Ν. Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: Κλιματική αλλαγή και διατροφή [Κριτήριο αξιολόγησης]

Aleksandrova Karina
 
Ν. Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: Κλιματική αλλαγή και διατροφή [Κριτήριο αξιολόγησης]
 
Κείμενο 1
Κλιματική αλλαγή και διατροφή
Απόσπασμα από κείμενο της διατροφολόγου Κατερίνας Νταλέ, το οποίο δημοσιεύτηκε στις 07/07/2020, στην ιστοσελίδα: https://www.mednutrition.gr.
 
Vegan και κλιματική αλλαγή
     Πολλοί άνθρωποι τις τελευταίες δεκαετίες έχουν στραφεί για ηθικούς και οικολογικούς λόγους σε διατροφικά πρότυπα που περιορίζουν ή αποκλείουν το κρέας ή και γενικά τα ζωικής προέλευσης τρόφιμα. Έτσι, βλέπουμε τάσεις όπως η χορτοφαγία και η αυστηρή χορτοφαγία (βιγκανισμός) να κερδίζουν έδαφος.
     Παρ’ όλα αυτά, ο αποκλεισμός του κρέατος, ακόμη και του βοδινού, και των ζωικών τροφίμων γενικά, δεν είναι απαραίτητος. Μπορεί η εργοστασιακού τύπου εκτροφή να απαιτεί τη σίτιση των ζώων με σοδειές που καταλαμβάνουν επιπλέον χωράφια, όμως η φυσική μέθοδος σίτισης των αγελάδων είναι η ελεύθερη βοσκή σε εκτάσεις οι οποίες έτσι κι αλλιώς έχουν φτωχό έδαφος και δεν είναι εκμεταλλεύσιμες. Η βόσκηση, εντούτοις, παράγει κοπριά η οποία γονιμοποιεί τις σοδειές, με αποτέλεσμα να υπάρχει τελικά παραγωγή φαγητού. Ουσιαστικά, το ιδανικό για το περιβάλλον είναι η σύμπραξη των σοδειών με το μεγάλωμα των ζώων.
     Το κρέας και τα γαλακτοκομικά είναι αναμφίβολα πολύ θρεπτικές τροφές, εφόσον καταναλώνονται με μέτρο. Ειδικά κάποια απαραίτητα θρεπτικά μόρια, όπως οι βιταμίνες D3, και B12, και το λιπαρό DHA, και κάποια άλλα χρήσιμα συστατικά όπως η κρεατίνη, η καρνοσίνη, ο αιμικός σίδηρος, και η ταυρίνη είναι διαθέσιμα μόνο στο κρέας. Άτομα τα οποία αποκλείουν το κρέας μπορούν να λάβουν αυτά τα θρεπτικά συστατικά αναγκαστικά μέσω συμπληρωμάτων διατροφής ή εμπλουτισμένων τροφίμων.
Μεσογειακή Διατροφή φιλική προς το περιβάλλον
     Η Μεσογειακή Δίαιτα έχει αναδειχθεί τα τελευταία χρόνια ως μία από τις πιο μακροβιοτικές και ωφέλιμες για την υγεία δίαιτες. Εκτός όμως από απλά ένα διατροφικό μοτίβο, είναι κι ένα πολιτισμικό μοντέλο του πώς τα τρόφιμα διαλέγονται, παράγονται, επεξεργάζονται, και διανέμονται. Το 2010 μάλιστα ανακηρύχτηκε από την UNESCO ως Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά της Ανθρωπότητας.
     Η Μεσογειακή Διατροφή, αντίθετα με το βιγκανισμό, δεν αποκλείει τα ζωικά τρόφιμα, όμως στηρίζεται όντως στα φυτικής προέλευσης τρόφιμα. Σύμφωνα με αυτό το μοντέλο διατροφής, η μερίδα του λέοντος της δίαιτας πρέπει να αποτελείται από φρούτα, λαχανικά, δημητριακά, καρπούς, σπόρους, φυτικά έλαια, και όσπρια, και σε μικρότερες ποσότητες τα αυγά και τα γαλακτοκομικά προϊόντα. Όσο για το κρέας, η μεσογειακή διατροφική πυραμίδα ορίζει να καταναλώνονται σποραδικά το ψάρι και τα πουλερικά από 1-2 φορές την εβδομάδα, και το κόκκινο κρέας το πολύ 1 φορά το μήνα. Με αυτό τον τρόπο η διατροφή έχει την απαραίτητη ποικιλία που χρειάζεται ο ανθρώπινος οργανισμός, χωρίς να αποκλείονται ολόκληρες ομάδες τροφίμων.
     Από τα παραπάνω φαίνεται ότι η Μεσογειακή Δίαιτα θα μπορούσε εύκολα να θεωρηθεί «βιώσιμη διατροφή», αφού οι αρχές της συνάδουν με τις επιλογές τροφίμων που έχουν να κάνουν με μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος. Η έμφαση, τέλος, πρέπει να δοθεί στη μείωση του κόκκινου κρέατος στη μία φορά την εβδομάδα, και την αντικατάστασή του με φυτικά τρόφιμα ή κρέατα όπως τα πουλερικά και το ψάρι με, που επιβαρύνουν πολύ λιγότερο το περιβάλλον.

Κείμενο 2
Είναι ο βιγκανισμός η διατροφή του μέλλοντος;
Απόσπασμα από άρθρο της συντακτικής ομάδας της εφημερίδας Έθνος. Δημοσιεύτηκε σε ψηφιακή μορφή στις 26/10/2018.
 
