Ιστορία Προσανατολισμού: Η πορεία της ελληνικής βιομηχανίας τη δεκαετία του 1870 [πηγή]
Είναι φανερό, αλλά και η ίδια η ιστορική εξέλιξη αποδεικνύει, ότι η Ελλάδα καθυστέρησε να βγει στο δρόμο της εκβιομηχάνισης. […] Αν δούμε κάποια στατιστικά στοιχεία, θα αντιληφθούμε πολύ καλύτερα την ουσία του πράγματος. Η στατιστική του 1879 δίνει 42.966 εργάτες και 41.035 υπηρέτες και υπηρέτριες. Τριάντα χρόνια αργότερα, το 1909, στις παραμονές της αστικής επανάστασης, εμφανίζονται 59.614 εργάτες, μια αύξηση, δηλαδή, 16.648 ατόμων, όχι ικανοποιητική, αν αναλογιστούμε το μέγεθος του χρόνου αλλά και το γεγονός ότι κατά την περίοδο αυτή είχαν προστεθεί εδάφη στο νέο ελληνικό κράτος. […] Η ιστορία της ελληνικής βιομηχανίας είναι ταυτόχρονα η ιστορία μιας καθυστέρησης που, τοποθετημένη στο τοπικό και διεθνές πλαίσιό της, μπορεί να αποδοθεί σε τρεις κατά βάση παράγοντες: α) την απουσία κεφαλαίων στη χώρα, […] β) το γεγονός ότι οι εμπορικές, ναυτιλιακές και άλλες δραστηριότητες των Ελλήνων εξαπλώνονταν σε όλη την έκταση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, αλλά και της Δυτικής και Κεντρικής Ευρώπης […] γ) την ευνοϊκή συγκυρία για ανάπτυξη της γεωργίας που δημιουργείται και από την αυξανόμενη ζήτηση συγκεκριμένων προϊόντων (όπως ο καπνός, η σταφίδα, η ελιά) σε διεθνές επίπεδο.
Άρτα 1996, σ. 17-20.
Ανάπτυξη της βιομηχανίας
|
Έτη |
Αριθμός βιομηχανιών |
Αριθμός εργατών |
Ιπποδύναμη(σε ατμόιππους) |
|
1867 |
22 |
7.300 |
300 |
|
1873 |
95 |
7.342 |
1967 |
|
1875 |
95 |
- |
- |
|
1878 |
108 |
- |
2.884 |
|
1889 |
(145) |
- |
8.568 |
|
1892 |
- |
- |
10.000 |
Τσουκαλάς, Κ., Εξάρτηση και Αναπαραγωγή, Θεμέλιο, Αθήνα 1977, σ. 260.
Ενδεικτική απάντηση
α. Χρειάστηκε να περάσουν σαράντα περίπου χρόνια από την απόκτηση της εθνικής ανεξαρτησίας για να παρατηρηθεί μια πρώτη απόπειρα ανάπτυξης των βιομηχανικών δραστηριοτήτων στη χώρα. Γύρω στα 1870 σημειώθηκε κάποιο κύμα ίδρυσης βιομηχανικών επιχειρήσεων, περισσότερων από εκατό, ενώ ταυτόχρονα παρατηρήθηκε κάποια τάση αύξησης του δυναμικού των ήδη υπαρχουσών μονάδων. Η αύξηση αυτή, πάντως, δεν αποτυπώνεται στα στοιχεία του Πίνακα, στο πλαίσιο του οποίου προκύπτει πως κατά την περίοδο 1873-1875 λειτουργούσαν 95 βιομηχανίες, ενισχυμένες κατά 73 σε σχέση με τις 22 που λειτουργούσαν το 1867. Οι βιομηχανίες ξεπέρασαν τις εκατό, φτάνοντας τις 108, μόλις το 1878, προς το τέλος άρα της δεκαετίας του 1870. Σημαντική είναι, ωστόσο, η αλλαγή που παρατηρείται τη δεκαετία του 1870 στην ιπποδύναμη των ελληνικών βιομηχανιών, καθώς από 300 ατμόιππους το 1867, αυξάνεται σε 1967 το 1873, και σε 2.884 το 1879. Πολύ γρήγορα όμως, η απόπειρα αυτή έχασε τη δυναμική της και οι σχετικές δραστηριότητες επέστρεψαν στην ύφεση και τη στασιμότητα. Η χαμηλή δυναμική της βιομηχανικής εξέλιξης επιβεβαιώνεται από τα στοιχεία που παραθέτει ο Κ. Κωσταβασίλης σχετικά με τον αριθμό των εργατών. Το 1879 στην Ελλάδα υπήρχαν 42.966 εργάτες έναντι 41.035 υπηρετών και υπηρετριών, ενώ μετά από τριάντα χρόνια, το 1909, όταν η Ελλάδα είχε ήδη επεκταθεί γεωγραφικά, ο αριθμός των εργατών αυξάνεται μόλις κατά 16.648, φτάνοντας τους 59.614. Πρόκειται για ένα στοιχείο που καθιστά εμφανή τη βραδεία εκβιομηχάνιση της χώρας.
β. Η βιομηχανία υπέφερε, όπως και άλλοι κλάδοι της οικονομίας, από την έλλειψη κεφαλαίων και τη διασπορά των υπαρχόντων σε πλήθος δραστηριοτήτων. Τα στοιχεία αυτά επιβεβαιώνονται, αλλά και εμπλουτίζονται από τον Κ. Κωσταβασίλη, ο οποίος επισημαίνει πως κατά την ίδια περίοδο υπήρξαν θετικές προϋποθέσεις για την ανάπτυξη της γεωργίας -και κατ’ επέκταση για την επένδυση κεφαλαίων στον κλάδο αυτό-, εφόσον υπήρχε αυξημένη ζήτηση σε διεθνές επίπεδο για προϊόντα, όπως ήταν η σταφίδα, η ελιά και ο καπνός. Υπέφερε, συνάμα, από την ασφυκτικά περιορισμένη -εδαφικά και πληθυσμιακά- βάση οικονομικής εξάπλωσης, από την έλλειψη πρώτων υλών και τη χρόνια έλλειψη εργατικών χεριών. Οι ελλείψεις αυτές, πάντως, έρχονταν σε αντίθεση με την εκτός των ελληνικών συνόρων δραστηριότητα, όπως επισημαίνει ο Κ. Κωσταβασίλης, καθώς οι Έλληνες είχαν αυξημένη εμπορική και ναυτιλιακή δραστηριότητα σε όλο το μήκος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, αλλά και στη Δυτική και Κεντρική Ευρώπη, χωρίς αυτό να λειτουργεί επωφελώς για την εγχώρια βιομηχανία. Θα μπορούσε να προσθέσει κανείς στα παραπάνω την έλλειψη παιδείας τεχνικής αλλά και γενικής. Η ελλιπής κατάρτιση περιόριζε τη δυνατότητα εφαρμογής καινοτομιών και τη συνακόλουθη τεχνολογική εξέλιξη.
«Το θέμα προέρχεται και αντλήθηκε από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida)».
0 σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου