Γιώργος Θεοτοκάς [Σύγκρουση… θρησκειών]

 
Γιώργος Θεοτοκάς (1906-1966), [Σύγκρουση… θρησκειών]
Το κείμενο είναι απόσπασμα από το μυθιστόρημα του Γιώργου Θεοτοκά «Αργώ», δεύτερος τόμος, εκδόσεις Εστία, Αθήνα. 1992.
 
Η Αντιγόνη τον μεταχειριζότανε λιγάκι σαν παιδί, μεταφέροντας στις συζυγικές τους σχέσεις όλην τη στοργή της για τον γιο, που της έλειπε. […]
Μονάχα μια φορά κοντέψανε να τσακωθούνε στα γερά, όταν γεννήθηκε η Μόρφω, τον τέταρτο χρόνο του γάμου, κι ο Φραγκίσκος, που δεν είχε σκοτιστεί ποτέ του για καμιά θρησκεία, ανακάλυψε ξαφνικά πως είτανε καθολικός και πως το παιδί τους έπρεπε να βαφτιστεί στη δική του εκκλησία. Η Αντιγόνη επέμενε να γίνει το παιδί ορθόδοξο, γιατί αισθανότανε πως το αντίθετο θα έθλιβε κατάκαρδα και ανεπανόρθωτα τους γονείς της και όλο το πελοποννησιακό συγγενολόϊ.  «Κάνε μια θυσία για μένα, έλεγε, για την αγάπη μας Φραγκίσκε!». Μα ο Φραγκίσκος Δελατόλλας αποκρινότανε με ύφος δραματικό πως είταν έτοιμος να θυσιάσει τα πάντα για την αγάπη της, εξόν από τους βωμούς των προγόνων του. «Ώστε αγαπάς περισσότερο τους προγόνους σου από μένα;», ρώτησε μια μέρα απειλητικά η Αντιγόνη. «Δε σβήνεται από τη μνήμη των ανθρώπων η Ιστορία!», αποκρίθηκε ο Φραγκίσκος. Η Αντιγόνη, όμως, που είχε πειραχτεί στο φιλότιμο, ήθελε μια κατηγορηματική απάντηση. «Αγαπάς περισσότερο από μένα, συνέχισε, τους πεθαμένους Τηνιακούς κι’ όλα αυτά τα βενετσιάνικα κοραφέξαλα – ναι ή όχι;». «Ναι», είπε ο Φραγκίσκος και πρόσθεσε μια φράση, που γι’ αυτήν ζήτησε αργότερα πολλές φορές συγγνώμη: «Δε με καταλαβαίνεις, δε με κατάλαβες ποτέ, δε θα με καταλάβεις ποτέ! Είσαι Μωραϊτισσα!». Τότες έπαψαν να μιλούν για ένα διάστημα. Τη συζυγική αυτή κρίση τη γιάτρεψε ο πατέρας της Αντιγόνης που τους κάλεσε μια μέρα πολύ επίσημα στο γραφείο του και τους δήλωσε με το πιο κοφτό του ύφος πως, αν γίνει το μοναδικό του εγγόνι φραγκάκι, θα κάνει διαθήκη και θα αφήσει όλα τα χρήματά του στον εθνικό στόλο. «Και πηγαίνετε κατόπι, πρόσθεσε, να μαλλιοτραβιόσαστε δέκα χρόνια με τους δικηγόρους του Δημοσίου για να χαλάσετε τη διαθήκη μου – τη διαθήκη του πατέρα σας! – μέχρι του Αρείου Πάγου και ακόμα παραπέρα». Ο Φραγκίσκος αποκρίθηκε αμέσως πως είχε πάρει «κατόπιν ωρίμου σκέψεως» την απόφαση να κάνει όλες τις υποχωρήσεις για την ευτυχία της οικογένειας κ’ η Μόρφω βαφτίστηκε ορθόδοξη από τον ίδιο τον παππού της, που διάλεξε και το όνομά της.
 
ΘΕΜΑ 3 (μονάδες 20)
α. Να αιτιολογήσετε σε τι αποσκοπεί η αξιοποίηση ευθέος λόγου στο πλαίσιο της αφήγησης. Να αξιοποιήσετε σχετικά παραδείγματα για να τεκμηριώσετε την απάντησή σας.
 