     Η καμπάνια της ομάδας Greek Vegans εμφανίστηκε στα βαγόνια του μετρό στις αρχές Σεπτεμβρίου και ολοκληρώθηκε στις 6 Οκτωβρίου. Οι αντιδράσεις έδειξαν και το μέτρο της επιτυχίας της: οι αφίσες με τις επιγραφές «Δες ποιον έφαγες σήμερα», «Σταματώντας να τρως ζωικά, σώζεις μέχρι 300 ζώα τον χρόνο» ή «Για κάθε ποτήρι γάλα, μια μητέρα χάνει το μωρό της» δεν τράβηξαν μόνο το ενδιαφέρον του κοινού και των μέσων ενημέρωσης, προκάλεσαν και τη δυσφορία των εμπόρων του κρέατος, όπως αναφέρει το Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων.
     Ο «βιγκανισμός», όπως λέγεται η απουσία από την διατροφή του ανθρώπου οποιουδήποτε ζωικού προϊόντος, συστήθηκε με αυτόν τον κάπως πληθωρικό τρόπο στην Ελλάδα. Ήρθε όμως για να μείνει; Το βέβαιο είναι ότι αυτό που εμφανίστηκε σε πολλές χώρες του κόσμου ως περιθωριακό κίνημα έχει αποκτήσει τον χαρακτήρα της τάσης ή έχει γίνει τρόπος ζωής. Στη Βαρσοβία, για παράδειγμα, έχουν ανοίξει ήδη περισσότερα από 50 εστιατόρια vegan, ενώ το 60% των Πολωνών δηλώνει σε σχετική έρευνα ότι σκοπεύει να κόψει εντελώς το κρέας αυτόν τον χρόνο. […]
     Η νέα τάση δεν θα μπορούσε να αφήσει αδιάφορη τη Σίλικον Βάλεϊ. Εκεί ο Έρικ Σμιτ, άλλοτε διευθύνων σύμβουλος της Google, δήλωνε πριν από δυο χρόνια ότι το λεγόμενο «κρέας με βάση τα φυτά» θα γίνει η νέα τεχνολογική επανάσταση του μέλλοντος. Και τα οφέλη θα είναι πολλά: μια διατροφή χωρίς κρέας σημαίνει καλύτερη υγεία για τον άνθρωπο, μεγαλύτερη προστασία για το περιβάλλον αλλά και ευκολότερη πρόσβαση στην τροφή για τα φτωχότερα στρώματα των αναπτυσσόμενων χωρών. […]
     Οι ειδικοί λένε πως είναι τρεις οι λόγοι που κάνουν έναν άνθρωπο να κινείται ανάμεσα στην κρεατοφαγία και την χορτοφαγία. Ο ένας είναι η ανησυχία για την υγεία του, ο δεύτερος η ανησυχία για την υγεία του περιβάλλοντος, ο τρίτος η ευαισθησία για τα δικαιώματα των ζώων. Ως προς την ανθρώπινη υγεία, οι ιατρικές έρευνες λένε ότι εκείνοι που καταναλώνουν πολύ κόκκινο κρέας έχουν υψηλότερα ποσοστά θνησιμότητας. Ως προς την υγεία του περιβάλλοντος, αρκεί να σκεφτεί κανείς τους τόνους νερού που καταναλώνονται για να φτάσει στο πιάτο μας μόλις ένα κιλό κρέας. Και τα δικαιώματα των ζώων; Τα είπαν όλα εκείνες οι αφίσες στο μετρό: «Κάποιες κραυγές δεν ακούγονται ποτέ».
 
Κείμενο 3
Ανεξιχνίαστες δολοφονίες
Ποίημα του Λουκά Αξελού από την ποιητική συλλογή, Τελευταία πατρίδα, εκδόσεις Στοχαστής, 2013. [Στο Ποιήματα της κρίσης (2008-2018), Ιωλκός, 2020].
 
Δολοφονημένα δέντρα
πάνω στην πλήρη των χυμών ορμή
ψηλές αποσκελετωμένες σιλουέτες
χωρίς τα άκρα τους,
χωρίς την πλούσια κόμη
που μέσα της φωλιάζουνε πουλιά,
περιμένουν στη σειρά το τέλος.
Βουβά, χωρίς να φανερώνουν τον πόνο
που τα ολέθρια
χτυπήματα του τσεκουριού δημιουργούν,
χωρίς δηλώσεις ή καταγγελίες
(καμιά δήλωση ή καταγγελία δέντρου
δεν έχει μέχρι σήμερα καταγραφεί)
αποχωρούν με αξιοπρέπεια
προσθέτοντας με την πτώση τους
ένα νέο ερωτηματικό
σε χιλιάδες ανεξιχνίαστες δολοφονίες.
Αθήνα, Φεβρουάριος 2011
 
ΘΕΜΑ 1
Να αποδώσετε συνοπτικά (70-80 λέξεις) τα γνωρίσματα της Μεσογειακής Διατροφής, όπως αυτά παρουσιάζονται στο Κείμενο 1.
Μονάδες 20
 
Η Μεσογειακή Διατροφή αποτελεί ένα ιδιαίτερα ωφέλιμο και μακροβιοτικό μοντέλο, το οποίο έχει ανακηρυχθεί από την UNESCO ως Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά της Ανθρωπότητας. Αντίθετα με άλλες δίαιτες, δεν αποκλείει καμία ομάδα τροφίμων, προσφέροντας έτσι την απαραίτητη ποικιλία στον ανθρώπινο οργανισμό. Βασίζεται κυρίως σε φυτικής προέλευσης τρόφιμα, όπως φρούτα, λαχανικά και όσπρια, ενώ συστήνει τον αυστηρό περιορισμό του κόκκινου κρέατος. Παράλληλα, χαρακτηρίζεται δικαίως ως «βιώσιμη διατροφή», καθώς οι συγκεκριμένες επιλογές συμβάλλουν στη δραστική μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος.
 
