριζοσπάστες θεώρησαν χρέος τους να παραιτηθούν από το βουλευτικό αξίωμα σε ένδειξη διαμαρτυρίας για το διορισμό του αντιδραστικού Δ. Καρούσου στο αξίωμα του προέδρου της Γερουσίας. Το γεγονός δεν άφησε ασυγκίνητη τη Βουλή. Ο μεταρρυθμιστής αλλά προοδευτικός βουλευτής της Κέρκυρας Σ. Κουρής, υπενθυμίζοντας τους αγώνες και τα δεινοπαθήματα των δύο ανδρών που, όπως είπε, δίκαια είχαν ονομαστεί «εθνομάρτυρες», τόνισε ότι έπρεπε η Βουλή να δικαιώσει «διά του Ζερβού και του Μομφερράτου άπαντας τους αναξιοπαθούντας και υποστάντας τας εξορίας, τους καταδιωγμούς και τας στερήσεις» και να ικανοποιήσει «την Επτάνησον και την πολυπαθή Κεφαλληνίαν». Πρότεινε λοιπόν, σαν «έντιμον και αξιοπρεπή» διαμαρτυρία του σώματος «κατά της Προστασίας και της νεοσυστηθείσης κυβερνήσεως», να εκλεγεί ο Ζερβός πρόεδρος του Κοινοβουλίου. Ομόφωνα οι βουλευτές εξέλεξαν πρόεδρο της Βουλής το Ζερβό και αντιπρόεδρο το Μομφερράτο. Οι δύο ριζοσπάστες αγωνιστές, κατανοώντας τη σημασία της εκλογής τους, αποδέχτηκαν το αξίωμα.
     Με απερίγραπτο ενθουσιασμό και συγκίνηση Βουλή και λαός χαιρέτισαν το γεγονός και γιορταστικές εκδηλώσεις οργανώθηκαν στην Κέρκυρα και στην Κεφαλλονιά. Κατά τη συνεδρίαση του Κοινοβουλίου της 12ης Μαρτίου 1862 ο Ζερβός, εκθέτοντας τις απόψεις του πάνω στο σχέδιο της απαντήσεως στον εναρκτήριο λόγο του αρμοστή, υποστήριξε ότι τόσο οι ειρηνικές διαθέσεις των ευρωπαϊκών Δυνάμεων, όσο και η «αξιοδάκρυτος» κατάσταση των ελληνικών πραγμάτων, έπρεπε να προβληματίσουν τους Επτανήσιους σχετικά με τις συνέπειες που θα είχε μια πρόωρη ενέργεια για το εθνικό τους ζήτημα. Οι φιλελληνικές εκδηλώσεις των Ευρωπαίων δεν έπρεπε να παρασύρουν τους Επτανήσιους, γιατί δεν αποκλειόταν εκτός από τους φίλους να υπήρχαν και εχθροί, που «γινώσκοντες το ευερέθιστον και ενθουσιώδες του Ελληνικού αισθήματος» να εξωθούσαν «εις βήματα άωρα και καταστρεπτικά». Ο ίδιος πίστευε ότι για την κατάσταση στην Ελλάδα ευθύνονταν οι ξένοι. Κάτω από αυτές τις συνθήκες ο Ζερβός, που πρώτος είχε θέσει το ζήτημα της ενώσεως, συνιστούσε να αναβληθεί προσωρινά κάθε σχετική ενέργεια. Άλλωστε η διαβεβαίωση που είχε από ορισμένους βουλευτές, ότι ο ίδιος ο αρμοστής θα βοηθούσε τώρα τις προσπάθειες των Επτανησίων για την ένωση, του ενίσχυσε τους φόβους του για την ύπαρξη ξένων σχεδίων που απειλούσαν το Έθνος. Ο λόγος του Ζερβού προκάλεσε κατάπληξη στους βουλευτές, γιατί έβλεπαν ότι αναθεωρούσε τη γραμμή του Ριζοσπαστικού κόμματος και τις θέσεις που γι’ αυτές είχε αγωνιστεί και είχε υποστεί τόσους κατατρεγμούς.