Η αξιοποίηση του ευθύ λόγου στο πλαίσιο της αφήγησης αποσκοπεί πρωτίστως στην ενίσχυση της θεατρικότητας και της ζωντάνιας του κειμένου, εφόσον ο αναγνώστης μπορεί να πλάσει ευχερέστερα στη σκέψη του την εικόνα της αντιδικίας του ζευγαριού («Κάνε μια θυσία για μένα, για την αγάπη μας Φραγκίσκε!»). Παραλλήλως, μέσω του ευθέος λόγου καθίσταται εφικτή η εναργέστερη παρουσίαση της προσωπικότητας των ηρώων, εφόσον μέσα από τα λόγια τους διαφαίνονται στοιχεία του χαρακτήρα τους (-«Ώστε αγαπάς περισσότερο τους προγόνους σου από μένα;», -«Δε σβήνεται από τη μνήμη η Ιστορία!»). Τέλος, με τον ευθύ λόγο ενισχύεται η δραματική διάσταση του κειμένου, καθώς ο αναγνώστης βιώνει εντονότερα τη συναισθηματική κατάσταση των ηρώων και τις επιμέρους κορυφώσεις της ενδοοικογενειακής διαμάχης («Και πηγαίνετε κατόπι να μαλλιοτραβιόσαστε δέκα χρόνια με τους δικηγόρους του Δημοσίου για να χαλάσετε τη διαθήκη μου…»).
 
β. - «Δε με καταλαβαίνεις, δε με κατάλαβες ποτέ, δε θα με καταλάβεις ποτέ! Είσαι Μωραϊτισσα!»: Να εξηγήσετε τη λειτουργία της επανάληψης στη φράση αυτή.
- Τη συζυγική αυτή κρίση τη γιάτρεψε ο πατέρας της Αντιγόνης: Να εντοπίσετε και να εξηγήσετε τη μεταφορά που αξιοποιείται στο χωρίο αυτό.
 
- Η επανάληψη στη συγκεκριμένη φράση αποδίδει εμφατικά το παράπονο του Φραγκίσκου πως η σύζυγός του δεν μπόρεσε ποτέ να τον καταλάβει, διότι εκείνη είναι Πελοποννήσια και, ως εκ τούτου, ξένη προς τα έθιμα και τις αντιλήψεις των νησιωτών. Με την εναλλαγή, μάλιστα, των χρονικών επιπέδων (παρόν, παρελθόν, μέλλον) ο ήρωας διεκτραγωδεί τη διάσταση αντιλήψεων μεταξύ τους, μεταδίδοντας την -υπερβολική- εντύπωση πως η Αντιγόνη δεν συμμερίστηκε ποτέ τις ανησυχίες, τους προβληματισμούς και τις επιθυμίες του.
 
- Η μεταφορική χρήση του ρήματος «γιάτρεψε» συνιστά επί της ουσίας ειρωνικό σχόλιο, υπό την έννοια πως η αδυναμία του ζευγαριού να οδηγηθεί σε μια συμβιβαστική απόφαση επιλύθηκε διαμιάς, όταν ο πατέρας της Αντιγόνης απείλησε να τους αποκληρώσει, κληροδοτώντας την περιουσία του στον εθνικό στόλο. Η «θεραπεία» της συζυγικής κρίσης υπ’ αυτή την έννοια επήλθε μόλις ο Φραγκίσκος συνειδητοποίησε πως υπήρχε κίνδυνος να χάσει την περιουσία του πεθερού του, οπότε και έσπευσε να προβεί στις αναγκαίες υποχωρήσεις.
 
ΘΕΜΑ 4 (μονάδες 15)
Στο κείμενο που σας δόθηκε να ερμηνεύσετε την αιτία που προκάλεσε κρίση στον γάμο της Αντιγόνης. Ποια είναι η προσωπική σας τοποθέτηση στο γεγονός για το οποίο γίνεται λόγος στο κείμενο; Να αναπτύξετε την ερμηνεία σας σε100-150 λέξεις.
 
