Λατινικά Γ΄ Λυκείου: Κείμενο 18
[Αναλυτική σύνταξη & Συντακτικές μετατροπές] XVIII: Ο ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΤΗΝ
ΙΤΑΛΙΑ Hercules boves Geryŏnis ex Hispaniā in
eum locum adduxisse dicitur, ubi postea Rōmulus urbem Rōmam condidit. Prope
Tiberim fluvium Hercules boves refecisse fertur et ipse de viā fessus ibi
dormivisse. Tum Cacus pastor, fretus viribus, boves quosdam in speluncam caudis
traxit aversos. Ubi Hercules, e somno excitātus, gregem aspexit et partem
abesse sensit, pergit ad proximam speluncam; sed postquam boum vestigia foras
versa vidit, confūsus gregem ex loco infesto amovēre coepit. Sed bovum mugītus
ex speluncā audītus Herculem convertit. Tum Cacus, vi prohibēre eum conātus,
Herculis clavā interficitur. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΤΟΥ
ΚΕΙΜΕΝΟΥ XVIII Λέγεται ότι ο
Ηρακλής οδήγησε τα βόδια του Γηρυόνη από την Ισπανία σε αυτόν τον τόπο, όπου
αργότερα ο Ρωμύλος έχτισε τη Ρώμη (την πόλη Ρώμη). Λέγεται (αναφέρεται) ότι ο
Ηρακλής ξεκούρασε τα βόδια κοντά στον Τίβερη ποταμό και ότι ο ίδιος κοιμήθηκε
εκεί κουρασμένος από το δρόμο. Τότε ο βοσκός Κάκος, έχοντας εμπιστοσύνη στις
δυνάμεις του, έσυρε από τις ουρές σε μια σπηλιά μερικά βόδια γυρισμένα ανάποδα.
Όταν ο Ηρακλής, αφού ξύπνησε (ή σηκώθηκε από τον ύπνο), είδε το κοπάδι και
κατάλαβε ότι έλειπε ένα μέρος, κατευθύνθηκε στη σπηλιά που ήταν πολύ κοντά του∙
αλλά όταν είδε τις πατημασιές των βοδιών στραμμένες προς τα έξω (ή ότι οι
πατημασιές των βοδιών ήταν στραμμένες προς τα έξω), μπερδεμένος (ή επειδή
βρέθηκε σε αμηχανία) άρχισε να απομακρύνει το κοπάδι από κείνο τον εχθρικό
τόπο. Αλλά το μουγκρητό των βοδιών που ακούστηκε από τη σπηλιά έκανε τον Ηρακλή
να γυρίσει προς τα πίσω. Τότε ο Κάκος, αφού προσπάθησε να τον εμποδίσει με τη
βία, σκοτώθηκε από το ρόπαλο του Ηρακλή (Τότε ο Κάκος προσπάθησε να τον
εμποδίσει με τη βία, αλλά ο Ηρακλής τον σκότωσε με το ρόπαλό του). Συντακτική ανάλυση Hercules boves
Geryŏnis ex Hispaniā in eum locum adduxisse dicitur: κύρια πρόταση
κρίσης, εκφέρεται με οριστική και δηλώνει το πραγματικό γεγονός. dicitur: ρήμα. Hercules:
υποκείμενο ρήματος. adduxisse: ειδικό
απαρέμφατο, αντικείμενο στο dicitur. Hercules:
υποκείμενο του απαρεμφάτου adduxisse (ταυτοπροσωπία). Το υποκείμενο του ειδικού
απαρεμφάτου δεν επαναλαμβάνεται σε πτώση αιτιατική, επειδή το απαρέμφατο
εξαρτάται από προσωπικό παθητικό λεκτικό ρήμα (άρση λατινισμού). boves: αντικείμενο
του απαρεμφάτου adduxisse. Geryonis: γενική
κτητική στο boves. ex Hispania:
εμπρόθετος προσδιορισμός της από τόπο κίνησης (απομάκρυνσης) στο adduxisse. in locum:
εμπρόθετος προσδιορισμός της προς τόπο κίνησης (κατεύθυνσης) στο adduxisse. eum: ομοιόπτωτος,
επιθετικός προσδιορισμός στο locum. ubi postea Rōmulus
urbem Rōmam condidit: δευτερεύουσα αναφορική πρόταση, προσδιοριστική στο eum locum. Εισάγεται
με το αναφορικό επίρρημα ubi, εκφέρεται με οριστική, γιατί εκφράζει κάτι το
πραγματικό και χρόνου παρακειμένου condidit, καθώς αναφέρεται στο παρελθόν. condidit: ρήμα. Rōmulus:
υποκείμενο ρήματος. urbem: αντικείμενο
στο condidit. Rōmam: ομοιόπτωτος
προσδιορισμός, επεξήγηση στο urbem. postea:
επιρρηματικός προσδιορισμός του χρόνου στο condidit. ubi: επιρρηματικός
προσδιορισμός της στάσης σε τόπο στο condidit. Prope Tiberim
fluvium Hercules boves refecisse fertur: κύρια πρόταση κρίσης, εκφέρεται με οριστική και δηλώνει
το πραγματικό γεγονός. fertur: ρήμα. Hercules:
υποκείμενο ρήματος. refecisse: ειδικό
απαρέμφατο, αντικείμενο στο fertur. Hercules:
υποκείμενο του απαμεμφάτου refecisse (ταυτοπροσωπία). Το υποκείμενο του ειδικού
απαρεμφάτου δεν επαναλαμβάνεται σε πτώση αιτιατική, επειδή το απαρέμφατο
εξαρτάται από προσωπικό παθητικό λεκτικό ρήμα (άρση λατινισμού). boves: αντικείμενο
του απαρεμφάτου refecisse. Prope Tiberim:
εμπρόθετος προσδιορισμός τόπου (του πλησίον) στο refecisse. fluvium:
ομοιόπτωτος προσδιορισμός, παράθεση στο Tiberim. et ipse de viā
fessus ibi dormivisse (fertur): κύρια πρόταση κρίσης, εκφέρεται με οριστική και δηλώνει
το πραγματικό γεγονός. Συνδέεται παρατακτικά με την προηγούμενη κύρια πρόταση
με τον συμπλεκτικό σύνδεσμο et. (fertur):
εννοούμενο ρήμα. ipse: υποκείμενο
ρήματος. dormivisse: ειδικό
απαρέμφατο, αντικείμενο στο εννοούμενο fertur. ipse: υποκείμενο
του απαρεμφάτου dormivisse (ταυτοπροσωπία). Το υποκείμενο του ειδικού
απαρεμφάτου δεν επαναλαμβάνεται σε πτώση αιτιατική, επειδή το απαρέμφατο
εξαρτάται από προσωπικό παθητικό λεκτικό ρήμα (άρση λατινισμού). ibi: επιρρηματικός
προσδιορισμός της στάσης σε τόπο στο dormivisse. fessus:
επιρρηματικό κατηγορούμενο τρόπου στο ipse. [Λειτουργεί και ως επιρρηματική
(αιτιολογική) μετοχή, συνημμένη στο υποκείμενο του ρήματος (ipse).] de viā: εμπρόθετος
προσδιορισμός της αιτίας (εξωτερικό αναγκαστικό αίτιο) στο fessus. Tum Cacus pastor,
fretus viribus, boves quosdam in speluncam caudis traxit aversos: κύρια πρόταση
κρίσης, εκφέρεται με οριστική και δηλώνει το πραγματικό γεγονός. traxit: ρήμα. Cacus: υποκείμενο
ρήματος. boves: αντικείμενο
στο traxit. pastor:
ομοιόπτωτος προσδιορισμός, παράθεση στο Cacus. fretus:
επιρρηματικό κατηγορούμενο τρόπου στο Cacus από το ρήμα κίνησης traxit. viribus:
(οργανική) αφαιρετική του μέσου στο fretus. quosdam:
ομοιόπτωτος, επιθετικός προσδιορισμός στο boves. in speluncam:
εμπρόθετος προσδιορισμός της προς τόπο κίνησης (κατεύθυνσης) στο traxit. caudis: αφαιρετική
οργανική στο traxit. aversos: επιθετική
μετοχή. Εδώ λειτουργεί ως επίθετο και είναι επιρρηματικό κατηγορούμενο τρόπου
στο boves από το ρήμα κίνησης traxit. Tum: επιρρηματικός
προσδιορισμός χρόνου στο traxit. Ubi Hercules, e
somno excitātus, gregem aspexit: Δευτερεύουσα επιρρηματική χρονική πρόταση ως
επιρρηματικός προσδιορισμός του χρόνου στο περιεχόμενο της κύριας πρότασης με
ρήμα το pergit. Εισάγεται με το χρονικό σύνδεσμο ubi και εκφέρεται με οριστική,
διότι δηλώνει μόνο τον χρόνο και τίποτε άλλο· και χρόνου παρακειμένου, γιατί
εκφράζει το προτερόχρονο στο παρελθόν.(Σύμφωνα με τις σημειώσεις του σχολικό
βιβλίου, στη θεωρία του κειμένου 38 ( τ. Β΄, σελ. 106) αναφέρει: δηλώνεται μόνο
ο χρόνος και τίποτα άλλο, ενώ σε άλλες προτάσεις π.χ. στις αιτιολογικές
επισημαίνει πως η οριστική εκφράζει το αντικειμενικό-πραγματικό (αντικειμενική
αιτιολογία). aspexit: ρήμα. Hercules:
υποκείμενο ρήματος. gregem:
αντικείμενο στο aspexit. excitātus:
επιρρηματική χρονική μετοχή, συνημμένη στο υποκείμενο του ρήματος Hercules
(δηλώνει το προτερόχρονο). [Ανάλυση σε
πρόταση: (αν θέλουμε να δηλώσουμε μόνο τον χρόνο) postquam/ut Hercules
excitatus est (erat), (αν θέλουμε να δηλώσουμε τη σχέση αιτίου-αποτελέσματος
ανάμεσα στη μετοχή και το ρήμα) cum Hercules excitatus esset] e somno:
εμπρόθετος προσδιορισμός της κατάστασης στο excitātus. et partem abesse
sensit:
Δευτερεύουσα επιρρηματική χρονική πρόταση ως επιρρηματικός προσδιορισμός του
χρόνου στο περιεχόμενο της κύριας πρότασης με ρήμα το pergit. Συνδέεται
παρατακτικά (με τον συμπλεκτικό σύνδεσμο et) με την προηγούμενη χρονική πρόταση
και εκφέρεται με οριστική (δηλώνεται μόνο ο χρόνος) παρακειμένου, γιατί
εκφράζει το προτερόχρονο στο παρελθόν. sensit: ρήμα. (Hercules):
εννοούμενο υποκείμενο ρήματος. abesse: ειδικό
απαρέμφατο, αντικείμενο στο sensit. partem: υποκείμενο
του απαρεμφάτου abesse (ετεροπροσωπία). pergit ad proximam
speluncam:
κύρια πρόταση κρίσης, εκφέρεται με οριστική και δηλώνει το πραγματικό γεγονός. pergit: ρήμα. (Hercules):
εννοούμενο υποκείμενο ρήματος. ad speluncam:
εμπρόθετος προσδιορισμός της προς τόπο κίνησης (κατεύθυνσης) στο pergit. proximam:
ομοιόπτωτος, επιθετικός προσδιορισμός στο speluncam. sed confūsus
gregem ex loco infesto amovēre coepit: κύρια πρόταση κρίσης, εκφέρεται με οριστική και δηλώνει
το πραγματικό γεγονός. Συνδέεται παρατακτικά με τον αντιθετικό σύνδεσμο sed με
την προηγούμενη κύρια. coepit: ρήμα. (Hercules):
εννοούμενο υποκείμενο ρήματος. amovēre: τελικό
απαρέμφατο, αντικείμενο στο coepit. (Hercules):
υποκείμενο του απαρεμφάτου amovēre (ταυτοπροσωπία). gregem:
αντικείμενο στο amovēre. ex loco:
εμπρόθετος προσδιορισμός της από τόπο κίνησης (της απομάκρυνσης) στο amovēre. infesto:
ομοιόπτωτος, επιθετικός προσδιορισμός στο loco. confūsus:
επιρρηματική αιτιολογική μετοχή συνημμένη στο εννοούμενο υποκείμενο του ρήματος
(Hercules). Δηλώνει το προτερόχρονο. [Ανάλυση σε
πρόταση: quod Hercules
confusus erat (est) (αντικειμενική αιτιολογία) quod Hercules
confusus esset (αν θα θέλαμε να εκφράσουμε υποκειμενική αιτιολογία) cum Hercules
confusus esset (αν θα θέλαμε να δηλώσουμε το αποτέλεσμα εσωτερικής λογικής
διεργασίας)] postquam boum
vestigia foras versa vidit: Δευτερεύουσα επιρρηματική χρονική πρόταση ως
επιρρηματικός προσδιορισμός του χρόνου στο περιεχόμενο της κύριας πρότασης με
ρήμα το coepit. Εισάγεται με το χρονικό σύνδεσμο postquam και εκφέρεται με
οριστική (δηλώνεται μόνο ο χρόνος) παρακειμένου, γιατί εκφράζει το προτερόχρονο
στο παρελθόν. Δηλώνει πραγματικό γεγονός. vidit: ρήμα. (Hercules):
εννοούμενο υποκείμενο ρήματος. vestigia:
αντικείμενο στο vidit. boum: γενική
κτητική στο vestigia. versa: μετοχή από
το ρήμα vidit. Εδώ λειτουργεί ως κατηγορηματικός προσδιορισμός στο vestigia.
[Έχει χαρακτηριστεί και ως κατηγορηματική μετοχή, όμως στα λατινικά δεν είναι
συχνή η χρήση της. Όταν είναι εξαρτώμενη από ρήματα αίσθησης, όπως εδώ το
video, αυτή είναι χρόνου ενεστώτα (βλ. και σχολική γραμματική §159.2). Εδώ όμως
δεν έχουμε μετοχή ενεστώτα, αφού το versa είναι παρακείμενος]. foras:
επιρρηματικός προσδιορισμός της κατεύθυνσης στο versa. Sed bovum mugītus
ex speluncā audītus Herculem convertit: κύρια πρόταση κρίσης, εκφέρεται με οριστική και δηλώνει
το πραγματικό γεγονός. convertit: ρήμα. mugītus:
υποκείμενο ρήματος. Herculem:
αντικείμενο στο convertit. bovum: γενική
υποκειμενική στο mugītus. audītus: επιθετική
μετοχή, συνημμένη στο mugītus, στο οποίο λειτουργεί ως επιθετικός προσδιορισμός
(δηλώνει το προτερόχρονο). [Ανάλυση σε
πρόταση: qui auditus erat (est)] ex speluncā:
εμπρόθετος προσδιορισμός της προέλευσης στο audītus. Tum Cacus, vi
prohibēre eum conātus, Herculis clavā interficitur: κύρια πρόταση
κρίσης, εκφέρεται με οριστική και δηλώνει το πραγματικό γεγονός. interficitur: ρήμα. Cacus: υποκείμενο
ρήματος. clavā: (οργανική)
αφαιρετική του οργάνου στο interficitur. Herculis: γενική
κτητική στο clavā. conātus:
επιρρηματική χρονική-αιτιολογική μετοχή, συνημμένη στο Cacus (δηλώνει το
προτερόχρονο). [Ανάλυση σε
πρόταση: cum Cacus conatus esset (με τον ιστορικό διηγηματικό cum, γιατί είναι
χρονική, αλλά και δηλώνει μια σχέση αιτίου-αποτελέσματος)] prohibēre: τελικό
απαρέμφατο, αντικείμενο στο conatus. Cacus: υποκείμενο
του απαρεμφάτου prohibēre (ταυτοπροσωπία). eum: αντικείμενο
του απαρεμφάτου prohibēre. vi: (οργανική)
αφαιρετική του τρόπου στο prohibēre. Tum: επιρρηματικός
προσδιορισμός του χρόνου στο interficitur. Πηγή συντακτικής
ανάλυσης: study4exams.gr Συντακτικές
μετατροπές 1. Ανάλυση μετοχής σε πρόταση excitātus: επιρρηματική
χρονική μετοχή, συνημμένη στο υποκείμενο του ρήματος Hercules (δηλώνει το
προτερόχρονο). = postquam is e somno excitatus est
(ή excitatus erat) ήcum is e somno
excitatus esset Διευκρινίσεις: Ο χρόνος της
μετοχής είναι παρακείμενος, άρα δηλώνει το προτερόχρονο. Το ρήμα εξάρτησης
(aspexit) είναι ιστορικού χρόνου. Γι’ αυτόν τον λόγο, για την ανάλυση
χρησιμοποιούμε είτε τους χρονικούς συνδέσμους postquam / ut (ubi, simul) με
οριστική παρακειμένου (ή υπερσυντελίκου), είτε το ιστορικό-διηγηματικό cum με
υποτακτική υπερσυντελίκου (αν θέλουμε να δηλώσουμε τη σχέση
αιτίου-αποτελέσματος ανάμεσα στη μετοχή και το ρήμα). versa: επιθετική μετοχή
από το ρήμα vidit. Λειτουργεί ως κατηγορηματικός προσδιορισμός στο vestigia. = quae (foras) versa erant Διευκρινίσεις: Η επιθετική
μετοχή εισάγεται με την κατάλληλη πτώση της αναφορικής αντωνυμίας qui, quae,
quod σε ονομαστική πτώση, ανάλογα με το γένος (ουδέτερο) και τον αριθμό
(πληθυντικός) του υποκειμένου της (vestigia). Η εκφορά της γίνεται πάντα με
οριστική έγκλιση. Καθώς η μετοχή είναι παρακειμένου, δηλώνει προτερόχρονο σε
σχέση με το ιστορικό ρήμα εξάρτησης (vidit), οπότε το ρήμα της πρότασης θα μπει
σε υπερσυντέλικο (ή παρακείμενο). confūsus (από το ρήμα
confundo): επιρρηματική αιτιολογική μετοχή συνημμένη στο εννοούμενο υποκείμενο
του ρήματος (Hercules). Δηλώνει το προτερόχρονο. = quod is
confusus erat (Αντικειμενική αιτιολογία) ή quod Hercules confusus esset
(αν θα θέλαμε να εκφράσουμε υποκειμενική αιτιολογία) ή cum is confusus esset
(Αποτέλεσμα εσωτερικής διεργασίας) Διευκρινίσεις: Εισάγεται με το
quod (για αντικειμενική αιτιολογία) και εκφέρεται με οριστική έγκλιση. Εναλλακτικά,
αν θεωρηθεί αποτέλεσμα εσωτερικής λογικής διεργασίας, εισάγεται με το cum και
εκφέρεται με υποτακτική έγκλιση. Η μετοχή βρίσκεται σε χρόνο παρακείμενο
(προτερόχρονο) και εξαρτάται από ρήμα ιστορικού χρόνου (coepit), άρα το ρήμα
της αναλυμένης δευτερεύουσας θα είναι υπερσυντέλικος ή παρακείμενος. audītus (από το ρήμα
audio): επιθετική μετοχή, συνημμένη στο mugītus, στο οποίο λειτουργεί ως
επιθετικός προσδιορισμός (δηλώνει το προτερόχρονο). = qui ex spelunca auditus erat Διευκρινίσεις: Η επιθετική
μετοχή εισάγεται με αναφορική αντωνυμία (εδώ qui, καθώς το mugitus είναι
αρσενικό ενικού) ως υποκείμενο της πρότασης. Εκφέρεται με οριστική έγκλιση. Ο
χρόνος παρακείμενος της μετοχής δηλώνει το προτερόχρονο απέναντι στο ρήμα
εξάρτησης convertit (το οποίο είναι ιστορικού χρόνου), οπότε το ρήμα μπαίνει
στον υπερσυντέλικο (ή παρακείμενο). conātus (από το αποθετικό
ρήμα conor): επιρρηματική χρονική-αιτιολογική μετοχή, συνημμένη στο Cacus
(δηλώνει το προτερόχρονο). = postquam is vi prohibere eum
conatus estήcum is vi
prohibere eum conatus esset Διευκρινίσεις: Βάσει του
γενικού κανόνα, ο παρακείμενος δηλώνει προτερόχρονο. Εξαρτάται από το ρήμα
interficitur (ιστορικός ενεστώτας, ο οποίος λογίζεται ως ιστορικός χρόνος). Εφόσον
έχουμε προτερόχρονο, η εισαγωγή γίνεται με postquam / ut (ubi, simul) και
οριστική παρακειμένου ή με το ιστορικό cum και υποτακτική υπερσυντελίκου (δηλώνει
μια σχέση αιτίου-αποτελέσματος). 2. Μετατροπή ενεργητικής σύνταξης σε παθητική ubi postea Rōmulus urbem Rōmam
condidit. = ubi postea urbs Roma a Romulo condita est. Διευκρινίσεις: - Το αντικείμενο
του ενεργητικού ρήματος (urbem) και η παράθεσή του (Romam) μετατράπηκαν σε
υποκείμενο του παθητικού σε πτώση ονομαστική (urbs Roma). - Το ρήμα
μεταφέρθηκε στον ίδιο χρόνο και την ίδια έγκλιση της παθητικής φωνής (condita
est), φροντίζοντας να συμφωνεί με το νέο υποκείμενο. - Το έμψυχο
υποκείμενο του ενεργητικού ρήματος (Romulus) μετατράπηκε σε εμπρόθετο ποιητικό
αίτιο με την πρόθεση a/ab + αφαιρετική (a Romulo). Tum Cacus pastor [...] boves quosdam in
speluncam caudis traxit aversos. = Tum boves quidam aversi a Caco pastore in
speluncam caudis tracti sunt. Διευκρινίσεις: - Το αντικείμενο
(boves quosdam) και ο επιθετικός του προσδιορισμός (aversos) μεταφέρθηκαν σε
πτώση ονομαστική (boves quidam aversi) για να λειτουργήσουν ως υποκείμενο. - Το ρήμα
μεταφέρθηκε στην παθητική φωνή, διατηρώντας τον χρόνο, τον αριθμό και το
πρόσωπο σε συμφωνία με το υποκείμενο (tracti sunt). - Το έμψυχο
υποκείμενο (Cacus) και η παράθεσή του (pastor) έγιναν εμπρόθετο ποιητικό αίτιο
(a Caco pastore). Ubi Hercules, e somno excitātus, gregem
aspexit... = Ubi grex ab Hercule, e somno excitato, aspectus est... Διευκρινίσεις: - Το αντικείμενο
(gregem) μετατράπηκε στο υποκείμενο της παθητικής σύνταξης σε ονομαστική
(grex). - Το ρήμα
(aspexit) έγινε παθητικό (aspectus est). - Το έμψυχο
υποκείμενο (Hercules) και η συνημμένη μετοχή που το προσδιορίζει (e somno
excitatus) μεταφέρθηκαν σε πτώση αφαιρετική ως εμπρόθετο ποιητικό αίτιο (ab
Hercule, e somno excitato). Sed bovum mugītus ex speluncā audītus
Herculem convertit. = Sed Hercules bovum mugitu ex spelunca audito conversus
est. Διευκρινίσεις: - Το αντικείμενο
σε αιτιατική (Herculem) μετατράπηκε σε υποκείμενο σε ονομαστική (Hercules). - Το ρήμα έγινε
παθητικό (convertitur), συμφωνώντας με το νέο υποκείμενο. - Το άψυχο
υποκείμενο (mugitus) και η συνημμένη μετοχή του (auditus) μετατράπηκαν σε
απρόθετη αφαιρετική για να δηλώσουν το ποιητικό αίτιο (mugitu... audito). 3. Μετατροπή παθητικής σύνταξης σε ενεργητική Tum Cacus [...] Herculis clavā
interficitur. = Tum Herculis clava Cacum interficit. Διευκρινίσεις: - Το άψυχο
ποιητικό αίτιο (clava) μετατράπηκε σε
υποκείμενο του ενεργητικού ρήματος σε ονομαστική πτώση. - Το παθητικό ρήμα
μεταφέρθηκε στον ίδιο χρόνο και έγκλιση της ενεργητικής φωνής (interficit), ώστε να
συμφωνεί με το νέο υποκείμενο. - Το υποκείμενο
του παθητικού ρήματος (Cacus) μετατράπηκε σε
αντικείμενο του ενεργητικού σε πτώση αιτιατική (Cacum). 4. Μετατροπή πλάγιου λόγου σε ευθύ Hercules boves Geryŏnis ex Hispaniā in
eum locum adduxisse dicitur, ubi postea Rōmulus urbem Rōmam condidit. = Hercules
boves Geryŏnis ex Hispaniā in eum locum adduxit, ubi postea Rōmulus
urbem Rōmam condidit. Διευκρινίσεις: - Στον πλάγιο λόγο
έχουμε το ειδικό απαρέμφατο παρακειμένου (adduxisse), το οποίο εξαρτάται από το
λεκτικό ρήμα παθητικής φωνής dicitur. - Επειδή η
εξάρτηση είναι από παθητικό ρήμα (σε περίπτωση ταυτοπροσωπίας), αίρεται ο
λατινισμός και το υποκείμενο του απαρεμφάτου τίθεται σε πτώση ονομαστική
(Hercules). - Κατά την τροπή
στον ευθύ λόγο, το ειδικό απαρέμφατο παρακειμένου μετατρέπεται στην αντίστοιχη
κύρια πρόταση κρίσεως με οριστική παρακειμένου (adduxit). - Η δευτερεύουσα
αναφορική πρόταση (ubi postea... condidit) διατηρούσε την οριστική έγκλιση και
στον πλάγιο λόγο, καθώς σε σπάνιες περιπτώσεις οι αναφορικές προτάσεις
λειτουργούν ανεξάρτητα από τον πλάγιο λόγο. Επομένως, παραμένει αμετάβλητη. Prope Tiberim fluvium Hercules boves
refecisse fertur et ipse de viā fessus ibi dormivisse. = Prope Tiberim fluvium
Hercules boves refecit et ipse de viā fessus ibi dormivit. Διευκρινίσεις: - Εδώ τα ειδικά
απαρέμφατα παρακειμένου (refecisse, dormivisse), που συνιστούν τον πλάγιο λόγο,
εξαρτώνται από το παθητικό ρήμα fertur. - Για τον λόγο
αυτό, τα υποκείμενα βρίσκονται σε ονομαστική πτώση (Hercules, ipse), έχουμε,
δηλαδή, άρση του λατινισμού. - Στον ευθύ λόγο,
τα απαρέμφατα τρέπονται στις αντίστοιχες οριστικές χρόνου παρακειμένου
(refecit, dormivit). partem abesse sensit... = Pars abest. Διευκρινίσεις: - Το ειδικό
απαρέμφατο ενεστώτα (abesse) εξαρτάται από το αισθητικό ρήμα ενεργητικής φωνής
sensit. - Επειδή το ρήμα
εξάρτησης είναι ενεργητικό, το υποκείμενο του ειδικού απαρεμφάτου μπαίνει σε
πτώση αιτιατική (partem). - Στον ευθύ λόγο,
το υποκείμενο μετατρέπεται σε ονομαστική (pars) και το απαρέμφατο ενεστώτα
τρέπεται σε κύρια πρόταση κρίσεως με οριστική ενεστώτα (abest). 5.Μετατροπή ευθέος λόγου σε πλάγιο Tum Cacus pastor, fretus viribus, boves
quosdam in speluncam caudis traxit aversos. = Ovidius dicit tum Cacum
pastorem, fretum viribus, boves quosdam in speluncam caudis traxisse aversos. Διευκρινίσεις: - Η κύρια πρόταση
κρίσεως με οριστική τρέπεται σε ειδικό απαρέμφατο στον πλάγιο λόγο εξαρτώμενη
από το λεκτικό ρήμα dicit. - Επειδή η
οριστική είναι χρόνου παρακειμένου (traxit), μετατρέπεται σε ειδικό απαρέμφατο
παρακειμένου (traxisse). - Το υποκείμενο
(Cacus pastor) και οι ομοιόπτωτοι προσδιορισμοί του (fretus) μπαίνουν
υποχρεωτικά σε πτώση αιτιατική (Cacum pastorem, fretum), εφόσον εξαρτώνται από
το ενεργητικό ρήμα dicit. Sed bovum mugītus ex speluncā audītus
Herculem convertit. = Ovidius narrat sed bovum mugitum ex speluncā auditum
Herculem convertisse. Διευκρινίσεις: - Η κύρια πρόταση
κρίσεως με οριστική παρακειμένου (convertit) τρέπεται σε ειδικό απαρέμφατο
παρακειμένου (convertisse). - Το υποκείμενο σε
ονομαστική (mugitus) και η συνημμένη του μετοχή (auditus) μετατρέπονται σε
αιτιατική (mugitum, auditum), λόγω της εξάρτησής τους από ενεργητικό ρήμα
(λατινισμός). 6. Σύμπτυξη πρότασης σε μετοχή postquam boum vestigia foras versa
vidit, confūsus
gregem ex loco infesto amovēre coepit. = (boum) vestigiis foras versis visis Διευκρινίσεις: Ρήμα: Το ρήμα της
πρότασης είναι το vidit, το οποίο βρίσκεται σε ενεργητικό παρακείμενο. Για να
συμπτυχθεί, θα μετατραπεί σε μετοχή παθητικού παρακειμένου (visus, -a, -um). Αντικείμενο (νέο
υποκείμενο): Το άμεσο αντικείμενο του ρήματος είναι το vestigia. Επειδή η λέξη
vestigia δεν αποτελεί όρο (π.χ. υποκείμενο ή αντικείμενο) της πρότασης στην
οποία θα ενταχθεί (εκεί το ρήμα είναι το coepit), η μετοχή παθητικού
παρακειμένου και το νέο υποκείμενό της θα δημιουργήσουν αφαιρετική απόλυτη.
Άρα θα γίνει vestigiis visis (μαζί με τους προσδιορισμούς: vestigiis foras
versis visis). Υποκείμενο
(ποιητικό αίτιο): Το υποκείμενο του vidit είναι ο Ηρακλής, ο οποίος αποτελεί ταυτόχρονα και
το υποκείμενο της πρότασης στην οποία ενσωματώνεται η μετοχή (coepit). Σύμφωνα
με τη θεωρία, το υποκείμενο της αρχικής πρότασης τρέπεται σε ποιητικό αίτιο
μόνο όταν δεν αποτελεί όρο της πρότασης στην οποία ενσωματώνεται.
Συνεπώς, εδώ δεν προσθέτουμε ποιητικό αίτιο. Ubi Hercules, e somno excitātus, gregem
aspexit et partem
abesse sensit, pergit ad proximam speluncam = Hercules, e somno excitatus, grege
aspecto, pergit ad proximam speluncam Διευκρινίσεις: Ρήμα: Το ρήμα aspexit είναι σε ενεργητικό παρακείμενο. Θα τραπεί σε παθητική
σύνταξη, με τη χρήση μετοχής παθητικού παρακειμένου (aspectus, -a, -um). Αντικείμενο (νέο
υποκείμενο): Το άμεσο αντικείμενο είναι το gregem. Επειδή το gregem δεν αποτελεί όρο της πρότασης του ρήματος pergit, θα δημιουργηθεί αφαιρετική απόλυτη. Άρα
προκύπτει ο τύπος gregeaspecto. Υποκείμενο
(ποιητικό αίτιο): Το υποκείμενο της πρότασης είναι ο Hercules. Ο Hercules αποτελεί ήδη το
υποκείμενο της κύριας πρότασης (pergit), οπότε δεν
τρέπεται σε ποιητικό αίτιο. Hercules boves Geryŏnis ex Hispaniā in
eum locum adduxisse dicitur, ubi postea Rōmulus urbem Rōmam condidit. = urbe Roma a
Romulo (postea) condita Διευκρινίσεις: Ρήμα: Το ρήμα condidit
βρίσκεται σε ενεργητικό παρακείμενο. Για να δηλωθεί το προτερόχρονο, θα
μετατραπεί σε μετοχή παθητικού παρακειμένου (conditus, -a, -um). Αντικείμενο (νέο
υποκείμενο): Το άμεσο αντικείμενο της πρότασης είναι το urbem (Romam). Επειδή δεν
αποτελεί όρο της πρότασης στην οποία εντάσσεται (η οποία έχει ρήμα το dicitur),
θα τεθεί σε πτώση αφαιρετική, σχηματίζοντας αφαιρετική απόλυτη. Άρα
προκύπτει το urbe (Roma) condita. Υποκείμενο
(ποιητικό αίτιο): Το υποκείμενο του ρήματος είναι ο Romulus. Ο Romulus δεν αποτελεί όρο
(υποκείμενο/αντικείμενο) της πρότασης στην οποία ενσωματώνεται η μετοχική
φράση. Επομένως, το έμψυχο αυτό υποκείμενο πρέπει να τραπεί σε ποιητικό
αίτιο με την πρόθεση ab/a + αφαιρετική. Άρα προκύπτει το a Romulo. 7. Ανάλυση ομοιόπτωτου προσδιορισμού σε πρόταση Tiberim fluvium = Prope Tiberim, qui
fluvius est, ... Διευκρινίσεις: Το fluvium είναι
παράθεση στο Tiberim. Ο προσδιορισμός είναι αρσενικού γένους και ενικού
αριθμού. Άρα η αντωνυμία στην ονομαστική θα είναι qui. Το fluvium μετατρέπεται
σε ονομαστική για να λειτουργήσει ως κατηγορούμενο: fluvius. Το ρήμα εξάρτησης
είναι το fertur, το οποίο βρίσκεται σε Ενεστώτα (αρκτικός χρόνος). Επομένως, το
ρήμα sum θα μπει σε ενεστώτα, γ΄ ενικό πρόσωπο: est. Cacus pastor = Tum Cacus, qui pastor
erat, ... Διευκρινίσεις: Το pastor είναι
παράθεση στο υποκείμενο Cacus. Είναι αρσενικού γένους και ενικού αριθμού, άρα
χρησιμοποιούμε την αντωνυμία qui. Το ρήμα εξάρτησης είναι το traxit, που
βρίσκεται σε Παρακείμενο (ιστορικός χρόνος). Έτσι, το ρήμα sum μπαίνει σε
παρατατικό, γ΄ ενικό πρόσωπο: erat. proximam speluncam = ...pergit ad
speluncam, quae proxima est (ή
erat). Διευκρινίσεις: Το επίθετο
proximam λειτουργεί ως επιθετικός προσδιορισμός στο speluncam. Το ουσιαστικό
είναι θηλυκό και ενικού αριθμού, άρα η αντωνυμία στην ονομαστική είναι quae. Το
proximam μετατρέπεται σε ονομαστική: proxima. Το ρήμα εξάρτησης είναι το
pergit. Μορφολογικά είναι Ενεστώτας (αρκτικός χρόνος), οπότε το sum κανονικά
μπαίνει σε ενεστώτα: est. (Σημείωση: Αν το pergit θεωρηθεί ιστορικός ενεστώτας
λόγω της αφήγησης, μπορεί να δικαιολογηθεί και η χρήση παρατατικού: erat). 8. Εισαγωγή δευτερεύουσας με τον ιστορικό-διηγηματικό cum Ubi Hercules, e somno excitātus, gregem
aspexit et partem abesse sensit, pergit ad proximam speluncam; = Cum
Hercules, e somno excitatus, gregem aspexisset et partem abesse sensisset,
pergit ad proximam speluncam. Διευκρινίσεις: - Ο
ιστορικός/διηγηματικός cum, ο οποίος χρησιμοποιείται για διηγήσεις του
παρελθόντος και υπογραμμίζει τη βαθύτερη αιτιώδη σχέση (αίτιο-αιτιατό) μεταξύ
των δύο προτάσεων. - Επειδή η πρόταση
εξάρτησης (pergit) λειτουργεί ως ιστορικός ενεστώτας (ιστορικός χρόνος) και η
χρονική πρόταση δηλώνει το προτερόχρονο,
εφαρμόζοντας την ακολουθία των χρόνων, τα ρήματα των χρονικών προτάσεων πρέπει
να τεθούν σε Υποτακτική Υπερσυντελίκου.
Έκθεση Γ΄ Λυκείου:
Βιώσιμη ανάπτυξη Η βιώσιμη
ανάπτυξη, ως διεθνής επιδίωξη, αποβλέπει σε μια μορφή «ανάπτυξης που ικανοποιεί
τις ανάγκες του παρόντος χωρίς να υπονομεύει την ικανότητα των μελλοντικών
γενεών να καλύψουν τις δικές τους ανάγκες». Οι βασικές της παράμετροι είναι οι
εξής: α) η διαρκής οικονομική πρόοδος όλων των κρατών, ώστε να εξασφαλίζεται
ένα αξιοπρεπές βιοτικό επίπεδο για τους πολίτες τους, β) ο απόλυτος
σεβασμός προς το περιβάλλον, προκειμένου η σημερινή ανάπτυξη να μη θέτει σε
κίνδυνο την ποιότητα του φυσικού περιβάλλοντος και την επάρκεια των πόρων του, γ)
η ουσιαστική συνεργασία μεταξύ των κρατών, ώστε να καλύπτονται οι βασικές
ανάγκες —τροφή, στέγαση, εκπαίδευση και υγεία— για το σύνολο των ανθρώπων. Η βιώσιμη ανάπτυξη αποτελεί διακηρυγμένο
στόχο του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών από το 2015 με ορίζοντα απόδοσης των πρώτων
απτών αποτελεσμάτων το 2030. Σύμφωνα με τη διακήρυξη του ΟΗΕ η επιδίωξη της βιώσιμης
ανάπτυξης επιμερίζεται σε 17 επιμέρους στόχους, μέσα από τους οποίους
διαφαίνεται η έμφαση που δίνεται στη στήριξη των φτωχότερων πληθυσμών, καθώς
και στην προφύλαξη του φυσικού περιβάλλοντος. Πιο συγκεκριμένα, οι 17 στόχοι
του ΟΗΕ είναι οι ακόλουθοι: 1. Μηδενική φτώχεια, 2. Μηδενική πείνα, 3. Καλή
υγεία και ευημερία, 4. Ποιοτική εκπαίδευση, 5. Ισότητα των φύλων, 6. Καθαρό
νερό και αποχέτευση, 7. Φτηνή και καθαρή ενέργεια, 8. Αξιοπρεπής εργασία και
οικονομική ανάπτυξη, 9. Βιομηχανία, καινοτομία και υποδομές, 10. Λιγότερες
ανισότητες, 11. Βιώσιμες πόλεις και κοινότητες, 12. Υπεύθυνη κατανάλωση και
παραγωγή, 13. Δράση για το κλίμα, 14. Ζωή στο νερό, 15. Ζωή στη στεριά, 16. Ειρήνη,
Δικαιοσύνη και ισχυροί θεσμοί, 17. Συνεργασία για τους στόχους. Στη διακήρυξη του ΟΗΕ, τον Σεπτέμβριο του
2015, αναφέρεται, μεταξύ άλλων: «Ανακοινώνουμε σήμερα 17 Στόχους Βιώσιμης
Ανάπτυξης με 169 συνδεόμενους υποστόχους, οι οποίοι είναι ενιαίοι και
αδιαίρετοι. Ποτέ στο παρελθόν οι παγκόσμιοι ηγέτες δεν είχαν δεσμευτεί για
κοινή δράση και προσπάθεια σε μια τόσο ευρεία και οικουμενική πολιτική ατζέντα.
Ξεκινάμε μαζί την πορεία προς τη βιώσιμη ανάπτυξη, προσηλωμένοι συλλογικά στην
επιδίωξη της παγκόσμιας ανάπτυξης και μιας «αμοιβαία επωφελούς» συνεργασίας, η
οποία μπορεί να επιφέρει τεράστια οφέλη σε όλες τις χώρες και σε όλα τα μέρη
του κόσμου. Επαναβεβαιώνουμε ότι κάθε Κράτος έχει, και θα ασκεί ελεύθερα, πλήρη
και διαρκή κυριαρχία επί του συνόλου του πλούτου, των φυσικών πόρων και της
οικονομικής του δραστηριότητας. Θα εφαρμόσουμε την Ατζέντα προς πλήρες όφελος
όλων, για τη σημερινή γενιά αλλά και για τις μελλοντικές γενιές. Κατά την
υλοποίησή της, επαναβεβαιώνουμε τη δέσμευσή μας στο διεθνές δίκαιο και
υπογραμμίζουμε ότι η Ατζέντα πρέπει να εφαρμοστεί με τρόπο που να συνάδει με τα
δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των Κρατών βάσει του διεθνούς δικαίου». Βασικές
επιδιώξεις της βιώσιμης ανάπτυξης Μακροπρόθεσμη
εξασφάλιση των φυσικών πόρων: Η βιώσιμη
ανάπτυξη προκρίνει την αξιοποίηση των φυσικών πόρων με τέτοιους ρυθμούς, ώστε
να μην υπερβαίνεται η αναγεννητική τους ικανότητα. Σύμφωνα με το μοντέλο των
αποθεμάτων κεφαλαίου, το φυσικό κεφάλαιο —που περιλαμβάνει το έδαφος, τον αέρα,
το νερό και το σύνολο των ζωντανών οργανισμών— οφείλει να διατηρείται ακέραιο. Με
τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται ουσιαστικά ότι οι μελλοντικές γενιές θα παραλάβουν
ένα φυσικό περιβάλλον εξίσου ικανό να παρέχει αγαθά και να καλύπτει τις ανάγκες
τους στον ίδιο βαθμό με το παρόν. Εξάλειψη
της φτώχειας χωρίς περιβαλλοντική υποβάθμιση: Η ικανοποίηση
των βασικών αναγκών του παγκόσμιου πληθυσμού —όπως η πρόσβαση σε τροφή, καθαρό
νερό, στέγη, υγειονομική περίθαλψη και εκπαίδευση— συνιστά θεμελιώδη κοινωνική
διάσταση της βιωσιμότητας. Ταυτόχρονα,
η προσπάθεια περιορισμού της φτώχειας πρέπει να οργανώνεται με τρόπο που δεν
επιτείνει την περιβαλλοντική υποβάθμιση ούτε διαταράσσει την οικονομική
σταθερότητα. Αντιθέτως, αποσκοπεί στη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης μέσω της
ορθολογικής αξιοποίησης των διαθέσιμων πόρων και με πλήρη σεβασμό στα φυσικά όρια
του πλανήτη. Διατήρηση
των οικοσυστημάτων ως απόλυτο θεμέλιο της ζωής: Αποτελεί
πλέον κοινή γνώση ότι οι κοινωνικές και οικονομικές δραστηριότητες των
επιμέρους κρατών τελούν σε πλήρη εξάρτηση από το ευρύτερο φυσικό οικοσύστημα. Η
βιώσιμη ανάπτυξη αναγνωρίζει, επομένως, το οικοσύστημα ως το πρωτεύον σύστημα,
εντός του οποίου εντάσσονται και λειτουργούν όλα τα επιμέρους ανθρώπινα
συστήματα. Κατά συνέπεια, η ανθρώπινη πρόοδος μπορεί να καταστεί πραγματικά
εφικτή μόνο εφόσον διαφυλάσσονται με συνέπεια η ακεραιότητα του περιβάλλοντος,
η βιοποικιλότητα και η ικανότητά του να απορροφά τα παραγόμενα απόβλητα. Ολιστική
προσέγγιση και αποφυγή συστημικών συγκρούσεων: Μέσα από
το μοντέλο των τριών πυλώνων -περιβαλλοντικού, οικονομικού και κοινωνικού- η
βιώσιμη ανάπτυξη καθιστά σαφές ότι τα οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά
συστήματα συνδέονται άρρηκτα και αλληλεπιδρούν διαρκώς μεταξύ τους. Η
πραγμάτωσή της προϋποθέτει, επομένως, συντονισμένες και πολυδιάστατες παρεμβάσεις
σε όλους τους παραπάνω τομείς ταυτόχρονα. Η ολιστική αυτή προσέγγιση ευνοεί τη
διαμόρφωση γόνιμων συνεργειών και, παράλληλα, αποτρέπει πιθανές συγκρούσεις
συμφερόντων, οι οποίες θα μπορούσαν να διαταράξουν τη μακροπρόθεσμη κοινωνική,
οικονομική και περιβαλλοντική ισορροπία. Κοινωνική
ισότητα, δικαιοσύνη και άρση των διακρίσεων: Η
κοινωνική διάσταση της βιωσιμότητας θέτει στο επίκεντρο τη δίκαιη και ισότιμη κατανομή
των αγαθών, των υπηρεσιών και των διαθέσιμων πόρων. Παράλληλα, προϋποθέτει την ουσιαστική
προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τον σεβασμό της πολιτιστικής
ποικιλομορφίας και την ενίσχυση της κοινοτικής ανάπτυξης. Ταυτόχρονα, επιδιώκει
τη διαμόρφωση κοινωνικών συνθηκών απαλλαγμένων από κάθε μορφή διάκρισης, είτε
αυτή αφορά το φύλο είτε τη θρησκεία είτε τη φυλετική καταγωγή. Ενίσχυση
της συμμετοχικότητας και των δημοκρατικών θεσμών: Στο
ευρύτερο πλαίσιο της βιώσιμης ανάπτυξης αναδεικνύεται και μια σαφώς θεσμική
διάσταση, η οποία προϋποθέτει διαφανείς, συμπεριληπτικές και συμμετοχικές
διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Όταν ένα ευρύ φάσμα κοινωνικών ομάδων εντάσσεται ουσιαστικά
και συμμετέχει ενεργά στα κέντρα λήψης αποφάσεων, ενισχύονται σημαντικά η
νομιμοποίηση και η αξιοπιστία των εφαρμοζόμενων πολιτικών. Ως αποτέλεσμα,
εδραιώνεται η κοινωνική συνοχή και διαμορφώνεται ένα ισχυρότερο κλίμα
εμπιστοσύνης στο εσωτερικό της κοινωνίας. Μετάβαση
από την ποσοτική στην ποιοτική οικονομική ανάπτυξη: Η βιώσιμη
ανάπτυξη απορρίπτει την παγιωμένη οικονομική αντίληψη ότι οι φυσικοί πόροι
είναι ανεξάντλητοι και ότι η αγορά μπορεί, από μόνη της, να εγγυηθεί την αδιάλειπτη
τεχνολογική αναπλήρωσή τους. Αντιθέτως, προτάσσει την αναγκαία μετάβαση από μια
στενά ποσοτική οικονομική μεγέθυνση σε μια ουσιαστική και ποιοτικά
προσανατολισμένη ανάπτυξη. Η μετάβαση αυτή προϋποθέτει τη διαμόρφωση
οικονομικών επιλογών που δεν αποβλέπουν απλώς στην επέκταση της παραγωγής, αλλά
χαρακτηρίζονται από σύνεση και μεριμνούν ταυτόχρονα για την κοινωνική ισότητα
και την προστασία του περιβάλλοντος. Ανάπτυξη
και αξιοποίηση του ανθρώπινου και κοινωνικού κεφαλαίου: Η βιώσιμη
ανάπτυξη αναγνωρίζει ότι το ανθρώπινο κεφάλαιο οφείλει να ενισχύεται διαρκώς
μέσα από στοχευμένες επενδύσεις στην υγεία, την εκπαίδευση και την καλλιέργεια
νέων δεξιοτήτων, ώστε οι άνθρωποι να μπορούν να ανταποκρίνονται αποτελεσματικά
στις μεταβαλλόμενες συνθήκες. Παράλληλα, αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στο
κοινωνικό κεφάλαιο, το οποίο συγκροτείται από τους θεσμούς, τους κανόνες και
τις σχέσεις που διαμορφώνουν την κοινωνική αλληλεπίδραση. Ένα ισχυρό κοινωνικό
κεφάλαιο διευκολύνει τη συνεργασία, περιορίζει το κόστος των συναλλαγών και συμβάλλει
στη διαμόρφωση κοινοτήτων με μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι στις κρίσεις. Οικολογική
ανθεκτικότητα και αναγνώριση των αναντικατάστατων πόρων: Σύμφωνα
με την οικολογική προσέγγιση, οι κοινωνίες οφείλουν να συνειδητοποιήσουν ότι
όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί, συμπεριλαμβανομένων των ανθρώπων, υπόκεινται σε
αυστηρούς φυσικούς περιορισμούς χώρου, χρόνου και ενέργειας. Παράλληλα, η θεωρία
της «ισχυρής βιωσιμότητας» υπογραμμίζει ότι το φυσικό και το βιομηχανικό
κεφάλαιο δεν είναι πλήρως υποκατάστατα μεταξύ τους, καθώς πολλές
περιβαλλοντικές λειτουργίες παραμένουν ουσιωδώς αναντικατάστατες. Η διαπίστωση
αυτή καθιστά αναγκαία τη ριζική προσαρμογή των σύγχρονων προτύπων παραγωγής και
κατανάλωσης στα πεπερασμένα όρια του πλανήτη. Επαναπροσδιορισμός
της επιχειρηματικής επιτυχίας: Στον
επιχειρηματικό τομέα, η θεωρία της Τριπλής Βάσης («Άνθρωποι, Περιβάλλον, Κέρδος»)
επαναπροσδιορίζει τον τρόπο με τον οποίο οι εταιρείες λειτουργούν, λογοδοτούν
και αξιολογούνται. Διευρύνει την παραδοσιακή λογιστική προσέγγιση, η οποία επικεντρωνόταν
αποκλειστικά στην οικονομική κερδοφορία, ενσωματώνοντας πλέον κρίσιμους δείκτες
κοινωνικής και περιβαλλοντικής επίδοσης. Έτσι, οι σύγχρονες επιχειρήσεις καλούνται
να αποτιμούν την πραγματική τους επιτυχία όχι μόνο με βάση τα οικονομικά
αποτελέσματα, αλλά και με κριτήριο τον συνολικό αντίκτυπο που ασκούν στην
κοινωνία και στο φυσικό περιβάλλον. Προώθηση
της Καινοτομίας και δημιουργία «Πράσινων» θέσεων εργασίας: Η
μετάβαση σε ένα βιώσιμο μοντέλο ανάπτυξης λειτουργεί ως ισχυρός καταλύτης για
την έρευνα, την καινοτομία και την τεχνολογική πρόοδο. Η ανάπτυξη δυναμικών
κλάδων, όπως οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ), η ηλεκτροκίνηση, τα έξυπνα
δίκτυα διανομής και η κυκλική οικονομία, διαμορφώνει νέες αγορές και διευρύνει
σημαντικά τις παραγωγικές δυνατότητες των σύγχρονων οικονομιών. Η δυναμική αυτή
δημιουργεί εκατομμύρια νέες, εξειδικευμένες και αξιοπρεπώς αμειβόμενες θέσεις
εργασίας, προσφέροντας ουσιαστική διέξοδο από την ανεργία και συμβάλλοντας στον
εκσυγχρονισμό της παραγωγικής βάσης των κρατών. Αναβάθμιση
της Δημόσιας Υγείας και μείωση του υγειονομικού κόστους: Η
απομάκρυνση από ρυπογόνες βιομηχανικές πρακτικές συνεπάγεται άμεση και
ουσιαστική βελτίωση της ποιότητας του αέρα, του νερού και του εδάφους. Ο
περιορισμός των τοξικών εκπομπών, όπως των αιωρούμενων μικροσωματιδίων και των
αερίων του θερμοκηπίου, συμβάλλει καθοριστικά στη μείωση της συχνότητας
εμφάνισης αναπνευστικών, καρδιαγγειακών και άλλων χρόνιων νοσημάτων. Ως
αποτέλεσμα, βελτιώνονται τόσο το προσδόκιμο όσο και η ποιότητα ζωής των πολιτών,
ενώ τα εθνικά συστήματα υγείας αποφορτίζονται από ιδιαίτερα υψηλά και συχνά δυσβάσταχτα
κόστη περίθαλψης. Ενίσχυση της
ενεργειακής ανεξαρτησίας και της γεωπολιτικής σταθερότητας: Η
σταδιακή απεξάρτηση από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, όπως το πετρέλαιο και το
φυσικό αέριο, και η στροφή σε εγχώριες, καθαρές πηγές ενέργειας ενισχύουν
ουσιαστικά την εθνική ασφάλεια. Περιορίζοντας την έκθεσή τους στις διεθνείς
διακυμάνσεις των τιμών της ενέργειας, τα κράτη μπορούν να ελέγχουν
αποτελεσματικότερα τον πληθωρισμό και το κόστος ζωής. Παράλληλα, μειώνονται
σημαντικά οι γεωπολιτικές εντάσεις, οι εκβιασμοί και οι διακρατικές συγκρούσεις
που συχνά πυροδοτούνται από τον ανταγωνισμό για τον έλεγχο περιορισμένων
φυσικών πόρων. Διασφάλιση
επισιτιστικής επάρκειας μέσω της βιώσιμης γεωργίας: Οι
εντατικές και μη βιώσιμες γεωργικές πρακτικές εξαντλούν με ταχείς ρυθμούς τα
θρεπτικά συστατικά του εδάφους και επιταχύνουν τη διαδικασία της ερημοποίησης.