ΘΕΜΑ 2
Ερώτημα 1ο
Στην πρώτη παράγραφο του Κειμένου 2 αναφέρονται τρεις επιγραφές αφισών από την καμπάνια της ομάδας Greek Vegans. Για ποιους λόγους θεωρείτε ότι ο συγγραφέας του κειμένου καταγράφει τις επιγραφές αυτές (μονάδες 5); Να σχολιάσετε στην απάντησή σας τα ρηματικά πρόσωπα και τις εγκλίσεις (μονάδες 10).
Μονάδες 15
 
«Δες ποιον έφαγες σήμερα», «Σταματώντας να τρως ζωικά, σώζεις μέχρι 300 ζώα τον χρόνο», «Για κάθε ποτήρι γάλα, μια μητέρα χάνει το μωρό της»
 
Η καταγραφή των επιγραφών λειτουργεί αφενός ως μέσο προβληματισμού των αναγνωστών σχετικά με το βασικό μήνυμα του κινήματος των vegans και αφετέρου ως ένδειξη της αποφασιστικότητάς τους να περάσουν το μήνυμά τους με τρόπο που σοκάρει το ευρύ κοινό. Η φράση, για παράδειγμα, «Δες ποιον έφαγες σήμερα» προκαλεί εύλογα έντονη συναισθηματική αντίδραση στους αποδέκτες της, καθώς προσωποποιεί τα ζώα και δημιουργεί αίσθημα ενοχής στους πολίτες.
Στο πλαίσιο των επιγραφών, άλλωστε, τα ρηματικά πρόσωπα χρησιμοποιούνται με τρόπο που εμπλέκει άμεσα κάθε πολίτη χωριστά. Η χρήση του β΄ ενικού προσώπου («Δες», «έφαγες», «τρως») δημιουργεί την εντύπωση πως κάθε σχετικό μήνυμα απευθύνεται προσωπικά στο άτομο που το διαβάζει, ωθώντας το να προβληματιστεί ουσιαστικά για τις διατροφικές του επιλογές. Ενώ, η χρήση του γ΄ ενικού προσώπου «χάνει» προσδίδει στο μήνυμα τον χαρακτήρα μιας αντικειμενικής και αδιαμφισβήτητης διαπίστωσης. Παραλλήλως, μέσω των εγκλίσεων τα μηνύματα των επιγραφών αποκτούν περαιτέρω νοηματικές διαβαθμίσεις. Η χρήση της προστακτικής «Δες» μεταδίδει με επιτακτικό τόνο το μήνυμα, ενώ η χρήση της οριστικής έγκλισης («έφαγες», «σώζεις», «χάνει») προσδίδει στο περιεχόμενό του την εντύπωση της βεβαιότητας, καθώς και της αποτύπωσης μιας πραγματικής κατάστασης. Από την άλλη, με τη χρήση της υποτακτικής («να τρως»), η οποία μέσω της μετοχής «Σταματώντας» λαμβάνει το νόημα της αποτρεπτικής υποτακτικής, μεταδίδει με ένταση τη σχετική έκκληση στους πολίτες.  
 
Ερώτημα 2ο
Να συγκρίνετε τους τίτλους των Κειμένων 1 και 2 ως προς τα γλωσσικά τους χαρακτηριστικά (μονάδες 6) και την επικοινωνιακή τους αποτελεσματικότητα (μονάδες 4).
Μονάδες 10
 
«Vegan και κλιματική αλλαγή» - «Είναι ο βιγκανισμός η διατροφή του μέλλοντος;»
Ο τίτλος του Κειμένου 1 είναι αρρηματικός και στο πλαίσιό του αξιοποιείται η ονοματοποίηση («αλλαγή») για να δηλωθεί η συνέπεια με την οποία συνδέεται ο όρος «vegan». Με τη χρήση μόλις δύο ουσιαστικών και ενός επιθέτου («κλιματική») επιτυγχάνει να αποδώσει με πολύ συνοπτικό τρόπο τους κύριους όρους του θέματος του κειμένου.
Ο τίτλος του Κειμένου 2 συνιστά ένα ερώτημα, το οποίο εμπεριέχει ρήμα και μέσω αυτού ο πρώτος όρος «βιγκανισμός» συνδέεται με το κατηγορούμενό του «η διατροφή» (του μέλλοντος), διαμορφώνοντας ένα συνεκτικό σύνολο. Παρά τη γλωσσική τους απλότητα και στους δύο τίτλους αξιοποιείται ένας ξενόγλωσσος όρος («Vegan – βιγκανισμός»), ο οποίος ενδέχεται να μην είναι γνωστός σε όλους τους αναγνώστες.
Ο τίτλος του Κειμένου 2 εγείρει άμεσα τον προβληματισμό σχετικά με το κατά πόσο ο βιγκανισμός είναι ή πρέπει να είναι η διατροφή του μέλλοντος, αφήνοντας ασαφές ωστόσο το αν αυτό σχετίζεται με την υγεία του ατόμου, με το περιβάλλον ή με κάποιον άλλο παράγοντα. Αντιθέτως, ο τίτλος του Κειμένου 1, αν και δεν προκαλεί άμεσα το αίσθημα του προβληματισμού, συνδέει με σαφή τρόπο τους βασικούς του όρους, εφόσον δηλώνεται πως το θέμα εξετάζεται από την οπτική της κλιματικής αλλαγής.
 
