Νέα Ελληνικά: Κλίση επιθέτων σε -ύς, -ιά, -ύ & σε -ύς, -εία, -ύ

Peter Awax
 
Νέα Ελληνικά: Κλίση επιθέτων σε -ύς, -ιά, -ύ & σε -ύς, -εία, -ύ
 
Επίθετα σε -ύς, -ιά, -ύ
 
Ενικός αριθμός
ο ελαφρύς, του ελαφρύ ή του ελαφριού, τον ελαφρύ, (ελαφρύ)
η ελαφριά, της ελαφριάς, την ελαφριά, (ελαφριά)
το ελαφρύ, του ελαφρύ ή του ελαφριού, το ελαφρύ, (ελαφρύ)
 
Πληθυντικός αριθμός
οι ελαφριοί ή ελαφρείς, των ελαφριών, τους ελαφριούς ή ελαφρείς, (ελαφριοί ή ελαφρείς)
οι ελαφριές, των ελαφριών, τις ελαφριές, (ελαφριές)
τα ελαφριά, των ελαφριών, τα ελαφριά, (ελαφριά)
 
Ενικός αριθμός
ο βαρύς, του βαρύ ή του βαριού, τον βαρύ, (βαρύ)
η βαριά, της βαριάς, τη βαριά, (βαριά)
το βαρύ, του βαρύ ή του βαριού, το βαρύ, (βαρύ)
 
Πληθυντικός αριθμός
οι βαριοί ή βαρείς, των βαριών, τους βαριούς ή βαρείς, (βαριοί ή βαρείς)
οι βαριές, των βαριών, τις βαριές, (βαριές)
τα βαριά, των βαριών, τα βαριά, (βαριά)
 
Ενικός αριθμός
ο βαθύς, του βαθύ ή του βαθιού, τον βαθύ, (βαθύ)
η βαθιά, της βαθιάς, τη βαθιά, (βαθιά)
το βαθύ, του βαθύ ή του βαθιού, το βαθύ, (βαθύ)
 
Πληθυντικός αριθμός
οι βαθιοί ή βαθείς, των βαθιών, τους βαθιούς ή βαθείς, (βαθιοί ή βαθείς)
οι βαθιές, των βαθιών, τις βαθιές, (βαθιές)
τα βαθιά, των βαθιών, τα βαθιά, (βαθιά)
 
Ενικός αριθμός
ο φαρδύς, του φαρδύ ή του φαρδιού, τον φαρδύ, (φαρδύ)
η φαρδιά, της φαρδιάς, τη φαρδιά, (φαρδιά)
το φαρδύ, του φαρδύ ή του φαρδιού, το φαρδύ, (φαρδύ)
 
Πληθυντικός αριθμός
οι φαρδείς ή  φαρδιοί, των φαρδιών, τους φαρδείς ή τους φαρδιούς, (φαρδείς ή φαρδιοί)
οι φαρδιές, των φαρδιών, τις φαρδιές, (φαρδιές)
τα φαρδιά, των φαρδιών, τα φαρδιά, (φαρδιά)
 
Ενικός αριθμός
ο μακρύς, του μακρύ ή του μακριού, τον μακρύ, (μακρύ)
η μακριά, της μακριάς, τη μακριά, (μακριά)
το μακρύ, του μακρύ ή του μακριού, το μακρύ, (μακρύ)
 
Πληθυντικός αριθμός
οι μακρείς ή  μακριοί, των μακριών, τους μακρείς ή τους μακριούς, (μακρείς ή μακριοί)
οι μακριές, των μακριών, τις μακριές, (μακριές)
τα μακριά, των μακριών, τα μακριά, (μακριά)
 
Ενικός αριθμός
ο παχύς, του παχύ ή του παχιού, τον παχύ, (παχύ)
η παχιά, της παχιάς, την παχιά, (παχιά)
το παχύ, του παχύ ή του παχιού, το παχύ, (παχύ)
 
Πληθυντικός αριθμός
οι παχιοί ή παχείς, των παχιών, τους παχιούς ή παχείς, (παχιοί ή παχείς)
οι παχιές, των παχιών, τις παχιές, (παχιές)
τα παχιά, των παχιών, τα παχιά, (παχιά)
 
Ενικός αριθμός
ο τραχύς, του τραχύ, τον τραχύ, (τραχύ)
η τραχιά, της τραχιάς, την τραχιά, (τραχιά)
το τραχύ, του τραχύ, το τραχύ, (τραχύ)
 
Πληθυντικός αριθμός
οι τραχείς, των τραχιών, τους τραχείς, (τραχείς)
οι τραχιές, των τραχιών, τις τραχιές, (τραχιές)
τα τραχιά, των τραχιών, τα τραχιά, (τραχιά)
 
Ενικός αριθμός
ο πλατύς, του πλατύ ή του πλατιού, τον πλατύ, (πλατύ)
η πλατιά, της πλατιάς, την πλατιά, (πλατιά)
το πλατύ, του πλατύ ή του πλατιού, το πλατύ, (πλατύ)
 
Πληθυντικός αριθμός
οι πλατιοί ή πλατείς, των πλατιών, τους πλατιούς ή πλατείς, (πλατιοί ή πλατείς)
οι πλατιές, των πλατιών, τις πλατιές, (πλατιές)
τα πλατιά, των πλατιών, τα πλατιά, (πλατιά)
 
Σημειώσεις:
- Η γενική πτώση του αρσενικού και του ουδετέρου χρησιμοποιείται λιγότερο συχνά και παρατηρείται ποικιλία στον σχηματισμό της, ειδικώς ως προς την επιλογή μεταξύ των καταλήξεων -ύ και -ίου. Αρκετές είναι οι περιπτώσεις στις οποίες δεν είναι εμφανής ο λόγος της προτιμήσεως του ενός ή του άλλου ληκτικού τέρματος. Παραδείγματα: «αμαξίδιο ελαφριού τύπου – του βαθύ ύπνου – του βαρύ καφέ – Το υπόστεγο έγειρα από το βάρος του παχιού χιονιού – του φαρδύ / του φαρδιού δρόμου – του μακρύ γιαλού / του μακριού χειμώνα – του μακριού φορέματος».
 
- Σε στερεότυπες φράσεις και σε λόγιο ύφος ορισμένα από τα επίθετα της κατηγορίας (σε -ύς, -ία, -ύ) ακολουθούν το κλιτικό σχήμα της αρχαίας γλώσσας (δηλαδή των επιθέτων της κατηγορίας σε -ύς, -εία, -ύ), με αποτέλεσμα να σχηματίζουν διαφορετικά τη γενική πτώση και τον πληθυντικό αριθμό, αλλά και το θηλυκό του επιθέτου. Παραδείγματα: «όχημα βαρέος τύπου – παλαιστής βαρέων βαρών – κρέμα βαθέος καθαρισμού – βαθεία δομή – προϊόν βαθείας καταψύξεως – βαρείς χειμώνες – του παχέος εντέρου».
 
- Μερικά επίθετα της κατηγορίας αυτής παρουσιάζουν την ιδιαιτερότητα ότι σχηματίζουν τη γενική του αρσενικού μόνο με συγκεκριμένο τύπο, στον δε πληθυντικό ακολουθούν τη λόγια κλίση ανάλογα με το ύφος του λόγου. Παραδείγματα: «Το επίθετο θρασύς σχηματίζει τη γενική ενικού με τον τύπο -του θρασύ, όπως ακριβώς και το επίθετο τραχύς: -του τραχύ. Το επίθετο τραχείς σχηματίζει τον πληθυντικό άλλοτε «τραχιοί» και άλλοτε «τραχείς»: τραχιές επιφάνειες, δρόμοι τραχιοί και απότομοι – Το τοπίο χαρακτηρίζεται από τραχείς ορεινούς όγκους».
 
Επίθετα σε -ύς, -εία, -ύ
 
Η κατηγορία αυτή περιλαμβάνει λόγια επίθετα, τα οποία κλίνονται κατά το κλιτικό σχήμα της αρχαίας γλώσσας. Αρκετά από αυτά συνηθίζονται σε επιστημονικούς όρους ή φράσεις (π.χ. βραχεία συλλαβή, αμβλεία γωνία, οξεία βρογχίτιδα, βραχέα κύματα, δασέα σύμφωνα, του ευθέος λόγου κ.ά.), ενώ μερικά έχουν ουσιαστικοποιηθεί, π.χ. ευθεία (γραμμή), ταχεία (αμαξοστοιχία), τραχεία (αρτηρία), η οξεία (το τονικό σημείο) κ.ά.
 