Αντίθετα, η στροφή προς τη βιώσιμη γεωργία, την κυκλική διαχείριση των οργανικών
αποβλήτων και την αγροοικολογία συμβάλλει στην προστασία της γονιμότητας της
γης και στην εξοικονόμηση πολύτιμων υδάτινων πόρων. Με τον τρόπο αυτό
ενισχύεται η ανθεκτικότητα της πρωτογενούς παραγωγής απέναντι στα ακραία
καιρικά φαινόμενα και διασφαλίζεται μακροπρόθεσμα η δυνατότητα σίτισης ενός
διαρκώς αυξανόμενου παγκόσμιου πληθυσμού. Πρόληψη
της Κλιματικής Μετανάστευσης και της κοινωνικής αποσταθεροποίησης: Η
ανεξέλεγκτη περιβαλλοντική υποβάθμιση, η παρατεταμένη ξηρασία και η άνοδος της
στάθμης της θάλασσας καθιστούν σταδιακά εκτεταμένες γεωγραφικές ζώνες ακατάλληλες
για ανθρώπινη διαβίωση. Η εφαρμογή πολιτικών βιώσιμης ανάπτυξης λειτουργεί
προληπτικά απέναντι στην ερήμωση αυτών των περιοχών, περιορίζοντας τον κίνδυνο
βίαιης εκτόπισης πληθυσμών και μαζικής εμφάνισης «κλιματικών προσφύγων». Με τον
τρόπο αυτό προστατεύονται και τα γειτονικά κράτη από αιφνίδιες δημογραφικές
πιέσεις, ενώ παράλληλα αποτρέπεται η εκδήλωση εκτεταμένων ανθρωπιστικών
κρίσεων. Μείωση
του επενδυτικού κινδύνου και προσέλκυση βιώσιμων κεφαλαίων: Στη
σύγχρονη παγκόσμια οικονομία, η έντονη εξάρτηση από ρυπογόνες βιομηχανικές
δραστηριότητες συνιστά πλέον σημαντικό χρηματοοικονομικό κίνδυνο. Τα
περιουσιακά στοιχεία των επιχειρήσεων αυτών ενδέχεται να απαξιωθούν αιφνίδια,
ιδίως εξαιτίας της θέσπισης αυστηρότερων περιβαλλοντικών κανονισμών και της
επιβολής φόρων άνθρακα. Αντίθετα, η υιοθέτηση βιώσιμων πρακτικών, με άξονα τα
κριτήρια Περιβάλλοντος (διαχείριση αποβλήτων, εξοικονόμηση ενέργειας, μείωση
των εκπομπών άνθρακα), Κοινωνίας (συνθήκες εργασίας, στήριξη τοπικής κοινωνίας)
και Εταιρικής Διακυβέρνησης (διαφάνεια, καταπολέμηση διαφθοράς), ενισχύει τη
νομική και λειτουργική θωράκιση των επιχειρήσεων, περιορίζει τον πιστωτικό τους
κίνδυνο και καθιστά ελκυστικότερη την προσέλκυση συνειδητοποιημένων επενδυτών,
οι οποίοι αναζητούν μακροπρόθεσμη σταθερότητα, αξιοπιστία και διαφάνεια. Βασικές επιδιώξεις
της βιώσιμης ανάπτυξης, όπως αποδίδονται στη διακήρυξη του ΟΗΕ - Δεσμευόμαστε
να τερματίσουμε τη φτώχεια σε όλες τις μορφές και τις διαστάσεις της,
συμπεριλαμβανομένης της εξάλειψης της ακραίας φτώχειας έως το 2030. Όλοι οι
άνθρωποι πρέπει να απολαμβάνουν ένα βασικό βιοτικό επίπεδο, μεταξύ άλλων και
μέσω συστημάτων κοινωνικής προστασίας. Είμαστε, επίσης, αποφασισμένοι να
τερματίσουμε την πείνα και να επιτύχουμε επισιτιστική ασφάλεια κατά
προτεραιότητα, καθώς και να δώσουμε τέλος σε όλες τις μορφές κακής διατροφής.
Στο πλαίσιο αυτό, επαναβεβαιώνουμε τον σημαντικό ρόλο και τον συμπεριληπτικό
χαρακτήρα της Επιτροπής για την Παγκόσμια Επισιτιστική Ασφάλεια και
χαιρετίζουμε τη Διακήρυξη της Ρώμης για τη Διατροφή και το Πλαίσιο Δράσης. Θα
διαθέσουμε πόρους για την ανάπτυξη των αγροτικών περιοχών, της βιώσιμης
γεωργίας και της αλιείας, στηρίζοντας τους μικροκαλλιεργητές -ιδίως τις
γυναίκες αγρότισσες- τους κτηνοτρόφους και τους αλιείς στις αναπτυσσόμενες
χώρες, και ιδιαίτερα στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες. - Δεσμευόμαστε
να παρέχουμε συμπεριληπτική και ισότιμη ποιοτική εκπαίδευση σε όλες τις
βαθμίδες –προσχολική, πρωτοβάθμια, δευτεροβάθμια, τριτοβάθμια, καθώς και
τεχνική και επαγγελματική κατάρτιση. Όλοι οι άνθρωποι, ανεξαρτήτως φύλου,
ηλικίας, φυλής ή εθνικότητας, καθώς και τα άτομα με αναπηρία, οι μετανάστες, οι
αυτόχθονες πληθυσμοί, τα παιδιά και οι νέοι, ιδίως όσοι βρίσκονται σε ευάλωτες
καταστάσεις, θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε ευκαιρίες διά βίου μάθησης που θα
τους βοηθήσουν να αποκτήσουν τις γνώσεις και τις δεξιότητες που απαιτούνται για
να αξιοποιήσουν τις ευκαιρίες και να συμμετάσχουν πλήρως στην κοινωνία. Θα
επιδιώξουμε να εξασφαλίσουμε στα παιδιά και τους νέους ένα υποστηρικτικό
περιβάλλον για την πλήρη πραγμάτωση των δικαιωμάτων και των ικανοτήτων τους,
βοηθώντας τις χώρες μας να αποκομίσουν το δημογραφικό μέρισμα, μεταξύ άλλων
μέσω ασφαλών σχολείων, καθώς και συνεκτικών κοινοτήτων και οικογενειών. - Θα
επιδιώξουμε να οικοδομήσουμε ισχυρά οικονομικά θεμέλια για όλες τις χώρες μας.