     Χαρακτηριστική υπήρξε η εντύπωση που σχημάτισε ο Λευκαδίτης ποιητής και βουλευτής Αριστοτέλης Βαλαωρίτης: «Ήμην προκατειλημμένος υπό της ιδέας ότι υπερφυσικόν τι και απίστευτον φαινόμενον ετελείτο προ των οφθαλμών μου... Επεθύμουν ν’ ακούσω εκ του στόματος αυτού άλλου κόσμου διηγήματα. Αλλ’ ούτε βρονταί ούτε κεραυνοί αντήχησαν εις τας ακοάς μου!...». Αντίθετα ο Κ. Λομβάρδος, περιγράφοντας με μελανά χρώματα την κατάσταση που επικρατούσε στα Ιόνια νησιά, πρότεινε να επαναλάβει το Κοινοβούλιο ότι ο επτανησιακός λαός είχε χάσει από την Προστασία κάθε ελπίδα για καλυτέρευση, ότι όσο έμενε χωρισμένος από την ελεύθερη Ελλάδα θα ατένιζε πάντα προς αυτή σε όποια κατάσταση και αν βρισκόταν και ότι το Κοινοβούλιο θα επιδίωκε με όλα τα θεμιτά και τα νόμιμα μέσα την εθνική αποκατάσταση των Επτανησίων με την πεποίθηση ότι και η χριστιανική Ευρώπη θα συνεργούσε για τον ίδιο σκοπό.
     Η Βουλή υιοθέτησε τις απόψεις του Λομβάρδου και υπέβαλε την απάντησή της στον αρμοστή, που την αντέκρουσε και συνέστησε στο σώμα να ασχοληθεί με τα πραγματικά του καθήκοντα, φροντίζοντας να ψηφιστούν νομοθετήματα ευεργετικά για τον τόπο. Αλλά το Κοινοβούλιο δεν παρέλειψε κατά τις συνεδριάσεις του να συζητεί το εθνικό ζήτημα. Ακολουθώντας τις απόψεις των ενωτικών το Κοινοβούλιο καταδίκασε σαν αντεθνική κάθε προσπάθεια που απέβλεπε στη μεταρρύθμιση του Συντάγματος με την αιτιολογία ότι αποτελούσε εμπόδιο για την ένωση και συντελούσε στην παράταση της Προστασίας.
     Επίσης το Κοινοβούλιο διαμαρτυρήθηκε για την κατεδάφιση φρουρίων της Κέρκυρας και την ανέγερση άλλων χωρίς την εξουσιοδότηση του σώματος – διαμαρτυρία που αρνήθηκε να δεχτεί ο αρμοστής –, εξέδωσε ψήφισμα ευγνωμοσύνης προς όσους υπερασπίστηκαν την εθνική υπόθεση των Επτανησίων και ψήφισε νόμο για την πολιτογράφηση των Ελλήνων που θα πήγαιναν να εγκατασταθούν στα Ιόνια νησιά από το ελεύθερο ελληνικό κράτος ή από τα υπόδουλα ελληνικά μέρη. Ακόμα, έπειτα από εισήγηση του Ζακυνθινού βουλευτή Ανδρέα Κοκκίνη, αποφάσισε να κάμει έκκληση προς την προστάτιδα βασίλισσα και τις δυνάμεις της Μεγάλης Βρετανίας, της Ρωσίας, της Γαλλίας, της Αυστρίας, της Πρωσσίας και της Ιταλίας για να συνεργήσουν να πραγματοποιηθεί η θέληση του επτανησιακού λαού για ένωση με την ελεύθερη Ελλάδα, σύμφωνα με τη διακήρυξη του ΙΑ' Κοινοβουλίου (15 Ιανουαρίου 1859). Στο διάβημα αυτό αντιτάχθηκε ο Ιωσήφ Μομφερράτος, τονίζοντας ότι ο ίδιος υποστήριξε πάντα το ζήτημα της εθνικής αποκαταστάσεως της Επτανήσου με βάση τα κυριαρχικά και απαράγραπτα δικαιώματα του επτανησιακού λαού και όχι με αναφορές, ικεσίες ή άλλες παρόμοιες παραστάσεις. «...Επιμένων δε εις τας αρχάς και τας πεποιθήσεις μου, ως και εις την ανέκαθεν τηρηθείσαν πορείαν μου, και μόνον επί του κυριαρχικού δικαίου και της σταθεράς θελήσεως του επτανησιακού λαού εννοών στηριζόμενον το εθνικόν ζήτημα,... δεν δύναμαι ειμή, προς το συμφέρον αυτό του ζητήματος, να διαμαρτυρηθώ κατά πάσης διαπραγματεύσεως αυτού δι' αναφορών, ικετηρίων, ή άλλων τοιαύτης φύσεως παραστάσεων, ως είναι τα προτεινόμενα κατά την στιγμήν ταύτην έγγραφα, διότι θεωρώ τα τοιαύτα μέσα ως καταβιβάζοντα το εθνικόν ζήτημα και διαστρέφοντα αυτό».
     Με ανάλογο πνεύμα αντιμετώπισε το ζήτημα και ο Ηλίας Ζερβός. Τελικά, ο αρμοστής αρνήθηκε να διαβιβάσει το σχετικό έγγραφο στη βασίλισσα και το επέστρεψε στο Κοινοβούλιο, που έπειτα από πρόταση του Στ. Πάδοβα αποφάσισε να καταγγείλει τον αρμοστή με δημοσίευμα στον ευρωπαϊκό τύπο και να διεθνοποιήσει με την ενέργεια αυτή το επτανησιακό ζήτημα. Πραγματικά ο ευρωπαϊκός και ιδιαίτερα ο γαλλικός τύπος ασχολήθηκε με τα επτανησιακά πράγματα και υπερασπίστηκε τα δίκαια του επτανησιακού λαού, ενώ οι κυβερνήσεις της Γαλλίας, της Αυστρίας και της Ρωσίας αντάλλαζαν απόψεις πάνω στο ζήτημα αυτό.
     Η βρετανική πολιτική, προσηλωμένη στο δόγμα της ακεραιότητας της Τουρκίας από την εποχή του Κριμαϊκού πολέμου, έβλεπε με ιδιαίτερη ανησυχία τις επεκτατικές διαθέσεις του ελληνικού βασιλείου που εξέφραζε ο μεγαλοϊδεατισμός του Όθωνος. Η αντίθεση της Αγγλίας προς την εξωτερική πολιτική του Όθωνος αποτελούσε ισχυρό εμπόδιο για την παραχώρηση της Επτανήσου στην Ελλάδα. Και δεν πρέπει να θεωρηθεί ξένο προς την αγγλική διπλωματία το σχέδιο που παρουσίασαν αγγλόφιλοι κύκλοι στα Επτάνησα για την ίδρυση Επτανησιακής Ηγεμονίας που θα περιλάμβανε τα Ιόνια νησιά, την Ήπειρο και τη Θεσσαλία με ηγεμόνα τον δευτερότοκο γιο της βασίλισσας Βικτωρίας Αλφρέδο. Η ηγεμονία αυτή θα αποτελούσε το νέο εθνικό κέντρο που θα ένωνε τους υπόδουλους Έλληνες, έχοντας την υποστήριξη της Αγγλίας. Το σχέδιο ήταν παραλλαγή της Μεγάλης Ιδέας, όπως την υπαγόρευαν τα αγγλικά συμφέροντα, και απέβλεπε στον περιορισμό της ρωσικής επιρροής στη χερσόνησο του Αίμου. Αλλά η επανάσταση του Οκτωβρίου του 1862 και η έξωση του Όθωνος δημιούργησαν τις προϋποθέσεις για τη μεταστροφή της αγγλικής πολιτικής απέναντι στο επτανησιακό ζήτημα.