Ενικός αριθμός
ο ευθύς, του ευθέος, τον ευθύ, (ευθύ)
η ευθεία, της ευθείας, την ευθεία, (ευθεία)
το ευθύ, του ευθέος, το ευθύ, (ευθύ)
 
Πληθυντικός αριθμός
οι ευθείς, των ευθέων, τους ευθείς, (ευθείς)
οι ευθείες, των ευθειών, τις ευθείες, (ευθείες)
τα ευθέα, των ευθέων, τα ευθέα, (ευθέα)
 
Ενικός αριθμός
ο θρασύς, του θρασέος, τον θρασύ, (θρασύ)
η θρασεία, της θρασείας, τη θρασεία, (θρασεία)
το θρασύ, του θρασέος, το θρασύ, (θρασύ)
 
Πληθυντικός αριθμός
οι θρασείς, των θρασέων, τους θρασείς, (θρασείς)
οι θρασείες, των θρασειών, τις θρασείες, (θρασείες)
τα θρασέα, των θρασέων, τα θρασέα, (θρασέα)
 
Ενικός αριθμός
ο βραχύς, του βραχέος, τον βραχύ, (βραχύ)
η βραχεία, της βραχείας, τη βραχεία, (βραχεία)
το βραχύ, του βραχέος, το βραχύ, (βραχύ)
 
Πληθυντικός αριθμός
οι βραχείς, των βραχέων, τους βραχείς, (βραχείς)
οι βραχείες, των βραχειών, τις βραχείες, (βραχείες)
τα βραχέα, των βραχέων, τα βραχέα, (βραχέα)
 
Ενικός αριθμός
ο δριμύς, του δριμέος, τον δριμύ, (δριμύ)
η δριμεία, της δριμείας, τη δριμεία, (δριμεία)
το δριμύ, του δριμέος, το δριμύ, (δριμύ)
 
Πληθυντικός αριθμός
οι δριμείς, των δριμέων, τους δριμείς, (δριμείς)
οι δριμείες, των δριμειών, τις δριμείες, (δριμείες)
τα δριμέα, των δριμέων, τα δριμέα, (δριμέα)
 
Ενικός αριθμός
ο οξύς, του οξέος, τον οξύ, (οξύ)
η οξεία, της οξείας, την οξεία, (οξεία)
το οξύ, του οξέος, το οξύ, (οξύ)
 
Πληθυντικός αριθμός
οι οξείς, των οξέων, τους οξείς, (οξείς)
οι οξείες, των οξειών, τις οξείες, (οξείες)
τα οξέα, των οξέων, τα οξέα, (οξέα)
 
Ενικός αριθμός
ο ταχύς, του ταχέος, τον ταχύ, (ταχύ)
η ταχεία, της ταχείας, την ταχεία, (ταχεία)
το ταχύ, του ταχέος, το ταχύ, (ταχύ)
 
Πληθυντικός αριθμός
οι ταχείς, των ταχέων, τους ταχείς, (ταχείς)
οι ταχείες, των ταχειών, τις ταχείες, (ταχείες)
τα ταχέα, των ταχέων, τα ταχέα, (ταχέα)
 
Ενικός αριθμός
ο αμβλύς, του αμβλέος, τον αμβλύ, (αμβλύ)
η αμβλεία, της αμβλείας, την αμβλεία, (αμβλεία)
το αμβλύ, του αμβλέος, το αμβλύ, (αμβλύ)
 
Πληθυντικός αριθμός
οι αμβλείς, των αμβλέων, τους αμβλείς, (αμβλείς)
οι αμβλείες, των αμβλειών, τις αμβλείες, (αμβλείες)
τα αμβλέα, των αμβλέων, τα αμβλέα, (αμβλέα)
 
Ενικός αριθμός
ο δασύς, του δασέος, τον δασύ, (δασύ)
η δασεία, της δασείας, τη δασεία, (δασεία)
το δασύ, του δασέος, το δασύ, (δασύ)
 
Πληθυντικός αριθμός
οι δασείς, των δασέων, τους δασείς, (δασείς)
οι δασείες, των δασειών, τις δασείες, (δασείες)
τα δασέα, των δασέων, τα δασέα, (δασέα)
 
Ενικός αριθμός
ο ευρύς, του ευρέος, τον ευρύ, (ευρύ)
η ευρεία, της ευρείας, τη ευρεία, (ευρεία)
το ευρύ, του ευρέος, το ευρύ, (ευρύ)
 
Πληθυντικός αριθμός
οι ευρείς, των ευρέων, τους ευρείς, (ευρείς)
οι ευρείες, των ευρειών, τις ευρείες, (ευρείες)
τα ευρέα, των ευρέων, τα ευρέα, (ευρέα)
 