Ερώτημα 3ο
Να προσδιορίσετε το κυρίαρχο ύφος του Κειμένου 1 (μονάδες 2) και να αποδείξετε τον χαρακτηρισμό σας επισημαίνοντας δύο συναφείς διαφορετικές γλωσσικές επιλογές (μονάδες 8).
Μονάδες 10
 
Το κυρίαρχο ύφος του κειμένου είναι πληροφοριακό -πρόκειται για κείμενο δημοσιευμένο σε ενημερωτική ιστοσελίδα-, αντικειμενικό και επιστημονικό. Οι χαρακτηρισμοί αυτοί προκύπτουν από την επιλογή της γράφουσας να αξιοποιεί κυρίως το γ΄ πρόσωπο, προκειμένου να προσδώσει στις καταγραφές της αντικειμενική διάσταση (π.χ. «περιορίζουν ή αποκλείουν το κρέας», «το ιδανικό για το περιβάλλον είναι η σύμπραξη», «η διατροφή έχει την απαραίτητη ποικιλία που χρειάζεται»). Παραλλήλως, η γράφουσα αξιοποιεί ειδική ορολογία -ως διατροφολόγος- ενισχύοντας το επιστημονικό ύφος του κειμένου (π.χ. «η κρεατίνη, η καρνοσίνη, ο αιμικός σίδηρος, και η ταυρίνη είναι διαθέσιμα μόνο στο κρέας»).
Επιπροσθέτως, βασική γλωσσική επιλογή της γράφουσας είναι η αναφορική λειτουργία της γλώσσας (π.χ. «να δοθεί στη μείωση του κόκκινου κρέατος», «τα τρόφιμα διαλέγονται, παράγονται, επεξεργάζονται, και διανέμονται»), μέσω της οποίας το κείμενο διατηρεί την αναγκαία σαφήνεια και μεταδίδει αποτελεσματικά τις επιμέρους πληροφορίες.  
 
ΘΕΜΑ 3
Ποιο, κατά τη γνώμη σας, είναι το νόημα του τίτλου του ποιήματος (Κείμενο 3); Να γράψετε ένα ερμηνευτικό σχόλιο (150 περίπου λέξεων), στο οποίο θα αναπτύξετε με τρεις τουλάχιστον κειμενικούς δείκτες το νόημα αυτό, καθώς και τη δική σας στάση για το θέμα.
Μονάδες 15
 
Ο τίτλος του ποιήματος «Ανεξιχνίαστες δολοφονίες» ενέχει έντονα ειρωνικό και επικριτικό χαρακτήρα, εφόσον υποδηλώνει πως οι «δολοφονίες» εις βάρος των δέντρων -και του φυσικού περιβάλλοντος κατ’ επέκταση- παραμένουν ανεξιχνίαστες, καθώς δεν υπάρχει κανένα πραγματικό ενδιαφέρον για την εξιχνίασή τους. Όπως προκύπτει, άλλωστε, μέσω των συνεχών προσωποποιήσεων («Δολοφονημένα δέντρα», «περιμένουν στη σειρά το τέλος», «Βουβά, χωρίς να φανερώνουν τον πόνο»), πέφτουν συνεχώς θύματα αναρίθμητων χτυπημάτων από ανώνυμους δράστες, οι οποίοι εκπροσωπούν υπό μία έννοια το σύνολο της ανθρωπότητας, αφού η δράση τους καλύπτεται είτε από την ανοχή είτε από την ανάγκη του παραγόμενου προϊόντος. Τα ίδια τα δέντρα, ούτως ή άλλως, δεν έχουν τη δυνατότητα να προστατέψουν τον εαυτό τους ούτε, βέβαια, να καταγγείλουν την αγριότητα που υφίστανται, όπως αυτό εκφράζεται με την ειρωνεία των παρένθετων στίχων (καμιά δήλωση ή καταγγελία δέντρου / δεν έχει μέχρι σήμερα καταγραφεί). Εφόσον οι πολίτες αδιαφορούν, προφανώς η ανεξέλεγκτη υλοτομία συνεχίζεται απρόσκοπτα. Παραλλήλως, το σχήμα κύκλου που σχηματίζεται μεταξύ τίτλου και καταληκτικού στίχου («ανεξιχνίαστες δολοφονίες»), δημιουργεί την επώδυνη αίσθηση πως το ζήτημα μένει ανεπίλυτο και, άρα, θα συνεχίσει να επαναλαμβάνεται διαρκώς.
Η θέληση του ποιητικού υποκειμένου να δώσει φωνή στα «βουβά» δέντρα με βρίσκει απόλυτα σύμφωνο, καθώς το κρίσιμο θέμα της προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος μας βαρύνει και μας επηρεάζει όλους. Οφείλουμε, δηλαδή, να πάρουμε θέση και να δράσουμε για την προστασία των εκτεθειμένων στην ανθρώπινη απληστία στοιχείων της φύσης.
 
ΘΕΜΑ 4
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος (5 Ιουνίου) αποφασίζετε να γράψετε ένα άρθρο (350-400 λέξεων) για την ιστοσελίδα του σχολείου σας, στο οποίο θα αναδεικνύετε τη σχέση των διατροφικών μας επιλογών με τον πλανήτη και την υγεία μας.
 