     Στις αρχές Νοεμβρίου του 1862 ο Βρετανός πρωθυπουργός λόρδος Palmerston δήλωσε στο Χαρίλαο Τρικούπη, επιτετραμμένο της Ελλάδος στο Λονδίνο, ότι η Αγγλία δε μπορούσε να παραχωρήσει τα Ιόνια νησιά στην Ελλάδα όσο βασίλευε ο Όθων, αλλά αφού έπαυσε να υπάρχει αυτό το εμπόδιο θα έδινε τη συγκατάθεσή της για την ένωση των νησιών με την Ελλάδα κρατώντας μόνο την Κέρκυρα. Ένα μήνα αργότερα, στις 10 Δεκεμβρίου, έπειτα από επίσημη ανακοίνωση του υπουργού των Εξωτερικών της Αγγλίας λόρδου Russell, ο Τρικούπης ειδοποίησε την ελληνική κυβέρνηση ότι η βασίλισσα της Αγγλίας δεχόταν να προτείνει στις Δυνάμεις, που είχαν υπογράψει τη Συνθήκη του 1815, την ένωση των νησιών με την Ελλάδα, με τον όρο ότι το ελληνικό πολίτευμα θα ήταν σύμφωνο με τις αρχές που είχε διακηρύξει η Προσωρινή Κυβέρνηση και θα εκλεγόταν βασιλιάς αρεστός σ’ αυτή. Ήταν φανερή η πρόθεση της Μεγάλης Βρετανίας να εξασφαλίσει την επιρροή της στην Ελλάδα και μαζί να επιτύχει εγγυήσεις για την ακεραιότητα της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Αυτό άλλωστε το δήλωσε απερίφραστα ο λόρδος Russel προς τον πρεσβευτή της Αυστρίας. 
     Με το ίδιο πνεύμα είχε συνταχθεί και το υπόμνημα που υπέβαλε στην ελληνική κυβέρνηση ο έκτακτος απεσταλμένος της βρετανικής κυβερνήσεως στην Αθήνα σερ Ερρίκος Elliot (Δεκέμβριος 1862). Στο έγγραφο αυτό αναφερόταν ρητά, ότι η βασίλισσα της Μεγάλης Βρετανίας για να ενισχύσει την ελληνική μοναρχία ήταν πρόθυμη να αναγγείλει στη Γερουσία και στη Βουλή της Επτανήσου ότι επιθυμούσε την ένωση των νησιών με την Ελλάδα. Σε περίπτωση που εκδήλωνε την ίδια επιθυμία και το Ιόνιο Κοινοβούλιο θα ζητούσε από τις Δυνάμεις που είχαν υπογράψει τη Συνθήκη του 1815 τη σχετική συγκατάθεση. Αλλά, αν εκλεγόταν ηγεμόνας που έδινε υπόνοιες ότι θα προκαλούσε επαναστάσεις ή θα ακολουθούσε επιθετική πολιτική απέναντι στην Τουρκία, θα εμποδιζόταν να παραιτηθεί από την Προστασία της Επτανήσου. 
     Βέβαια το ζήτημα της παραχωρήσεως των νησιών στην Ελλάδα προκάλεσε αντιδράσεις στη Βουλή των Λόρδων (Derby, Carnarvon) και στη Βουλή των Κοινοτήτων (Disraeli κ.ά.), αλλά η κυβέρνηση υποστήριξε ότι τα Ιόνια νησιά δεν αποτελούσαν αγγλική χώρα, αλλά κράτος ανεξάρτητο που είχε τεθεί κάτω από την προστασία της Αγγλίας και αν επιθυμία των Επτανησίων ήταν η ένωση με την Ελλάδα, η Αγγλία έπρεπε να φροντίσει για την πραγματοποίησή της.
 
Η ΕΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΤΑΝΗΣΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
 
     Εξαιρετικά σπουδαίο για το Έθνος γεγονός κατά τον πρώτο χρόνο της βασιλείας του Γεωργίου Α΄ ήταν η ένωση των Ιόνιων νησιών με την Ελλάδα. Οι πολύχρονες συζητήσεις, διαπραγματεύσεις, πρωτόκολλα και συνθήκες επισφραγίσθηκαν με την παράδοσή τους από τον αρμοστή Ερρίκο Storks στον έκτακτο απεσταλμένο της ελληνικής κυβερνήσεως Θρασύβουλο Ζαΐμη στις 21 Μαΐου 1864. Σύμφωνα με το τέταρτο άρθρο της συνθήκης της 13ης Ιουλίου 1863, τα όρια της ελληνικής επικράτειας, που είχαν ορισθεί με τη σύμβαση της Κωνσταντινουπόλεως της 21 Ιουλίου 1832, θα επεκτείνονταν με την προσάρτηση των Ιόνιων νησιών στο ελληνικό βασίλειο, αν, για την προσάρτηση αυτή, που προτάθηκε από τη βρετανική κυβέρνηση, συμφωνούσε το Ιόνιο Κοινοβούλιο και έδιναν τη συγκατάθεσή τους οι Αυλές της Αυστρίας, της Γαλλίας, της Πρωσσίας και της Ρωσίας. 