Η κρίση στον γάμο της Αντιγόνης προκλήθηκε απρόσμενα, όταν η γέννηση του παιδιού τους έφερε στην επιφάνεια τη διαφορά δόγματος του ζευγαριού. Παρά το γεγονός ότι ο σύζυγός της, ο Φραγκίσκος, «δεν είχε σκοτιστεί ποτέ του για καμιά θρησκεία», αιφνιδίως πρόβαλε την αξίωση να βαφτιστεί το παιδί τους σε καθολική εκκλησία. Το αίτημα αυτό, ωστόσο, έφερε σε δύσκολη θέση την ορθόδοξη Αντιγόνη, διότι γνώριζε πως κάτι τέτοιο «θα έθλιβε κατάκαρδα και ανεπανόρθωτα τους γονείς της». Έτσι, από τη μία τίθεται η επίγνωση της Αντιγόνης πως θα πλήγωνε βαθύτατα τους γονείς της, αν το παιδί γινόταν καθολικό, κι από την άλλη προβάλλεται η αίσθηση του Φραγκίσκου πως θα θυσίαζε τους «βωμούς των προγόνων» του, κάτι που δεν ήταν διατεθειμένος να κάνει. Αν και επρόκειτο για μια διαφορά που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ήσσονος σημασίας, εφόσον και οι δύο γονείς ήταν χριστιανοί, προκύπτει μια σύγκρουση εγωισμού για το ποιος από τους δύο θα υπερισχύσει. Ο συμβιβασμός, βέβαια, ήταν αναπόφευκτος και σχετικά απλός, όπως φάνηκε από την άμεση επίλυση του ζητήματος, μόλις ο πατέρας της Αντιγόνης απείλησε πως θα κληροδοτήσει την περιουσία του στον εθνικό στόλο.
Διαφορές, όπως αυτές που σχετίζονται με το θρησκευτικό δόγμα, αν και μπορεί να μοιάζουν «αγεφύρωτες», δεν θα έπρεπε, κατά τη γνώμη μου, να συνιστούν αιτία διαφωνιών, εφόσον ανεξάρτητα από το δόγμα ή ακόμη και το θρήσκευμα οι γονείς μπορούν από κοινού να μεταλαμπαδεύσουν στο παιδί τους τις κατάλληλες αξίες και αρχές, κινούμενοι πέρα από τα αυστηρά όρια μιας συγκεκριμένης θρησκείας.
 
«Το/τα θέμα/τα προέρχεται και αντλήθηκε/αν από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida)».

Αρχαία ελληνικά: Αναλυτική κλίση ρήματος «γεραίρω»

John Dominis
 
Αρχαία ελληνικά: Αναλυτική κλίση ρήματος «γεραίρω»
 
(γεραίρω = τιμώ, δοξάζω, ανταμείβω)
 
Ενεργητική φωνή
 
Ενεστώτας
Οριστική
γεραίρω, γεραίρεις, γεραίρει, γεραίρομεν, γεραίρετε, γεραίρουσι(ν)
Υποτακτική
γεραίρω, γεραίρῃς, γεραίρῃ, γεραίρωμεν, γεραίρητε, γεραίρωσι(ν)
Ευκτική
γεραίροιμι, γεραίροις, γεραίροι, γεραίροιμεν, γεραίροιτε, γεραίροιεν
Προστακτική
---, γέραιρε, γεραιρέτω, ---, γεραίρετε, γεραιρόντων (ή γεραιρέτωσαν)
Απαρέμφατο
γεραίρειν
Μετοχή
γεραίρων, γεραίρουσα, γεραῖρον
 
Παρατατικός
Οριστική
ἐγέραιρον, ἐγέραιρες, ἐγέραιρε, ἐγεραίρομεν, ἐγεραίρετε, ἐγέραιρον
 
Μέλλοντας
Οριστική
γεραρῶ, γεραρεῖς, γεραρεῖ, γεραροῦμεν, γεραρεῖτε, γεραροῦσι(ν)
Ευκτική
γεραροῖμι, γεραροῖς, γεραροῖ, ή γεραροίην, γεραροίης, γεραροίη, γεραροῖμεν, γεραροῖτε, γεραροῖεν
Απαρέμφατο
γεραρεῖν
Μετοχή
γεραρῶν, γεραροῦσα, γεραροῦν
 
Αόριστος
Οριστική
ἐγέραρα & ἐγέρηρα, ἐγέραρας, ἐγέραρε(ν), ἐγεράραμεν, ἐγεράρατε, ἐγέραραν
Υποτακτική
γεράρω, γεράρῃς, γεράρῃ, γεράρωμεν, γεράρητε, γεράρωσι(ν)
Ευκτική
γεράραιμι, γεράραις ή γεράρειας, γεράραι ή γεράρειε(ν), γεράραιμεν, γεράραιτε, γεράραιεν ή γεράρειαν
Προστακτική
---, γέραρον, γεραράτω, ---, γεράρατε, γεραράντων (ή γεραράτωσαν)
Απαρέμφατο
γεράραι
Μετοχή
γεράρας, γεράρασα, γεράραν
 
Αόριστος Β΄
Οριστική
ἐγέραρον, ἐγέραρες, ἐγέραρε(ν), ἐγεράρομεν, ἐγεράρετε, ἐγέραρον
Υποτακτική
γεράρω, γεράρῃς, γεράρῃ, γεράρωμεν, γεράρητε, γεράρωσι(ν)
Ευκτική
γεράροιμι, γεράροις, γεράροι, γεράροιμεν, γεράροιτε, γεράροιεν
Προστακτική
---, γέραρε, γεραρέτω, ---, γεράρετε, γεραρόντων (ή γεραρέτωσαν)
Απαρέμφατο
γεραρεῖν
Μετοχή
γεραρών, γεραροῦσα, γεραρόν
 