Αξιοποιώντας δημιουργικά πληροφορίες από τα κείμενα αναφοράς που σας δόθηκαν, να αναπτύξετε την επιχειρηματολογία σας γύρω από τους εξής δύο άξονες:
α. Ποιοι είναι οι βασικοί λόγοι (κίνητρα) που ωθούν όλο και περισσότερους ανθρώπους και σύγχρονα κινήματα στην υιοθέτηση διατροφικών προτύπων που περιορίζουν ή αποκλείουν το κρέας (όπως ο βιγκανισμός);
β. Για ποιους λόγους θα υιοθετούσατε την άποψη ότι η παραδοσιακή Μεσογειακή Διατροφή μπορεί να αποτελέσει μια ισορροπημένη και ταυτόχρονα «βιώσιμη» εναλλακτική λύση για την προστασία του περιβάλλοντος;
Μονάδες 30
 
Ο αντίκτυπος της διατροφής μας στο φυσικό περιβάλλον
 
     Αν δεν έχετε αντιληφθεί μέχρι τώρα πως οι διατροφικές μας επιλογές έχουν σημαντικό αντίκτυπο στο φυσικό περιβάλλον, είναι η κατάλληλη ώρα για να το λάβετε υπόψη. Με αφορμή την επικείμενη Παγκόσμια Ημέρα του Περιβάλλοντος, αξίζει να αναλογιστούμε γιατί κινήματα, όπως ο βιγκανισμός, αποκτούν όλο και μεγαλύτερη διάδοση, καθώς και το πώς η δική μας Μεσογειακή Διατροφή συνιστά πιθανώς την ενδεδειγμένη «μέση οδό».
     Ο αποκλεισμό του κρέατος από τη διατροφή των ανθρώπων έχει αποκτήσει μεγάλη διάδοση, διότι είναι πλέον σαφές πως η παραγωγή του αφήνει σημαντικό αποτύπωμα στο φυσικό περιβάλλον. Η κτηνοτροφία, αν και διατρέχει την ανθρώπινη ιστορία, λαμβάνει πλέον τεράστιες διαστάσεις λόγω του υπερπληθυσμού, κάτι που σημαίνει πως απαιτείται η δέσμευση ολοένα και μεγαλύτερων εκτάσεων γης, καθώς και η δαπάνη όλο και μεγαλύτερης ποσότητας νερού. Ως εκ τούτου, οι περιβαλλοντικά ευαισθητοποιημένοι πολίτες θεωρούν πως το τίμημα για την κατανάλωση κρέατος είναι πια πολύ υψηλό, για να παραμένουν αδρανείς.
     Παραλλήλως, βέβαια, ό,τι κινητοποιεί τους πολίτες που υιοθετούν τον βιγκανισμό δεν περιορίζεται μόνο στον άμεσο αντίκτυπο της κτηνοτροφίας στο περιβάλλον. Λαμβάνουν, συνάμα, υπόψη τη σκληρότητα εις βάρος των ζώων που προορίζονται για κατανάλωση, αλλά και το γεγονός πως η κατανάλωση κρέατος είναι οικονομικά απρόσιτη για τους φτωχότερους πληθυσμούς. Υπάρχει, δηλαδή, μια ισχυρή ηθική βάση στον βιγκανισμό, καθώς πράγματι ο εγκλεισμός και ο σφαγιασμός των ζώων, όπως και η συστηματική εκμετάλλευσή τους για την παραγωγή γάλακτος, η οποία υποβοηθιέται με μη φυσικό τρόπο, προσδίδουν στην κτηνοτροφία έναν βίαιο χαρακτήρα που μας καθιστά υπόλογους απέναντι στα ζώα. Αντιστοίχως, η έμφαση στην κτηνοτροφία έναντι της γεωργικής παραγωγής δημιουργεί μια ηθικά απαράδεκτη ανισότητα ανάμεσα στις οικονομικά ισχυρότερες και τις ασθενέστερες χώρες, εφόσον το κρέας δεν προορίζεται για τις δεύτερες.
     Η επιλογή, ωστόσο, του πλήρους αποκλεισμού του κρέατος από τη διατροφή των ανθρώπων συνιστά μια ακραία λύση, η οποία δεν είναι επωφελής για τα μικρά παιδιά, ο οργανισμός των οποίων έχει πρόσθετες διατροφικές ανάγκες. Υπ’ αυτό το πρίσμα, η επιλογή της Μεσογειακής Διατροφής εμφανίζεται ως πιο κατάλληλη, καθώς βασίζεται κυρίως σε αγροτικά προϊόντα, χωρίς να εξοστρακίζει τελείως την κατανάλωση κρέατος. Αν και, σαφώς, η υπερβολή στην κατανάλωση κρέατος είναι επιζήμια για την υγεία, το ίδιο ισχύει και για την πλήρη αποφυγή του, εφόσον σε αυτό υπάρχουν θρεπτικά στοιχεία, τα οποία ο οργανισμός δεν μπορεί να αντλήσει από άλλες τροφές. Αν λάβουμε υπόψη, επομένως, πως στο πλαίσιο της Μεσογειακής Διατροφής το κρέας υπάρχει, αλλά σε μικρές ποσότητες, τότε μπορούμε να διαπιστώσουμε πως τηρείται ένα βιώσιμο μέτρο, επωφελές και για την υγεία του ανθρώπου, αλλά και για το περιβάλλον.
     Σε αντίθεση, άλλωστε, με άλλα διατροφικά πρότυπα, η Μεσογειακή Διατροφή, έχοντας ως βάση της τα αγροτικά και εν γένει τα φυτικά προϊόντα, δεν επιβαρύνει το φυσικό περιβάλλον ούτε ενισχύει ανισότητες μεταξύ των επιμέρους πληθυσμών. Η με μέτρο κατανάλωση του κρέατος μπορεί, έτσι, να καλυφθεί με τα ζώα που μεγαλώνουν ελεύθερα, προσφέροντας με τη δράση τους αναγκαία οφέλη στη φύση, όπως είναι η παροχή φυσικού λιπάσματος στα εδάφη.
     Η εντατική κτηνοτροφία είναι αναμφισβήτητα επιβλαβής για το φυσικό περιβάλλον και εμπεριέχει στοιχεία κτηνωδίας, μη αποδεκτά σε ηθικό επίπεδο. Η απάντηση, ωστόσο, δεν μπορεί να είναι ακραία, όπως το ζητά ο βιγκανισμός. Με το διεθνώς αναγνωρισμένο μέτρο της Μεσογειακής Διατροφής μπορούμε να έχουμε μια υγιή διατροφή, χωρίς να παραβλάπτουμε το φυσικό περιβάλλον.      

Ιστορία Προσανατολισμού: Τα «τσιφλίκια» της Θεσσαλίας [Πηγή]

Ιστορία Προσανατολισμού: Τα «τσιφλίκια» της Θεσσαλίας [Πηγή]
 
Αντλώντας πληροφορίες από το παρακάτω κείμενο και βασιζόμενοι στις γνώσεις σας:
α. να περιγράψετε κριτικά τα χαρακτηριστικά των ιδιοκτητών των «τσιφλικιών» της Θεσσαλίας κατά τον 19^ο – αρχές 20^ού αιώνα και τις επιδιώξεις τους                                                                                                              
β. να παρουσιάσετε τα αποτελέσματα που προκάλεσαν οι πρακτικές τους στον θεσσαλικό αγροτικό κόσμο.                                                                                                           
 
ΚΕΙΜΕΝΟ
Οι περίφημοι πλουτοκράτες των παροικιών, που ο λαός αποκαλούσε χρυσοκάνθαρους, αντί να αναπτύξουν παραγωγικά τη χώρα, αντί να κάνουν επενδύσεις […] στρέφονται και αυτοί πάλι στη μονοπώληση ευκαιριών που τους παρέχει η εξουσία […] και το χειρότερο, μεταβάλλονται σε τσιφλικάδες γαιοκτήμονες στη Θεσσαλία. […] Είναι […] αυτά τα περίφημα αστικά μας στοιχεία τα οποία δημιουργούν το καθεστώς των τσιφλικιών στη Θεσσαλία. Γνωρίζοντας πολύ καλά ότι η Θεσσαλία θα προσαρτηθεί στην Ελλάδα, εξασφαλίζουν με το πρωτόκολλο της Κωνσταντινούπολης το δικαίωμα να δημιουργήσουν γαιοκτησίες, οι οποίες είναι βασισμένες στο σύστημα της κολιγίας. Γι’ αυτό ακριβώς δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι οι εκρήξεις οι επαναστατικές […] ξεκινούν από τη Θεσσαλία, τη Θεσσαλία όπου η μεγάλη γαιοκτησία ήταν ασύγκριτα πιο χαμηλή στην περίοδο της έκρηξης της Ελληνικής επανάστασης, από ό, τι στην Πελοπόννησο. Με την είσοδο αυτών των στοιχείων και την ανάπτυξη των γαιοκτησιών στη Θεσσαλία, έχουμε ακριβώς τη δημιουργία των προϋποθέσεων εκείνων για την εκμετάλλευση της αγροτιάς που οδήγησαν στο αδιέξοδο, και τελικά μας έφεραν στο Κιλελέρ.
 
Φίλιας, Β., «Κοινωνικές δομές στην Ελλάδα του 19^ου αιώνα», στο Δ.Τ. Τσαούση (επιμ.), Όψεις της ελληνικής κοινωνίας του 19^ου αιώνα, Βιβλιοπωλείον της «Εστίας», Αθήνα 1984, σ. 19.
 
Ενδεικτική απάντηση
 
α. Τα «τσιφλίκια» της Θεσσαλίας, με την προσάρτησή της στο ελληνικό κράτος το 1881, αγοράστηκαν από πλούσιους Έλληνες του εξωτερικού. Όπως, μάλιστα, σχολιάζει ο Β. Φίλιας, οι πλουτοκράτες αυτοί των παροικιών, που αποκαλούνταν από τους πολίτες «χρυσοκάνθαροι», δεν συνέβαλαν στην παραγωγική ανάπτυξη της χώρας ούτε έκαναν επενδύσεις σε αυτή, εκμεταλλεύτηκαν πρωτίστως τις ευκαιρίες που τους παρείχε η εξουσία και, μεταξύ άλλων, έγιναν «τσιφλικάδες» στη νεοαποκτηθείσα Θεσσαλία. Αποτελούν, ειδικότερα, το τμήμα εκείνο της αστικής τάξης που θα αποκτήσει μεγάλες γαιοκτησίες στη Θεσσαλία, με ξεχωριστά προνόμια, εφόσον γνώριζαν από νωρίς πως επρόκειτο να συντελεστεί η προσάρτησής της και φρόντισαν να λάβουν μέσω του πρωτοκόλλου της Κωνσταντινούπολης όχι μόνο τη δυνατότητα απόκτησης μεγάλων γαιοκτησιών, αλλά και την παράταση του συστήματος της «κολιγίας». Οι Έλληνες, λοιπόν, του εξωτερικού, πέρα από το γεγονός ότι διατήρησαν τον αναχρονιστικό θεσμό των κολίγων, άσκησαν πολιτικές και κοινωνικές πιέσεις για να κερδοσκοπήσουν από την παραγωγή του σιταριού. Επιδίωξαν δηλαδή την επιβολή υψηλών δασμών στο εισαγόμενο από τη Ρωσία σιτάρι, ώστε να μπορούν να καθορίζουν όσο το δυνατόν υψηλότερες τιμές για το εγχώριο, προκαλώντας μάλιστα μερικές φορές και τεχνητές ελλείψεις.
 
β. Οι πρακτικές αυτές δημιούργησαν εντάσεις. Όπως, άλλωστε, επισημαίνει ο Β. Φίλιας, επρόκειτο για μια εύλογη εξέλιξη, εφόσον στη Θεσσαλία δεν ήταν συνηθισμένες τέτοιου είδους πρακτικές, καθώς ήδη από τα χρόνια της ελληνικής επανάστασης η Θεσσαλία είχε ελάχιστους μεγαλογαιοκτήμονες σε σχέση με την Πελοπόννησο. Ως εκ τούτου, ο ερχομός των Ελλήνων του εξωτερικού, η δημιουργία μεγάλων γαιοκτησιών στη Θεσσαλία και η διαμόρφωση των απαιτούμενων προϋποθέσεων που διευκόλυναν την εκμετάλλευση των αγροτών, έφεραν την εκεί κατάσταση σε αδιέξοδο και οδήγησαν στην ψήφιση νόμων το 1907, οι οποίοι επέτρεπαν στην εκάστοτε ελληνική κυβέρνηση να απαλλοτριώνει μεγάλες ιδιοκτησίες, ώστε να μπορεί να τις διανέμει σε ακτήμονες. Η εφαρμογή τους, όμως, αποδείχθηκε δύσκολη υπόθεση και οι τριβές που προκλήθηκαν προκάλεσαν συγκρούσεις, η πιο σημαντική από τις οποίες έγινε στο χωριό Κιλελέρ (1910). Οι εξελίξεις προχώρησαν αργά μέχρι το τέλος των Βαλκανικών πολέμων (1913), οπότε το ζήτημα έγινε πιο περίπλοκο, καθώς μέσα στα νέα όρια της χώρας υπήρχαν πλέον και μουσουλμάνοι ιδιοκτήτες μεγάλων εκτάσεων.
 

Λατινικά: Κλίση ρήματος lacesso (Γ΄ Συζυγία)

 
Λατινικά: Κλίση ρήματος lacesso (Γ΄ Συζυγία)
 
lacesso - lacessivi - lacessitum – lacessere (προκαλώ κάποιον σε κάτι)
 
Ενεργητική Φωνή
Οριστική
Ενεστώτας: lacesso, lacessis, lacessit, lacessimus, lacessitis, lacessunt
Παρατατικός: lacessebam, lacessebas, lacessebat, lacessebamus, lacessebatis, lacessebant
Μέλλοντας: lacessam, lacesses, lacesset, lacessemus, lacessetis, lacessent
Παρακείμενος: lacessivi, lacessivisti, lacessivit, lacessivimus, lacessivistis, lacessiverunt / lacessivere
Υπερσυντέλικος: lacessiveram, lacessiveras, lacessiverat, lacessiveramus, lacessiveratis, lacessiverant
Συντελεσμένος Μέλλοντας: lacessivero, lacessiveris, lacessiverit, lacessiverimus, lacessiveritis, lacessiverint
 
Υποτακτική
Ενεστώτας: lacessam, lacessas, lacessat, lacessamus, lacessatis, lacessant
Παρατατικός: lacesserem, lacesseres, lacesseret, lacesseremus, lacesseretis, lacesserent
Μέλλοντας: lacessiturus-a-um sim-sis-sit, lacessituri-ae-a simus-sitis-sint
Παρακείμενος: lacessiverim, lacessiveris, lacessiverit, lacessiverimus, lacessiveritis, lacessiverint
Υπερσυντέλικος: lacessivissem, lacessivisses, lacessivisset, lacessivissemus, lacessivissetis, lacessivissent
 
Προστακτική
Ενεστώτας: ---, lacessere, ---, ---, lacessite, ---
Μέλλοντας: ---, lacessito, lacessito, ---, lacessitote, lacessunto
 
Απαρέμφατο
Ενεστώτα: lacessere
Μέλλοντας: lacessiturum-am-um esse, lacessituros-as-a esse
Παρακείμενος: lacessivisse
 
Μετοχή
Ενεστώτα: lacessens, lacessentis
Μέλλοντας: lacessiturus, lacessitura, lacessiturum
 
Γερούνδιο
---, lacessendi, lacessendo, lacessendum, lacessendo
 
Σουπίνο
Αιτιατική: lacessitum
Αφαιρετική: lacessitu
 
Παθητική Φωνή
Οριστική
Ενεστώτας: lacessor, lacesseris / lacessere, lacessitur, lacessimur, lacessimini, lacessuntur
Παρατατικός: lacessebar, lacessebaris / lacessebare, lacessebatur, lacessebamur, lacessebamini, lacessebantur
Μέλλοντας: lacessar, lacesseris / lacessere, lacessetur, lacessemur, lacessemini, lacessentur
Παρακείμενος: lacessitus-a-um sum-es-est, lacessiti-ae-a sumus-estis-sunt
Υπερσυντέλικος: lacessitus-a-um eram-eras-erat, lacessiti-ae-a eramus-eratis-erant
Συντελεσμένος Μέλλοντας: lacessitus-a-um ero-eris-erit, lacessiti-ae-a erimus-eritis-erunt
 