Το αριθμητικό επίθετο ήμισυς
 
Ενικός αριθμός
ο ήμισυς, του ημίσεος, τον ήμισυ, (ήμισυ)
η ημίσεια, της ημισείας ή της ημίσειας, την ημίσεια, (ημίσεια)
το ήμισυ, του ημίσεος, το ήμισυ, (ήμισυ)
 
Πληθυντικός αριθμός
οι ήμισεις, των ημίσεων, τους ήμισεις, (ήμισεις)
οι ημίσειες, των ημισειών, τις ημίσειες, (ημίσειες)
τα ημίσεα ή τα ήμισυ, των ημίσεων, τα ημίσεα, (ημίσεα)
 
Πηγή σημειώσεων: Γ. Μπαμπινιώτη, Λεξικό των δυσκολιών και των λαθών στη χρήση της Ελληνικής, Κέντρο Λεξικολογίας

Αρχαία ελληνικά: Αναλυτική κλίση ρήματος «ἀμβλύνω»

Meysam Bagheri
 
Αρχαία ελληνικά: Αναλυτική κλίση ρήματος «ἀμβλύνω»
 
(ἀμβλύνω: κάνω κάτι αδύναμο, μετριάζω, κάνω κάτι λιγότερο αιχμηρό ή οξύ)
Το -υ του ρήματος είναι μακρό.
 
Ενεστώτας
Οριστική
ἀμβλύνω, ἀμβλύνεις, ἀμβλύνει, ἀμβλύνομεν, ἀμβλύνετε, ἀμβλύνουσι(ν)
Υποτακτική
ἀμβλύνω, ἀμβλύνῃς, ἀμβλύνῃ, ἀμβλύνωμεν, ἀμβλύνητε, ἀμβλύνωσι(ν)
Ευκτική
ἀμβλύνοιμι, ἀμβλύνοις, ἀμβλύνοι, ἀμβλύνοιμεν, ἀμβλύνοιτε, ἀμβλύνοιεν
Προστακτική
---, ἄμβλυνε, ἀμβλυνέτω, ---, ἀμβλύνετε, ἀμβλυνόντων (ή ἀμβλυνέτωσαν)
Απαρέμφατο
ἀμβλύνειν
Μετοχή
ἀμβλύνων, ἀμβλύνουσα, ἀμβλῦνον
 
Παρατατικός
Οριστική
ἤμβλυνον, ἤμβλυνες, ἤμβλυνε, ἠμβλύνομεν, ἠμβλύνετε, ἤμβλυνον
 
Μέλλοντας
Οριστική
ἀμβλυνῶ, ἀμβλυνεῖς, ἀμβλυνεῖ, ἀμβλυνοῦμεν, ἀμβλυνεῖτε, ἀμβλυνοῦσι(ν)
Ευκτική
ἀμβλυνοῖμι, ἀμβλυνοῖς, ἀμβλυνοῖ, ή ἀμβλυνοίην, ἀμβλυνοίης, ἀμβλυνοίη, ἀμβλυνοῖμεν, ἀμβλυνοῖτε, ἀμβλυνοῖεν
Απαρέμφατο
ἀμβλυνεῖν
Μετοχή
ἀμβλυνῶν, ἀμβλυνοῦσα, ἀμβλυνοῦν
 
Αόριστος
Οριστική
ἤμβλυνα, ἤμβλυνας, ἤμβλυνε(ν), ἠμβλύναμεν, ἠμβλύνατε, ἤμβλυναν
Υποτακτική
ἀμβλύνω, ἀμβλύνῃς, ἀμβλύνῃ, ἀμβλύνωμεν, ἀμβλύνητε, ἀμβλύνωσι(ν)
Ευκτική
ἀμβλύναιμι, ἀμβλύναις ή ἀμβλύνειας, ἀμβλύναι ή ἀμβλύνειε(ν), ἀμβλύναιμεν, ἀμβλύναιτε, ἀμβλύναιεν ή ἀμβλύνειαν
Προστακτική
---, ἄμβλυνον, ἀμβλυνάτω, ---, ἀμβλύνατε, ἀμβλυνάντων (ή ἀμβλυνάτωσαν)
Απαρέμφατο
ἀμβλῦναι
Μετοχή
ἀμβλύνας, ἀμβλύνασα, ἀμβλῦναν

Πάνος Θασίτης «Ελληνική Επαρχία μ.Χ.»