     Την 1η Αυγούστου 1863 πραγματοποιήθηκε στο Λονδίνο συνδιάσκεψη του Βρετανού υπουργού των Εξωτερικών με τους πρεσβευτές Αυστρίας, Γαλλίας, Πρωσσίας και Ρωσίας. Με την υπογραφή σχετικού πρωτοκόλλου οι τέσσερις Δυνάμεις αναγνώριζαν στη Μεγάλη Βρετανία το δικαίωμα να παραιτηθεί από την προστασία των νησιών, δήλωναν ότι θα έδιναν τη συγκατάθεσή τους και θα συντελούσαν στην ένωσή τους με την Ελλάδα, εφόσον θα είχαν τη διαβεβαίωση ότι το Ιόνιο Κοινοβούλιο δεχόταν αυτό το σχέδιο, οπότε και θα ήταν έτοιμες να διαπραγματευθούν με τη Μεγάλη Βρετανία τους όρους της σχετικής συνθήκης. 
     Στις 25 Ιουλίου / 6 Αυγούστου 1863 ο αρμοστής Storks σύμφωνα με εντολή του στέμματος διέλυσε το ΙΒ΄ Ιόνιο Κοινοβούλιο με σκοπό τη διενέργεια εκλογών για τη συγκρότηση νέου, που θα εξέφραζε επίσημα τη θέληση του επτανησιακού λαού σχετικά με το ζήτημα της ενώσεως των νησιών με την Ελλάδα. Οι εκλογές ορίσθηκαν για τις 9/21 και 10/22 Σεπτεμβρίου. Στις εκλογές αυτές ο Ηλίας Ζερβός και ο Ιωσήφ Μομφερράτος δε δέχτηκαν να εκθέσουν υποψηφιότητα, επειδή η πρόθεση των Άγγλων να παραχωρήσουν τα Ιόνια νησιά στην Ελλάδα τους έβαζε σε σοβαρές υποψίες, όπως εξάλλου και άλλους ακραιφνείς Ριζοσπάστες, που είχαν οραματισθεί την ένωση των νησιών με μια Ελλάδα πραγματικά ανεξάρτητη και δημοκρατική. Με τον τρόπο όμως που πραγματοποιόταν η ένωση, δεν ήταν το επιστέγασμα των αγώνων του επτανησιακού λαού, αλλά έργο της ξένης διπλωματίας. Παραχωρώντας τώρα οι Άγγλοι τα Ιόνια νησιά παρέσυραν ολόκληρη την Ελλάδα στη σφαίρα της δικής τους επιρροής. 