Υποτακτική
Ενεστώτας: lacessar, lacessaris / lacessare, lacessatur, lacessamur, lacessamini, lacessantur
Παρατατικός: lacesserer, lacessereris / lacesserere, lacesseretur, lacesseremur, lacesseremini, lacesserentur
Μέλλοντας: -----
Παρακείμενος: lacessitus-a-um sim-sis-sit, lacessiti-ae-a simus-sitis-sint
Υπερσυντέλικος: lacessitus-a-um essem-esses-esset, lacessiti-ae-a essemus-essetis-essent
 
Προστακτική
Ενεστώτας: ---, lacessere, ---, ---, lacessimini, ---
Μέλλοντας: ---, lacessitor, lacessitor, ---, ---, lacessuntor
 
Απαρέμφατο
Ενεστώτα: lacessi
Μέλλοντας: lacessitum iri
Παρακείμενος: lacessitum-am-um esse, lacessitos-as-a esse
Συντελεσμένος Μέλλοντας: lacessitum-am-um fore, lacessitos-as-a fore
 
Μετοχή
Παρακειμένου: lacessitus, lacessita, lacessitum
 
Γερουνδιακό
lacessendus, lacessenda, lacessendum
 

Λατινικά: Κλίση ρήματος transfigo (Γ΄ Συζυγία)

Laura Lein Svencner 

 
Λατινικά: Κλίση ρήματος transfigo (Γ΄ Συζυγία)
 
transfigo - transfixi - transfixum - transfigere (διαπερνώ, καρφώνω)
 
Ενεργητική Φωνή
Οριστική
Ενεστώτας: transfigo, transfigis, transfigit, transfigimus, transfigitis, transfigunt
Παρατατικός: transfigebam, transfigebas, transfigebat, transfigebamus, transfigebatis, transfigebant
Μέλλοντας: transfigam, transfiges, transfiget, transfigemus, transfigetis, transfigent
Παρακείμενος: transfixi, transfixistis, transfixit, transfiximus, transfixistis, transfixerunt / transfixere
Υπερσυντέλικος: transfixeram, transfixeras, transfixerat, transfixeramus, transfixeratis, transfixerant
Συντελεσμένος Μέλλοντας: transfixero, transfixeris, transfixerit, transfixerimus, transfixeritis, transfixerint
 
Υποτακτική
Ενεστώτας: transfigam, transfigas, transfigat, transfigamus, transfigatis, transfigant
Παρατατικός: transfigerem, transfigeres, transfigeret, transfigeremus, transfigeretis, transfigerent
Μέλλοντας: transfixurus-a-um sim-sis-sit, transfixuri-ae-a simus-sitis-sint
Παρακείμενος: transfixerim, transfixeris, transfixerit, transfixerimus, transfixeritis, transfixerint
Υπερσυντέλικος: transfixissem, transfixisses, transfixisset, transfixissemus, transfixissetis, transfixissent
 
Προστακτική
Ενεστώτας: ---, transfige, ---, ---, transfigite, ---
Μέλλοντας: ---, transfigito, transfigito, ---, transfigitote, transfigunto
 
Απαρέμφατο
Ενεστώτα: transfigere
Μέλλοντας: transfixurum-am-um esse, transfixuros-as-a esse
Παρακείμενος: transfixisse
 
Μετοχή
Ενεστώτα: transfigens, transfigentis
Μέλλοντας: transfixurus, transfixura, transfixurum
 
Γερούνδιο
---, transfigendi, transfigendo, transfigendum, transfigendo
 
Σουπίνο
Αιτιατική: transfixum
 
Αφαιρετική: transfixu
 
Παθητική Φωνή
Οριστική
Ενεστώτας: transfigor, transfigeris / transfigere, transfigitur, transfigimur, transfigimini, transfiguntur
Παρατατικός: transfigebar, transfigebaris / transfigebare, transfigebatur, transfigebamur, transfigebamini, transfigebantur
Μέλλοντας: transfigar, transfigeris / transfigere, transfigetur, transfigemur, transfigemini, transfigentur
Παρακείμενος: transfixus-a-um sum-es-est, transfixi-ae-a sumus-estis-sunt
Υπερσυντέλικος: transfixus-a-um eram-eras-erat, transfixi-ae-a eramus-eratis-erant
Συντελεσμένος Μέλλοντας: transfixus-a-um ero-eris-erit, transfixi-ae-a erimus-eritis-erunt
 
Υποτακτική
Ενεστώτας: transfigar, transfigaris / transfigare, transfigatur, transfigamur, transfigamini, transfigantur
Παρατατικός: transfigerer, transfigereris / transfigerere, transfigeretur, transfigeremur, transfigeremini, transfigerentur
Μέλλοντας: -----
Παρακείμενος: transfixus-a-um sim-sis-sit, transfixi-ae-a simus-sitis-sint
Υπερσυντέλικος: transfixus-a-um essem-esses-esset, transfixi-ae-a essemus-essetis-essent
 
Προστακτική
Ενεστώτας: ---, transfigere, ---, ---, transfigimini, ---
Μέλλοντας: ---, transfigitor, transfigitor, ---, ---, transfiguntor
 
Απαρέμφατο
Ενεστώτα: transfigi
Μέλλοντας: transfixum iri
Παρακείμενος: transfixum-am-um esse, transfixos-as-a esse
Συντελεσμένος Μέλλοντας: transfixum-am-um fore, transfixos-as-a fore
 
Μετοχή
Παρακειμένου: transfixus, transfixa, transfixum
 
Γερουνδιακό
transfigendus, transfigenda, transfigendum