Barcin 

 
Πάνος Θασίτης «Ελληνική Επαρχία μ.Χ.»  
 
Έφριξε σαν πήγε ο ίδιος, με τα ίδια του τα μάτια και τα είδε.
Τόση ρεμούλα, τέτοιο χάλι, που να το φανταστεί.
Έβγαλε ευθύς διαταγές τη μια πάνω στην άλλη,
ήλεγξε, καυτηρίασε, τιμώρησε, κάτι να διορθώσει,
κάτι να περισώσει απ’ την καταστροφή.
 
 
Οι άλλοι, οι από πάνω, μάθαιναν βέβαια ταχτικά τα νέα.
Τον ζήλο του λαμπρού νέου επάρχου
την ακάθεκτη έφεσή του για ευποιία, χρηστή
φιλόπτωχο διοίκηση κ.τ.λ.
Μα δεν ανησύχησαν. «Θα του περάσει», είπαν,
«κι άμα δεν του περάσει
και κάνει τώρα πως δεν ξέρει,
τον αντικαθιστούμε, τον διαγράφουμε,
τον εξαφανίζουμε στο κάτω – κάτω.
 
Το ίδιο μας κάνει συνεπώς κι αν του περάσει
κι αν δεν του περάσει».
 
Η αλήθεια είναι, πως του πέρασε και του παραπέρασε.
Ούτε να τον παραμερίσουνε χρειάστηκε
ούτε βέβαια -τον άνθρωπο!- να τον εξαφανίσουν.
 
Ήδη, γοργά ανέρχεται κι έχει λαμπρό το μέλλον.
 
Πάνος Θασίτης, Εκατόνησος, 1971
 
     Στο επίκεντρο του ποιήματος τίθεται η δύναμη εκμαυλισμού της εξουσίας και του κέρδους, εξαιτίας της οποίας ακόμη και πρόσωπα που εκκινούν με αγαθές προθέσεις παρασύρονται σε μια πορεία εξαχρείωσης. Το ποιητικό υποκείμενο χρησιμοποιεί ως παράδειγμα την ηθική πτώση ενός «επάρχου», ο οποίος, ακόμη κι αν συνιστά προϊόν μυθοπλασίας, αντικατοπτρίζει ποικίλες περιπτώσεις υπαρκτών προσώπων, δοθέντος πως η διαφθορά έχει μακρά παράδοση τόσο στον ελληνικό χώρο όσο και αλλού.
     Ο τίτλος του ποιήματος, «Ελληνική Επαρχία μ.Χ.», παραπέμπει συνειδητά σε ψευδοϊστορικά ποιήματα του Κωνσταντίνου Καβάφη, στο πλαίσιο των οποίων ο μεγάλος Αλεξανδρινός στηλιτεύει διάφορες εκφάνσεις της ανθρώπινης διαφθοράς ή μικροπρέπειας. Ενώ, παραλλήλως, τοποθετεί έμμεσα το ποίημα -παρ’ όλο που ο ποιητής δεν δίνει κάποια χρονολογία- σε μια ιστορική περίοδο παρακμής ή επικείμενης μετάβασης σε μια νέα περίοδο, όπως συνήθιζε να τοποθετεί τα ποιήματά του ο Κωνσταντίνος Καβάφης. Εν προκειμένω, δοθέντος πως το ποίημα έχει συντεθεί την περίοδο της δικτατορίας των συνταγματαρχών, η αίσθηση της ηθικής παρακμής είναι εμφανής και εύλογη.
 
«Έφριξε σαν πήγε ο ίδιος, με τα ίδια του τα μάτια και τα είδε.
Τόση ρεμούλα, τέτοιο χάλι, που να το φανταστεί.
Έβγαλε ευθύς διαταγές τη μια πάνω στην άλλη,
ήλεγξε, καυτηρίασε, τιμώρησε, κάτι να διορθώσει,
κάτι να περισώσει απ’ την καταστροφή.»
 
     Η ποιητική αφήγηση ξεκινά από την άφιξη του νέου έπαρχου σε μια -σκοπίμως- ανώνυμη περιοχή του ελληνικού χώρου -υποδηλώνοντας πως θα μπορούσε κάλλιστα να είναι οποιαδήποτε περιοχή-, όπου διαπιστώνει «με τα ίδια του τα μάτια» το εύρος της διαφθοράς. Η αρχική του αντίδραση υπήρξε έντονη («Έφριξε»), γεγονός που φανερώνει πως στο ξεκίνημα της πολιτικής του σταδιοδρομίας χαρακτηριζόταν από υψηλό αίσθημα ηθικού χρέους, ακεραιότητα χαρακτήρα, αγαθές προθέσεις, αλλά συνάμα κι από την οριακά ανόητη πεποίθηση πως είχε τη δυνατότητα να θεραπεύσει μόνος του μια εδραιωμένη νοοτροπία ανηθικότητας.
     Η συνειδητοποίηση πως στην επαρχία αυτή συντελείται συστηματική υπεξαίρεση δημόσιου χρήματος εξωθεί το νέο έπαρχο σε άμεση, αλλά σπασμωδική δράση, εφόσον επιδίδεται στην έκδοση αλλεπάλληλων διαταγών και σε επιβολή τιμωριών, χωρίς να είναι, ωστόσο, σε θέση να αγγίξει την ουσία του προβλήματος, η οποία εδράζεται βαθιά στη νοοτροπία και την παιδεία των ανθρώπων. Με τη χρήση δεικτικών αντωνυμιών («τόση», «τέτοιο») το ποιητικό υποκείμενο επιχειρεί να αναδείξει εμφατικά την έκταση της διαφθοράς, ενώ με την αξιοποίηση ασύνδετου σχήματος («ήλεγξε, καυτηρίασε, τιμώρησε») αποδίδει εναργώς την άμεση και ενεργή κινητοποίηση του έπαρχου, στην -μάταιη όπως θα φανεί- προσπάθειά του να διορθώσει την υπάρχουσα κατάσταση.
     Παρά τις άμεσες και πολλαπλές διαταγές, παρά τον συνεχή έλεγχο και τις ποινές, η όλη προσπάθεια του έπαρχου δεν πρόκειται να αποδώσει τα αναμενόμενα αποτελέσματα, όπως ήδη μας προϊδεάζει το ποιητικό υποκείμενο με την αξιοποίηση φράσεων που υποδηλώνουν μερική αποτελεσματικότητα («κάτι να διορθώσει, κάτι να περισώσει»). Η έκταση του προβλήματος είναι ήδη πολύ μεγάλη και η πρόθεση του έπαρχου, όσο καλή κι αν είναι, δεν είναι εύκολο να αρκέσει για τη δραστική μεταστροφή του κλίματος.
 
Οι άλλοι, οι από πάνω, μάθαιναν βέβαια ταχτικά τα νέα.
Τον ζήλο του λαμπρού νέου επάρχου
την ακάθεκτη έφεσή του για ευποιία, χρηστή
φιλόπτωχο διοίκηση κ.τ.λ.
Μα δεν ανησύχησαν. «Θα του περάσει», είπαν,
«κι άμα δεν του περάσει
και κάνει τώρα πως δεν ξέρει,
τον αντικαθιστούμε, τον διαγράφουμε,
τον εξαφανίζουμε στο κάτω – κάτω.
 
Το ίδιο μας κάνει συνεπώς κι αν του περάσει
κι αν δεν του περάσει».
 
     Σε τυπογραφικό επίπεδο ο ποιητής αφήνει εμφανές κενό ανάμεσα στην πρώτη στροφή και τις αμέσως επόμενες, ώστε να γίνει αντιληπτή τόσο η έννοια της τοπικής όσο και της χρονικής απόστασης, δοθέντος ότι στη δεύτερη και την τρίτη στροφή η δράση μεταφέρεται στον χώρο της κεντρικής διοίκησης του κράτους. Οι «από πάνω», οι έχοντες την πραγματική εξουσία, παρακολουθούσαν συστηματικά τη δράση του νέου έπαρχου, χωρίς ωστόσο να ανησυχούν για την ετερόδοξη αφοσίωσή του στην αγαθοεργία, την πρόνοια και στη φιλόπτωχη διοίκηση. Αντίκριζαν την παραδοξότητα αυτή ως κάτι το παροδικό, μιας και έχοντας ιδία πείρα της εξουσίας, γνώριζαν εκ των προτέρων πως μια τέτοια προσέγγιση της ισχύος δεν μπορεί να έχει διάρκεια. Υπ’ αυτό το πρίσμα, μάλιστα, η συσσώρευση επιθέτων με θετική έννοια («λαμπρού», «ακάθεκτη», «χρηστή», «φιλόπτωχο») λειτουργεί ειρωνικά, εφόσον όσα ο έπαρχος θεωρεί ως ενάρετη και έντιμη διοίκηση, οι ανώτεροί του τα εκλαμβάνουν ως αρνητικές εκφάνσεις μιας στρεβλής αντίληψης του τι πραγματικά σημαίνει εξουσία. Μια τέτοια «ενάρετη» διοίκηση δεν τους είναι διόλου αρεστή, αλλά έχουν τη βεβαιότητα πως ο έπαρχος γρήγορα θα κατανοήσει τον «ορθό» τρόπο άσκησης της εξουσίας και θα εγκαταλείψει τις αποκλίνουσες δράσεις του.  
     Η παράθεση σε ευθύ λόγο των όσων συζητούν οι ανώτεροι του έπαρχου προσδίδει θεατρικότητα στο ποιητικό κείμενο, ενώ, συνάμα, φανερώνει τον κυνικό τρόπο με το οποίο οι έχοντες τη δύναμη αντιμετωπίζουν όποιον δεν ακολουθεί τη δική τους αντίληψη των πραγμάτων. Με σχήμα κλιμάκωσης παρατίθενται οι εναλλακτικές επιλογές σε περίπτωση που ο έπαρχος δεν εγκαταλείψει τις «ασύνετες» επιλογές του. Από την απλούστερη περίπτωση της αντικατάστασής του καταλήγουν με ευκολία στην πιθανότητα της δολοφονίας του, δείχνοντας το πόσο ελάχιστα υπολογίζουν την ανθρώπινη ζωή. Οι κρατούντες, πάντως, αισθάνονται ασφαλείς σχετικά με το πώς θα εξελιχθεί η υπόθεση του έπαρχου, εφόσον είτε «συνέλθει» και αφήσει πίσω του τους ανορθόδοξους τρόπους είτε όχι, εκείνοι θα μπορέσουν να επιλύσουν εύκολα το πρόβλημα που τους δημιουργεί.
     Με την επανάληψη της φράσης «θα του περάσει» σε διάφορες εναλλαγές αποδίδεται αφενός η πεζότητα με την οποία αντικρίζουν οι κρατούντες τη θέληση του επάρχου να διοικήσει ορθώς και έντιμα, κι αφετέρου η αίσθηση πως πρόκειται για μια παροδική φάση, η οποία εκών άκων θα κλείσει σύντομα τον κύκλο της, καθώς έρχεται σε αντίθεση με τις προσδοκίες των εχόντων την εξουσία.
     Αξίζει, πάντως, να προσεχθεί πως τα όσα συζητούν οι ανώτεροί του δεν φτάνουν ποτέ στον ίδιο τον έπαρχο, εφόσον τού παρέχουν ένα στάδιο προσαρμογής και εκείνοι παραμένουν σε αναμονή, για να δουν την εξέλιξή του, προτού παρέμβουν. Η περίπτωσή του, άλλωστε, δεν κρίνεται από εκείνους ως ιδιαιτέρως ανησυχητική, εφόσον έχουν τη δυνατότητα ανά πάσα στιγμή να τερματίσουν τη δράση του.
 
Η αλήθεια είναι, πως του πέρασε και του παραπέρασε.
Ούτε να τον παραμερίσουνε χρειάστηκε
ούτε βέβαια -τον άνθρωπο!- να τον εξαφανίσουν.
 
Ήδη, γοργά ανέρχεται κι έχει λαμπρό το μέλλον.
 