Μέση φωνή
 
Ενεστώτας
Οριστική
γεραίρομαι, γεραίρῃ/γεραίρει, γεραίρεται, γεραιρόμεθα, γεραίρεσθε, γεραίρονται
Υποτακτική
γεραίρωμαι, γεραίρῃ, γεραίρηται, γεραιρώμεθα, γεραίρησθε, γεραίρωνται
Ευκτική
γεραιροίμην, γεραίροιο, γεραίροιτο, γεραιροίμεθα, γεραίροισθε, γεραίροιντο
Προστακτική
---, γεραίρου, γεραιρέσθω, ---, γεραίρεσθε, γεραιρέσθων ή γεραιρέσθωσαν
Απαρέμφατο
γεραίρεσθαι
Μετοχή
γεραιρόμενος
γεραιρομένη
γεραιρόμενον
 
Παρατατικός
Οριστική
ἐγεραιρόμην, ἐγεραίρου, ἐγεραίρετο, ἐγεραιρόμεθα, ἐγεραίρεσθε, ἐγεραίροντο
 
Αόριστος
Οριστική
ἐγερασάμην, ἐγεράσω, ἐγεράσατο, ἐγερασάμεθα, ἐγεράσασθε, ἐγεράσαντο
Υποτακτική
γεράσωμαι, γεράσῃ, γεράσηται, γερασώμεθα, γεράσησθε, γεράσωνται
Ευκτική
γερασαίμην, γεράσαιο, γεράσαιτο, γερασαίμεθα, γεράσαισθε, γεράσαιντο
Προστακτική
---, γέρασαι, γερασάσθω, ---, γεράσασθε, γερασάσθων ή γερασάσθωσαν
Απαρέμφατο
γεράσασθαι
Μετοχή
γερασάμενος
γερασαμένη
γερασάμενον

Μιχαήλ Μητσάκης «Εις τρελλός»

 
Μιχαήλ Μητσάκης (1863-1916) «Εις τρελλός»
Το κείμενο που ακολουθεί είναι απόσπασμα από το διήγημα του Μιχαήλ Μητσάκη «Εις τρελλός» που δημοσιεύτηκε στις 15 Μαρτίου 1887 στο περιοδικό «Εστία».
 
Μεταξύ των ολίγων περιέργων θεαμάτων της μικράς επαρχιακής πόλεως εις ην διήλθον την παιδικήν μου ηλικίαν, κατελέγετο και εις παράφρων, ούτινος η ανάμνησις έμεινεν βαθέως εγκεχαραγμένη εις το πνεύμα μου.
Υψηλός μάλλον το ανάστημα, κάτισχνος[1], την κόμην μακράν και αγρίαν, τους οφθαλμούς έξω των κογχών, το γένειον πυκνόν και άτακτον, το δέρμα κατερρικνωμένον υπό του ήλιου και του ψύχους, τον αυχένα κεκυφώς[2], περιέφερεν από πρωίας μέχρις εσπέρας ανά τας οδούς το ρακένδυτου σώμα του και την πειναλέαν ύπαρξίν του. [...]
Αβλαβής άλλως κατά πάντα, ήρεμος ως αρνίον, συμπαθής μάλιστα, μ’ όλην της μορφής του την έκφρασιν και του βλέμματός του την ανήσυχον και αόριστον λάμψιν. Αλλ’ ίσα ίσα διότι ήτο αβλαβής υφίστατο τα πάνδεινα. Τα παιδία των σχολείων παρηκολούθουν αλαλάζοντα[3] κατόπιν του, έσυρον εκ των όπισθεν τα εσχισμένα του φορέματα ή τον ελιθοβόλουν κατά βούλησιν. Οι χαριτωμένοι νεανίαι του γυμνασίου εδοκίμαζον την δύναμιν των βραχιόνων των επί της ράχεώς του. Τον εκύλιον εις την λάσπην όταν έβρεχε και εις τον κονιορτόν[4] όταν δεν έβρεχε· του έδιδον και εκάπνιζε τσιγάρα εις τα όποια περιείχετο πυρίτις, όπως γελώσιν έπειτα βλέποντες αναφλεγομένας τας τρίχας του πώγωνός[5] του. Ειδικαί συμμορίαι κατηρτίζοντο προς ανεύρεσίν του, τον συνελάμβανον, τον έδενον και τον έφερον όπου υπήρχε σύναξις κόσμου και ανελάμβανον τα καθήκοντα των εκτελεστών των προαποφασισθέντων προς τέρψιν των περιισταμένων και αναπλήρωσιν άλλης δημοσίας διασκεδάσεως.
 