 
     Με το σύνθημα «ένωσις άνευ όρων» έγιναν οι εκλογές και στις 19 Σεπτεμβρίου / 1 Οκτωβρίου συγκλήθηκε το ΙΓ΄ Ιόνιο Κοινοβούλιο, που εξέλεξε πρόεδρο το Στέφανο Παδοβά. Με τον εναρκτήριο λόγο του ο αρμοστής κάλεσε το Κοινοβούλιο να τον πληροφορήσει αν ο επτανησιακός λαός επιθυμούσε την ένωση και αναφέρθηκε στα σχετικά με αυτή ζητήματα. Κατά τη συνεδρίαση της 23 Σεπτεμβρίου / 5 Οκτωβρίου, αφού ο μητροπολίτης της Κέρκυρας Αθανάσιος, που είχε προσφέρει σημαντικές υπηρεσίες στον αγώνα για την ένωση, ευλόγησε τις εργασίες του σώματος, ο Στέφανος Παδοβάς έχοντας δίπλα στην προεδρική έδρα ελληνική σημαία διάβασε το ακόλουθο ψήφισμα: 
 
ΨΗΦΙΣΜΑ
Η ΒΟΥΛΗ ΤΗΣ ΕΠΤΑΝΗΣΟΥ
Εκλεχθείσα συνεπεία προσκλήσεως της Προστάτιδος Δυνάμεως και συνελθούσα όπως οριστικώς αποφανθή περί της Εθνικής αποκαταστάσεως του Ιονίου λαού· πιστώς δε εκδηλούσα τον διάπυρον πόθον και την ανέκαθεν σταθεράν αυτού θέλησιν, και συμφώνως προς τας προηγηθείσας ευχάς και διακηρύξεις των ελευθέρων Ιονίων Βουλών
 
ΨΗΦΙΖΕΙ
Αι Νήσοι Κέρκυρα, Κεφαλληνία, Ζάκυνθος, Λευκάς, Ιθάκη, Κύθηρα, Παξοί και τα εξαρτήματα αυτών ενούνται μετά του Βασιλείου της Ελλάδος, όπως εσαεί αποτελώσιν αναπόσπαστον αυτού μέρος εν μια και αδιαιρέτω πολιτεία υπό το Συνταγματικόν Σκήπτρον της Αυτού Μεγαλειότητος του Βασιλέως των Ελλήνων Γεωργίου Α΄, και των διαδόχων Αυτού.
Εγένετο εν τω Βουλευτηρίω. Κερκύρα τη κγ΄ Σεπτεμβρίου του Σωτηρίου Έτους ,αωξγ΄.
 
     Με εκδηλώσεις γενικού ενθουσιασμού έγινε δεκτό το ψήφισμα αυτό από τους βουλευτές και το συγκεντρωμένο λαό. Για να τιμηθεί η μέρα της υπογραφής του, το Κοινοβούλιο όρισε τριήμερο εορτασμό σε όλα τα νησιά. Στην Κέρκυρα τελέσθηκε με ιδιαίτερη λαμπρότητα επίσημη δοξολογία στο μητροπολιτικό ναό και μνημόσυνο στον τάφο του Ιωάννη Καποδίστρια στη μονή της Πλατυτέρας. Ο πρόεδρος του Κοινοβουλίου με επιτροπή από βουλευτές επισκέφθηκε τον αρμοστή και του ανακοίνωσε την απόφαση του επτανησιακού λαού να καταργηθεί η Προστασία και να ενωθούν τα Ιόνια νησιά με το Βασίλειο της Ελλάδος, εξέφρασε την ευγνωμοσύνη των Επτανησίων προς τη βασίλισσα της Μεγάλης Βρετανίας και προς τις άλλες προστάτιδες Δυνάμεις και διατύπωσε την ελπίδα ότι η χριστιανική Ευρώπη θα βοηθούσε το ελληνικό έθνος να ολοκληρώσει την αποκατάστασή του.
     Στις 14 Νοεμβρίου 1863 οι εκπρόσωποι των πέντε Δυνάμεων υπέγραψαν στο Λονδίνο συνθήκη με την οποία γινόταν αποδεκτή η παραίτηση της Μεγάλης Βρετανίας από την Προστασία του Ιόνιου κράτους και αναγνωριζόταν η ένωσή του με το ελληνικό βασίλειο, αλλά υπό καθεστώς ουδετερότητας· καμιά στρατιωτική ή ναυτική δύναμη δε θα είχε δικαίωμα να συγκεντρωθεί ή να σταθμεύσει στο έδαφος ή στα ύδατα τους, εκτός από εκείνη που ήταν απαραίτητη για την τήρηση της