     Το ποιητικό υποκείμενο, ακολουθώντας τη συνήθη ειρωνεία καταστάσεων του Καβάφη, ανατρέπει στο κλείσιμο του ποιήματος τις όποιες προσδοκίες του αναγνώστη, παρουσιάζοντας τον έπαρχο να «προσαρμόζεται» στην πραγματικότητα της διοίκησης, χωρίς να απαιτηθεί καμία παρέμβαση από τους ανωτέρους του. Με το εμφατικό σχόλιο «του πέρασε και του παραπέρασε» δηλώνεται πως ο έπαρχος παραμέρισε κάθε ηθική του αρχή και κάθε πρότερη αγαθή διάθεση, παρασυρμένος από το δέλεαρ του χρήματος και της εξουσίας. Σε σύντομο χρονικό διάστημα αντιλήφθηκε τα προνόμια της θέσης του -και τα σημαντικά περιθώρια οικονομικού κέρδους-, οπότε κατόρθωσε να γίνει αντάξιος των ανωτέρων του και να ακολουθεί κι εκείνος μια ανοδική πορεία, εφόσον έμαθε πώς να ασκεί τα καθήκοντά του. Αφέθηκε στη θελκτική δύναμη της διαφθοράς και ενσωματώθηκε στην ομάδα των κρατούντων, εγκαταλείποντας τις ηθικές του αξίες που παρεμπόδιζαν το «έργο» του.
     Με ειρωνικό, μάλιστα, τρόπο, το ποιητικό υποκείμενο επισημαίνει πως οι ανώτεροι δεν χρειάστηκε να κάνουν καμία παρέμβαση, ούτε, αλίμονο, να τον σκοτώσουν «-τον άνθρωπο!-». Ό,τι απαιτήθηκε ήταν να του δώσουν χρόνο, προκειμένου να αντιληφθεί μόνος του πόσο μάταια ήταν η προσπάθειά του να καταπολεμήσει τη διαφθορά και την ανηθικότητα, αλλά, παραλλήλως, και πώς επωφελές θα ήταν για τον ίδιο το να ακολουθήσει τον επικερδή δρόμο της ανεντιμότητας.
 
Ερμηνευτικό σχόλιο
Ποιο είναι, κατά τη γνώμη σας, το κύριο θέμα που προκύπτει μέσα από τη συμπεριφορά του νέου επάρχου; Να τεκμηριώσετε την απάντησή σας με τρεις (3) κειμενικούς δείκτες. (150-200 λέξεις)
 
Κύριο, κατά τη γνώμη μου, θέμα του ποιήματος αποτελεί η επίμονη διαφθορά που χαρακτηρίζει τον ελληνικό κρατικό μηχανισμό. Θέμα που αναδεικνύεται από το ποιητικό υποκείμενο μέσω της ειρωνικά παρουσιασμένης επαγγελματικά ανοδικής, μα ηθικά πτωτικής πορείας που ακολουθεί ένας «νέος έπαρχος». Η αρχική «φρίκη» που βιώνει ο νέος έπαρχος, όταν συνειδητοποιεί την έκταση της διασπάθισης του δημόσιου χρήματος, τον οδηγεί σε δράση για την αντιμετώπιση του προβλήματος, όπως αυτό δηλώνεται με ασύνδετο σχήμα («ήλεγξε, καυτηρίασε, τιμώρησε»). Δράση που δεν περνά απαρατήρητη από τους ανωτέρους του, αλλά και δεν τους προκαλεί ανησυχία, εφόσον έχουν πλήρη βεβαιότητα πως όλος αυτός ο ηθικός ζήλος «Θα του περάσει». Έχουν, άλλωστε, τη δυνατότητα, «άμα δεν του περάσει», να επιλύσουν με αποτελεσματικό τρόπο την ενοχλητική για εκείνους δράση του, όπως αυτό δηλώνεται με τη χρήση ευθέος λόγου «τον αντικαθιστούμε, τον διαγράφουμε / τον εξαφανίζουμε στο κάτω – κάτω». Όπως, βέβαια, επισημαίνει το ποιητικό υποκείμενο με εμφατική επανάληψη «του πέρασε και του παραπέρασε» ο ηθικός του ζήλος, καθώς σύντομα ενέδωσε κι εκείνος στα υλικά θέλγητρα της διαφθοράς και της ανομίας. Έτσι, όπως με έντονα σαρκαστικό τρόπο σχολιάζει η αφηγηματική φωνή, δε χρειάστηκε «να τον εξαφανίσουν» «-τον άνθρωπο!-» οι ανώτεροί του, υπονοώντας, βέβαια, πως διόλου  δε θα δίσταζαν να κάνουν κάτι τέτοιο, μιας και ελάχιστα τους απασχολεί η ζωή ενός ανθρώπου. 
Το θέμα της διαφθοράς και της συνεχούς υπεξαίρεσης δημόσιου χρήματος αποτελεί διαχρονική πληγή για τη χώρα μας και είναι δηλωτικό της ελλιπούς εμπέδωσης ηθικών αρχών και αξιών από τους συμπολίτες μας. Η τιμιότητα, η ακεραιότητα και ο αδιαπραγμάτευτος σεβασμός του δημόσιου πλούτου θα έπρεπε, ωστόσο, να διακρίνουν πάντοτε τους κρατικούς λειτουργούς.