1. κάτισχνος: πολύ αδύνατος
2. κεκυφώς: σκυφτός
3. αλαλάζοντα: φωνάζοντας
4. κονιορτόν: σκόνη
 5. πώγωνος: πηγουνιού
 
ΘΕΜΑ 3 (μονάδες 20)
α) Ποια είναι η λειτουργία των μετοχών στο κείμενο («αλαλάζοντα», «βλέποντες», «αναφλεγομένας»); Τι προσδίδουν στο ύφος;
 
Η χρήση μετοχών που δηλώνουν τρόπο επιτρέπει στον αφηγητή να αποδώσει αφενός τη συλλογική και ενεργή συμμετοχή των παιδιών στον βασανισμό του άκακου ήρωα, και αφετέρου την επικινδυνότητα των πράξεών τους, εφόσον διασκεδάζουν με τις φλόγες που πιάνουν τα γένια του, όταν καπνίζει τα τσιγάρα με την πυρίτιδα. Με τις μετοχές αυτές ενισχύεται η δραματικότητα του ύφους, εφόσον τονίζεται το στοιχείο της δράσης και διαφαίνεται το συνεχές, όπως και το ανηλεές των βασανιστηρίων εις βάρος του ήρωα.
 
β) Να χαρακτηρίσετε το ύφος του κειμένου.
 
Το ύφος του κειμένου μπορεί να χαρακτηριστεί ρεαλιστικό, δοθέντος πως ο αφηγητής δηλώνει πως τα όσα καταγράφει συνιστούν γεγονότα που ο ίδιος είδε και βίωσε στη γενέθλια πόλη του. Αποδίδει, ως εκ τούτου, με τρόπο ειλικρινή τη βίαιη, απάνθρωπη και μειωτική αντιμετώπιση του άκακου «παράφρονα» της μικρής του πόλης από τους συμπολίτες του. Παραλλήλως, το ύφος του κειμένου είναι δραματικό, καθώς τόσο με τη συνδρομή της θαμιστικής αφήγησης όσο και με τη συνεχή χρήση ρημάτων που δηλώνουν βίαιες ενέργειες αποδίδει μια διαρκή κλιμάκωση της απάνθρωπης δράσης των παιδιών της μικρής πόλης. Η δραματικότητα αυτή, συνάμα, ενισχύεται μέσω της συναισθηματικής έντασης που προκαλείται στους αναγνώστες λόγω ακριβώς της σκληρότητας των παρουσιαζόμενων γεγονότων.  
 
ΘΕΜΑ 4 (μονάδες 15)
Να ερμηνεύσεις με βάση τα νοήματα του κειμένου τη στάση των συμπολιτών στον ήρωα της αφήγησης και να εκθέσεις τις σκέψεις και τα συναισθήματα που σου προκάλεσε η ανάγνωση του αποσπάσματος. Να οργανώσεις την ερμηνεία σου σε 100-150 λέξεις.
 
Ο ακίνδυνος και ήρεμος ήρωας της αφήγησης λόγω της νοητικής του αδυναμίας γίνεται αντικείμενο συνεχών βασανιστηρίων κυρίως από εφηβικής ηλικίας παιδιά, αλλά με τη συναίνεση, όπως διαφαίνεται, των ενηλίκων («προς τέρψιν των περιισταμένων»), οι οποίοι διασκεδάζουν με το θέαμα, αντί να επιχειρούν να τον προφυλάξουν. Με την αξιοποίηση σχήματος αντίθεσης «ήρεμος ως αρνίον», «αλαλάζοντα» ο αφηγητής αναδεικνύει την απρόκλητη σκληρότητα που επιδεικνύουν απέναντί του τα παιδιά. Φροντίζει, μάλιστα, με σχήμα κλιμάκωσης να τονίσει πως ό,τι ξεκινά με ηπιότερα πειράγματα, όπως το να του τραβούν τα ρούχα, οδηγείται σε όλο και βιαιότερες πράξεις «ελιθοβόλουν, εκύλιον εις την λάσπην, έδενον». Ο αφηγητής στηλιτεύει την απάνθρωπη συμπεριφορά των κατοίκων της περιοχής, σχολιάζοντας ειρωνικά πως η βιαιότητα απέναντί του λειτουργεί, επί της ουσίας, «ως αναπλήρωσιν άλλης δημοσίας διασκεδάσεως».
Προσωπικά με θλίβει η αναίσχυντη αυτή κακομεταχείριση ενός νοητικά αδύναμου ανθρώπου και μου προκαλεί ιδιαίτερη αγανάκτηση το γεγονός πως για τους ενήλικες της περιοχής η σκληρότητα αυτή συνιστούσε μέσο διασκέδασης. Θεωρώ πως θα έπρεπε το άτομο αυτό να τελεί υπό την προστασία των γύρω του και όχι να γίνεται αντικείμενο βασανισμού.