τάξεως. Για τον ίδιο λόγο θα κατεδαφίζονταν τα φρούρια της Κέρκυρας πριν από την αποχώρηση των βρετανικών στρατευμάτων. Η ένωση των νησιών με την Ελλάδα δε θα μετέβαλλε το ναυτιλιακό και το εμπορικό καθεστώς που είχε δημιουργηθεί με την υπογραφή συνθηκών και συμβάσεων ανάμεσα σε ξένες δυνάμεις και στην κυβέρνηση της Μεγάλης Βρετανίας ως προστάτιδας δυνάμεως των νησιών. Επίσης θα παρέμενε αμετάβλητο το θρησκευτικό καθεστώς που είχε αναγνωρισθεί από το Σύνταγμα του Ιόνιου κράτους. Οι υπήκοοι που ανήκαν στο δυτικό δόγμα θα είχαν την ίδια ελευθερία λατρείας με εκείνη που είχε αναγνωρισθεί στους ομοδόξους τους στην Ελλάδα με το πρωτόκολλο της 3ης Φεβρουαρίου 1830. Ακόμη θα εφαρμοζόταν στα Ιόνια νησιά η αρχή της αστικής και της πολιτικής ισότητας ανάμεσα σε υπηκόους διαφορετικών δογμάτων, που είχε καθιερωθεί στην Ελλάδα με το ίδιο πρωτόκολλο. Η Γαλλία, η Μεγάλη Βρετανία και η Ρωσία ως εγγυήτριες δυνάμεις του ελληνικού βασιλείου επιφυλάσσονταν να συνομολογήσουν με την ελληνική κυβέρνηση συνθήκη για τις συμφωνίες που θα έκανε αναγκαίες η ένωση των νησιών. Οι βρετανικές στρατιωτικές δυνάμεις θα αποχωρούσαν από τα Ιόνια νησιά μέσα σε τρεις μήνες το αργότερο από την επικύρωση της συνθήκης. Οι τρεις εγγυήτριες Δυνάμεις είχαν την υποχρέωση να κοινοποιήσουν στην Αυστρία και στην Πρωσσία τη συνθήκη που θα έκαναν με την ελληνική κυβέρνηση. Τέλος με την εφαρμογή της συνθήκης του 1863 έπαυαν να ισχύουν οι διατάξεις της συνθήκης του Παρισιού της 5ης Νοεμβρίου 1815, εκτός από τον όρο ότι η Αυστρία, η Πρωσσία και η Ρωσία δε θα είχαν αξιώσεις πάνω στα νησιά, όρος που ανανεωνόταν και επικυρωνόταν με τη νέα συνθήκη.
     Το καθεστώς όμως της ουδετερότητας των νησιών περιόριζε τα κυριαρχικά δικαιώματα του ελληνικού κράτους και για το ζήτημα αυτό ο Χαρίλαος Τρικούπης ως πληρεξούσιος της ελληνικής κυβερνήσεως έκανε έντονα διαβήματα στο Λονδίνο. Τελικά χάρη και στη συμπαράσταση της γαλλικής κυβερνήσεως συνομολογήθηκε το πρωτόκολλο της 25ης Ιανουαρίου 1864, που καταργούσε τον περιορισμό του αριθμού των στρατιωτικών και ναυτικών δυνάμεων που μπορούσε να διατηρεί η Ελλάς στα νησιά και περιόριζε την ουδετερότητα στην Κέρκυρα και στους Παξούς. Στις 17 / 29 Μαρτίου 1864 η Ελλάς και οι εγγυήτριες Δυνάμεις Αγγλία, Γαλλία και Ρωσία υπέγραψαν στο Λονδίνο συνθήκη, που επικύρωνε τους όρους της συνθήκης της 14ης Νοεμβρίου 1863 όπως τροποποιήθηκε με το πρωτόκολλο της 25ης Ιανουαρίου 1864, και ρύθμιζε άλλα ζητήματα που προέκυπταν από την ένωση. Συγκεκριμένα καθοριζόταν ότι τα Ιόνια νησιά θα συνέβαλλαν με το ετήσιο ποσό των 10.000 λιρών στερλινών στην αύξηση της χορηγίας του βασιλιά των Ελλήνων, εκτός αν το ποσό αυτό θα λαμβανόταν από τα εισοδήματα του βασιλείου. Επίσης οι τρεις εγγυήτριες Δυνάμεις συμφωνούσαν να παραιτηθούν από το ποσό των 4.000 λιρών στερλινών, που κατά τη συμφωνία του 1860 ήταν υποχρεωμένο το ελληνικό δημόσιο να καταβάλλει σ’ αυτές κάθε χρόνο και το σύνολο των ποσών αυτών προσφερόταν προσωπικά στο βασιλιά των Ελλήνων. Ο τελευταίος αναδεχόταν όλες τις υποχρεώσεις και τις συμβάσεις που είχαν συναφθεί ανάμεσα στο Ιόνιο κράτος ή την προστάτιδα Δύναμη και ξένες κυβερνήσεις ή εταιρίες ή ιδιώτες, όπως το δημόσιο χρέος των Ιόνιων νησιών και τα προνόμια που είχαν παραχωρηθεί στην Ιόνιο Τράπεζα, στη ναυτιλιακή εταιρία «Αυστριακό Λόυδ», σύμφωνα με την ταχυδρομική σύμβαση της 1ης Δεκεμβρίου 1853, και στην εταιρία αεριόφωτος Μάλτας και Μεσογείου. Τέλος ο βασιλιάς των Ελλήνων αναλάμβανε να καταβάλλει τις συντάξεις που χορηγούσε το Ιόνιο κράτος σε Βρετανούς υπηκόους, τις αποζημιώσεις που οφείλονταν σε πρόσωπα που είχαν διατελέσει υπάλληλοι στο Ιόνιο κράτος και που με την ένωση έχαναν αναγκαστικά τη θέση τους καθώς και τις συντάξεις που δίνονταν σε Ιόνιους υπηκόους για υπηρεσίες που είχαν προσφέρει προς το κράτος. Τα καθέκαστα ρυθμίζονταν με ειδική σύμβαση που συνομολογήθηκε την ίδια μέρα (29 Μαρτίου 1864) ανάμεσα στην Ελλάδα και στη Μεγάλη Βρετανία.
     Στις 21 Μαΐου / 2 Ιουνίου 1864 ο αρμοστής Ερρίκος Storks παρέδωσε, όπως αναφέρθηκε ήδη, τα Ιόνια νησιά στον έκτακτο απεσταλμένο της ελληνικής κυβερνήσεως Θρασύβουλο Ζαΐμη. Στα φρούριά τους υψώθηκε η ελληνική σημαία. Η περίοδος της βρετανικής προστασίας είχε λήξει. Όπως σημειώνει ανώνυμος Ζακυνθινός χρονογράφος «οί Άγγλοι εκάθισαν εις την Επτάνησον χρόνους 54, μήνες 8 και ημέρες μία». Ο Βρετανός αρμοστής από την Κέρκυρα κατευθύνθηκε στο Κατάκωλο, όπου συνάντησε το Γεώργιο Α' και του παρέδωσε τη μεγάλη σημαία του Ιόνιου κράτους. Στις 29 Ιουνίου ο βασιλιάς των Ελλήνων μαζί με τους πρεσβευτές των εγγυητριών Δυνάμεων αποβιβάσθηκε στην Κέρκυρα και έπειτα περιόδευσε στα άλλα νησιά.
     Το ΙΓ΄ Ιόνιο Κοινοβούλιο είχε διαλυθεί με προκήρυξη της βασίλισσας Βικτωρίας της 7ης Απριλίου 1864 και σύμφωνα με το νόμο που ψήφισε η ελληνική Εθνοσυνέλευση (14 Απριλίου) εκδόθηκε βασιλικό διάταγμα στις 24 Απριλίου 1864 για την εκλογή των Επτανησίων πληρεξουσίων που θα έπαιρναν μέρος στην ελληνική Εθνοσυνέλευση. Οι εκλογές διεξήχθησαν με καθολική και μυστική ψηφοφορία. Στις 14/ 26 Ιουλίου οι πληρεξούσιοι της Επτανήσου συγκεντρώθηκαν στη Ζάκυνθο, από όπου έπειτα από δύο ημέρες αναχώρησαν με επισημότητα για την Αθήνα. Στις 22 Ιουλίου / 3 Αυγούστου 1864 οι πληρεξούσιοι της Επτανήσου έγιναν δεκτοί σε πανηγυρική συνεδρίαση της Εθνοσυνελεύσεως και άρχισαν να παίρνουν μέρος στις εργασίες της.
 
Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Τόμος ΙΓ΄, Εκδοτική Αθηνών