Η διαρκής, συμπεριληπτική και βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη είναι απαραίτητη
για την ευημερία. Αυτό θα καταστεί δυνατό μόνο εάν ο πλούτος κατανέμεται
δίκαια και αντιμετωπιστεί η εισοδηματική ανισότητα. Θα εργαστούμε για να
οικοδομήσουμε δυναμικές, βιώσιμες, καινοτόμες και ανθρωποκεντρικές οικονομίες,
προωθώντας ιδιαίτερα την απασχόληση των νέων και την οικονομική ενδυνάμωση των
γυναικών, καθώς και την αξιοπρεπή εργασία για όλους. Θα εξαλείψουμε την
καταναγκαστική εργασία και την εμπορία ανθρώπων και θα δώσουμε τέλος στην
παιδική εργασία σε όλες τις μορφές της. Όλες οι
χώρες έχουν να επωφεληθούν από ένα υγιές και άρτια εκπαιδευμένο εργατικό
δυναμικό, με τις γνώσεις και τις δεξιότητες που απαιτούνται για παραγωγική και
ικανοποιητική εργασία, καθώς και για πλήρη συμμετοχή στην κοινωνία. Θα
ενισχύσουμε τις παραγωγικές ικανότητες των λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών σε όλους
τους τομείς, μεταξύ άλλων μέσω του διαρθρωτικού μετασχηματισμού. Θα
υιοθετήσουμε πολιτικές που αυξάνουν τις παραγωγικές ικανότητες, την
παραγωγικότητα και την παραγωγική απασχόληση· τη χρηματοοικονομική συμπερίληψη·
τη βιώσιμη γεωργία, την κτηνοτροφική και αλιευτική ανάπτυξη· τη βιώσιμη
βιομηχανική ανάπτυξη· την καθολική πρόσβαση σε οικονομικά προσιτές, αξιόπιστες,
βιώσιμες και σύγχρονες ενεργειακές υπηρεσίες· τα βιώσιμα συστήματα μεταφορών·
καθώς και τις ποιοτικές και ανθεκτικές υποδομές. - Δεσμευόμαστε
να επιφέρουμε θεμελιώδεις αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο οι κοινωνίες μας
παράγουν και καταναλώνουν αγαθά και υπηρεσίες. Οι κυβερνήσεις, οι διεθνείς
οργανισμοί, ο επιχειρηματικός τομέας, άλλοι μη κρατικοί φορείς και τα άτομα
πρέπει να συμβάλουν στην αλλαγή των μη βιώσιμων προτύπων κατανάλωσης και
παραγωγής, μεταξύ άλλων μέσω της κινητοποίησης, από όλες τις πηγές, οικονομικής
και τεχνικής βοήθειας για την ενίσχυση των επιστημονικών, τεχνολογικών και
καινοτομικών ικανοτήτων των αναπτυσσόμενων χωρών, προκειμένου να μεταβούν σε
πιο βιώσιμα πρότυπα κατανάλωσης και παραγωγής. Ενθαρρύνουμε την εφαρμογή του
Δεκαετούς Πλαισίου Προγραμμάτων για τα Βιώσιμα Πρότυπα Κατανάλωσης και
Παραγωγής. Όλες οι χώρες αναλαμβάνουν δράση, με τις ανεπτυγμένες χώρες να πρωτοστατούν,
λαμβάνοντας υπόψη το επίπεδο ανάπτυξης και τις δυνατότητες των αναπτυσσόμενων
χωρών. - Είμαστε
αποφασισμένοι να αντιμετωπίσουμε αποφασιστικά την απειλή που συνιστά η
κλιματική αλλαγή και η περιβαλλοντική υποβάθμιση. Ο παγκόσμιος χαρακτήρας
της κλιματικής αλλαγής επιτάσσει την ευρύτερη δυνατή διεθνή συνεργασία, με
στόχο την επιτάχυνση της μείωσης των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου
και τη μέριμνα για την προσαρμογή στις δυσμενείς επιπτώσεις της κλιματικής
αλλαγής. Σημειώνουμε
με βαθιά ανησυχία το σημαντικό χάσμα μεταξύ της συνολικής επίδρασης των
δεσμεύσεων των μερών για μετριασμό, ως προς τις παγκόσμιες ετήσιες εκπομπές
αερίων του θερμοκηπίου, και των συνολικών πορειών των εκπομπών, οι οποίες
συνάδουν με την ύπαρξη ικανής πιθανότητας να συγκρατηθεί η αύξηση της μέσης
παγκόσμιας θερμοκρασίας κάτω από τους 2 βαθμούς Κελσίου, ή τους 1,5 βαθμούς
Κελσίου πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα. - Αναγνωρίζουμε
ότι η κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη εξαρτάται από τη βιώσιμη διαχείριση των
φυσικών πόρων του πλανήτη μας. Είμαστε, συνεπώς, αποφασισμένοι να
διατηρήσουμε και να αξιοποιούμε με βιώσιμο τρόπο τους ωκεανούς και τις
θάλασσες, τους πόρους γλυκού νερού, καθώς και τα δάση, τα βουνά και τις άνυδρες
περιοχές, αλλά και να προστατεύσουμε τη βιοποικιλότητα, τα οικοσυστήματα και
την άγρια ζωή. Είμαστε, επίσης, αποφασισμένοι να προωθήσουμε τον βιώσιμο
τουρισμό, να αντιμετωπίσουμε τη λειψυδρία και τη ρύπανση των υδάτων, να
ενισχύσουμε τη συνεργασία όσον αφορά την ερημοποίηση, τις αμμοθύελλες, την
υποβάθμιση της γης και την ξηρασία, καθώς και να προωθήσουμε την ανθεκτικότητα
και τη μείωση του κινδύνου καταστροφών. - Αναγνωρίζουμε
ότι η βιώσιμη αστική ανάπτυξη και διαχείριση είναι ζωτικής σημασίας για την
ποιότητα ζωής των ανθρώπων μας. Θα συνεργαστούμε με τις τοπικές αρχές και
τις κοινότητες για να ανανεώσουμε και να σχεδιάσουμε τις πόλεις και τους
ανθρώπινους οικισμούς μας, έτσι ώστε να προωθήσουμε τη συνοχή της κοινότητας
και την προσωπική ασφάλεια, καθώς και να τονώσουμε την καινοτομία και την
απασχόληση. Θα μειώσουμε τις αρνητικές επιπτώσεις των αστικών δραστηριοτήτων
και των χημικών ουσιών που είναι επικίνδυνες για την ανθρώπινη υγεία και το
περιβάλλον, μεταξύ άλλων μέσω της περιβαλλοντικά ορθής διαχείρισης και της
ασφαλούς χρήσης των χημικών ουσιών, της μείωσης και της ανακύκλωσης των
αποβλήτων, αλλά και της αποδοτικότερης χρήσης του νερού και της ενέργειας. Επιπλέον,
θα εργαστούμε για να ελαχιστοποιήσουμε τον αντίκτυπο των πόλεων στο παγκόσμιο
κλιματικό σύστημα. Θα λάβουμε, επίσης, υπόψη τις πληθυσμιακές τάσεις και
προβολές στις εθνικές μας στρατηγικές και πολιτικές για την αγροτική και αστική
ανάπτυξη. - Η
βιώσιμη ανάπτυξη δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς ειρήνη και ασφάλεια, και η
ειρήνη και η ασφάλεια θα βρίσκονται σε κίνδυνο χωρίς βιώσιμη ανάπτυξη. Η
νέα Ατζέντα αναγνωρίζει την ανάγκη οικοδόμησης ειρηνικών, δίκαιων και
συμπεριληπτικών κοινωνιών, οι οποίες παρέχουν ίση πρόσβαση στη δικαιοσύνη και
βασίζονται στον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων (συμπεριλαμβανομένου του
δικαιώματος στην ανάπτυξη), στο αποτελεσματικό κράτος δικαίου και στη χρηστή
διακυβέρνηση σε όλα τα επίπεδα, καθώς και σε διαφανείς, αποτελεσματικούς και
λογοδοτούντες θεσμούς. Παράγοντες που γεννούν τη βία, την ανασφάλεια και την
αδικία, όπως η ανισότητα, η διαφθορά, η ανεπαρκής διακυβέρνηση και οι παράνομες
χρηματοοικονομικές ροές και ροές όπλων, αντιμετωπίζονται στην Ατζέντα. Πρέπει να
εντείνουμε τις προσπάθειές μας για την επίλυση ή την πρόληψη των συγκρούσεων
και να στηρίξουμε τις χώρες που εξέρχονται από συγκρούσεις, μεταξύ άλλων
διασφαλίζοντας ότι οι γυναίκες έχουν ρόλο στην οικοδόμηση της ειρήνης και του
κράτους.