Ιστορία Προσανατολισμού: Η οριστική λύση του Κρητικού Ζητήματος (πηγές)

Ιστορία Προσανατολισμού: Η οριστική λύση του Κρητικού Ζητήματος (πηγές)
 
Με βάση τις ιστορικές σας γνώσεις και αξιοποιώντας τα κείμενα που σας δίνονται να αναφερθείτε στην οριστική λύση του Κρητικού Ζητήματος. 
 
Κείμενο Α
Καθ’ ον χρόνον η Ελλάς επεστρατεύετο υπέρ επιτυχίας ριζικών υπό εγγυήσεις μεταρρυθμίσεων εν ταις επαρχίαις της ανατολικής Ευρώπης, δεν ήτο δυνατόν η Κυβέρνησις του Βασιλέως να μην εντείνη την μέριμναν αυτής υπέρ της εν επισφαλεί καταστάσει σαλευομένης Κρήτης και του εκκρεμούς αυτής ζητήματος· εκ τούτου δ’ απέρρευσεν η εν τη Κυβερνητική δηλώσει υπό όρον απόφασις ουσιαστικής υπό της Ελλάδος διοικήσεως της νήσου και εν μια και τη αυτή βουλή συναντιπροσωπεύσεως αμφοτέρων.
Υπό τοιαύτας συνθήκας εγκριθείσα έκτοτε ως αναγκαία πραγματοποιείται σήμερον, εν ώρα ανωμαλίας πολεμικής η αποστολή εις Κρήτην Γενικού Διοικητού· και κατά την ώραν ταύτην υπό του Βασιλέως εκπεμφθείς, κατ’ εντολήν Αυτού αναλαμβάνω την Γενικήν Διοίκησιν, ου μόνον όπως προπαρασκευασθώσι τα της ενεργείας νομίμων βουλευτικών εκλογών εν πάση ελευθερία, αλλά και όπως δια των καθεστηκυιών οργανικών αρχών επιδιωχθή το ακώλυτον και απαρέγκλιτον της λειτουργίας των κειμένων νόμων και η εν αυστηροτάτη τηρήσει της τάξεως εξασφάλισις της ισότητος Χριστιανών και Μουσουλμάνων.
 
Διάγγελμα Γενικού Διοικητή Κρήτης, Στέφανου Δραγούμη, Εν Χανίοις τη 12 Οκτωβρίου 1912
 
Κείμενο Β
… Η θέση των ξένων προξένων στην Κρήτη σε ορισμένες περιπτώσεις είναι ιδιαίτερα δύσκολη. Για περισσότερο από χρόνο έχουν αποκλειστεί από την αλληλογραφία με τις κρητικές αρχές, λόγω της επιμονής των τελευταίων να χρησιμοποιούν στις επιστολές τους τη φράση “Βασίλειον της Ελλάδος”. Η μόνη κυβέρνηση που διοικεί το νησί από τον περασμένο Οκτώβρη είναι του Δραγούμη και τους έχει απαγορευτεί να έχουν επίσημες σχέσεις. Όλες οι υποθέσεις διεκπεραιώνονται προφορικά με κατώτερους αξιωματούχους, όπως τον Αρχηγό της Χωροφυλακής, και, όταν αυτή η διέξοδος αποτυγχάνει, δεν μπορούν να κάνουν τίποτε […] Πιστεύω ότι χρειάζεται να εξουσιοδοτηθούμε να συμπεριφερόμαστε στον Δραγούμη ως να  είναι η de facto κυβέρνηση»
 
Έκθεση του γενικού πρόξενου της Βρετανίας στην Κρήτη, Wratislaw, Χανιά, 12 Απριλίου 1913
 
Κείμενο Γ
«[…] Ἐκ τῶν ἀποτελεσμάτων τής ἤττης μας κατά τον Βαλκανικόν πόλεμον, ἑν ἀπό τά πρικρότερα, τά μᾶλλον σπαράξαντα την καρδίαν μας, εἶνε ὅτι την νῆσον Κρήτην […] ἠναγκάσθημεν να ἐγκαταλείψωμεν εἰς την Ἑλλάδα. Ἐκεῖνο ὅμως ἀκριβῶς, ὅπερ σπαράσσει την καρδίαν μας περισσότερον εἶνε ὅτι ἠ ἐγκατάλειψις αὔτη δεν ἐγένετο συνεπείᾳ πιέσεως ὑπό τῶν τριῶν ἤ τεσσάρων Κρατῶν, ἀλλά ὑπό μόνης τῆς Ἑλλάδος, ἐπωφελειθείσης τῶν ἐσωτερικῶν μας διενέξεων κατά την στιγμήν καθ’ ἥν εὖρεν ἡμᾶς ἀπησχολημένους με τά ἐσωτερικά μας και περιπλεγμένους εἰς πόλεμον και παράλαβεν εἰς χεῖρας την την ὡραίαν ταύτην νῆσον […]»
 
Τουρκική εφημερίδα «Τασβίρι – Εφκιάρ (Tasvîr-i Efkâr)», 9 Δεκεμβρίου 1913
 
Ενδεικτική απάντηση
 
Εκείνο που δεν είχε κατορθώσει να λύσει η διπλωματία, το έλυσε ο πόλεμος. Ευθύς μετά την έκρηξη των Βαλκανικών πολέμων (Οκτώβριος 1912) οι πύλες του ελληνικού Κοινοβουλίου άνοιξαν για τους Κρήτες βουλευτές, που έγιναν δεκτοί με εκδηλώσεις απερίγραπτου πατριωτικού ενθουσιασμού. Ο Πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων ανέγνωσε Ψήφισμα, σύμφωνα με το οποίο «η Ελλάς αποδέχεται όπως του λοιπού ενυπάρχη κοινόν Κοινοβούλιον δια το ελεύθερον Βασίλειον και διά την νήσον Κρήτην». Αλλά ο Βενιζέλος δεν προχώρησε περισσότερο, για να μη διαταράξει τις σχέσεις του με τις ευρωπαϊκές Δυνάμεις, εν όψει και του πολέμου που είχε αρχίσει. Αρκέστηκε να αποστείλει στην Κρήτη ως Γενικό Διοικητή το φίλο του Στέφανο Δραγούμη, ο οποίος ανέλαβε τα καθήκοντά του στις 12 Οκτωβρίου 1912. Στο διάγγελμά του την ημέρα εκείνη, ο Στέφανος Δραγούμης, επισήμανε πως η ελληνική κυβέρνηση έχοντας συμμετάσχει σε μια προσπάθεια ριζικών αλλαγών στις περιοχές της ανατολικής Ευρώπης, δεν μπορούσε να παραγνωρίσει την επισφαλή κατάσταση που διαμορφωνόταν στην υπό κινητοποίηση Κρήτη, όπως και το υπό εκκρεμότητα ζήτημα της πολιτικής της κατάστασης. Ως εκ τούτου, αποφάσισε να θέσει τη νήσο υπό ελληνική διοίκηση και να συγκροτήσει κοινή βουλή για το ελληνικό βασίλειο και για την Κρήτη. Η αποστολή επομένως του ίδιου ως Γενικού Διοικητή γινόταν σε δύσκολη και εμπόλεμη περίοδο, με εντολή του Έλληνα Βασιλιά, αφενός για να προετοιμάσει τη διενέργεια νόμιμων εκλογών, προκειμένου να προκύψουν οι εκπρόσωποι της νήσου στη βουλή, κι αφετέρου για να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη λειτουργία των τοπικών αρχών και να τηρηθεί η τάξη, ώστε να είναι εγγυημένη η ισότητα μεταξύ των Χριστιανών και των Μουσουλμάνων κατοίκων της Κρήτης.
Τα γεγονότα εξελίχθηκαν ταχύτατα, καθώς ήταν πλέον ορατή η ήττα της Τουρκίας. Στην πράξη η ένωση είχε συντελεστεί και απλώς έμενε η επικύρωσή της με την υπογραφή μιας διεθνούς συνθήκης. Στις 14 Φεβρουαρίου 1913 αφαιρέθηκαν από το φρούριο της Σούδας οι σημαίες των Μ. Δυνάμεων και της Τουρκίας. Όλα τα σύμβολα της τουρκικής επικυριαρχίας, αλλά και της κηδεμονίας των Μ. Δυνάμεων, είχαν πλέον εξαφανιστεί από την Κρήτη. Όπως, όμως, προκύπτει από την έκθεση του Βρετανού Πρόξενου στην Κρήτη, Wratislaw, οι προστάτιδες δυνάμεις δεν είχαν αποδεχτεί την ένωση της νήσου με την Ελλάδα. Τον Απρίλιο του 1913 οι ξένοι πρόξενοι βρίσκονταν ακόμη στην Κρήτη, δεν είχαν όμως ομαλή επικοινωνία με την κρητική κυβέρνηση, διότι οι τοπικές αρχές υπέγραφαν τις επιστολές τους με τη φράση «Βασίλειον της Ελλάδος», γεγονός που δεν επέτρεπε στους προξένους να τις δέχονται ως επίσημα έγγραφα και να απαντούν σε αυτές. Έτσι, από τον Οκτώβριο του 1912 είχαν επί της ουσίας διακόψει την επικοινωνία με την κρητική κυβέρνηση του Στέφανου Δραγούμη, διότι ούτως ή άλλως ο ίδιος είχε απαγορεύσει την ύπαρξη επίσημων σχέσεων με τους προξένους. Η μόνη μορφή επικοινωνίας ήταν προφορική μέσω κατώτερων αξιωματούχων της νήσου, όπως μέσω του Αρχηγού της Χωροφυλακής, κι αν η επικοινωνία αυτή δεν απέδιδε, δεν υπήρχε άλλος τρόπος συνεννόησης. Ως εκ τούτου ο Γενικός Πρόξενος της Βρετανίας αιτήθηκε στην κυβέρνησή του να αντιμετωπίζουν τη διοίκηση του Δραγούμη ως de facto κυβέρνηση της Κρήτης, προκειμένου να υπάρξει δυνατότητα επικοινωνίας.
Η ευτυχής για την Ελλάδα έκβαση των Βαλκανικών πολέμων έδωσε και στο Κρητικό Ζήτημα την οριστική λύση του. Με το άρθρο 4 της Συνθήκης του Λονδίνου (30 Μαΐου 1913) ο σουλτάνος παραιτήθηκε από όλα τα δικαιώματά του στην Κρήτη, την οποία παραχωρούσε στις Μ. Δυνάμεις της Ευρώπης. Με ιδιαίτερη συνθήκη ειρήνης μεταξύ της Ελλάδας και της Τουρκίας (14 Νοεμβρίου 1913) ο σουλτάνος παραιτήθηκε από κάθε δικαίωμά του στην Κρήτη, η οποία έτσι εντάχθηκε στην ελληνική επικράτεια ως οργανικό και αναπόσπαστο τμήμα της. Οι Μ. Δυνάμεις αποδέχθηκαν σιωπηρά τη λύση αυτή, δηλώνοντας απλώς ότι έλαβαν γνώση των ενεργειών της ελληνικής κυβέρνησης. Σχετικά με τη στάση των Δυνάμεων απέναντι στις ενέργειες της ελληνικής κυβέρνησης αντλούμε πληροφορίες από άρθρο τουρκικής εφημερίδας, το οποίο δημοσιεύτηκε στις 9 Δεκεμβρίου 1913, όταν είχε πια πραγματοποιηθεί η επίσημη κήρυξη της ένωσης. Ο Τούρκος δημοσιογράφος αποδίδει την απώλεια της ωραίας Κρήτης στην ήττα της χώρας του στον δεύτερο Βαλκανικό πόλεμο, αλλά κυρίως στο γεγονός πως η Ελλάδα εκμεταλλεύτηκε την ήττα αυτή και την εσωτερική αναστάτωση που προκλήθηκε στην Τουρκία για να προχωρήσει μονομερώς στην κήρυξη της ένωσης. Η Τουρκία, δηλαδή, δεν δέχτηκε καμία πίεση από τις προστάτιδες δυνάμεις της Κρήτης για να εγκαταλείψει τη νήσο, αλλά εξωθήθηκε σε αυτή την εξέλιξη μόνο από τις ελληνικές ενέργειες.  
Ένα μήνα μετά την συνθήκη μεταξύ της Ελλάδας και της Τουρκίας, την 1η Δεκεμβρίου 1913, κηρύχθηκε και επίσημα η ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα, με την παρουσία τού τότε βασιλιά Κωνσταντίνου και του πρωθυπουργού Ελευθερίου Βενιζέλου. Η ελληνική σημαία υψώθηκε στο ιστορικό φρούριο του Φιρκά και, στη θέση, όπου άλλοτε κυμάτιζε η τουρκική σημαία, στήθηκε μαρμάρινη επιγραφή, που έγραφε:
 
ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ ΕΝ ΚΡΗΤΗ
1669-1913
ΗΤΟΙ, 267 ΕΤΗ, 7 ΜΗΝΕΣ, 7 ΗΜΕΡΑΙ
ΕΤΗ ΑΓΩΝΙΑΣ