Έκθεση Β΄ Λυκείου: Η Δεοντολογία ως Ήπιο Δίκαιο [Κριτήριο αξιολόγησης]

Έκθεση Β΄ Λυκείου: Η Δεοντολογία ως Ήπιο Δίκαιο [Κριτήριο αξιολόγησης]
 
Κείμενο 1: Η Δεοντολογία ως Ήπιο Δίκαιο
     Υπάρχουν δύο οπτικές γωνίες από τις οποίες μπορεί να εξεταστεί η δεοντολογία. Η σκοπιά του/της δημοσιογράφου και αυτή του Μέσου ενημέρωσης. Από την πρώτη οπτική, η δημοσιογραφία είναι ένα λειτούργημα που εκ της «γεννήσεως» της καλείται να υπηρετεί αρχές και αξίες προς όφελος της κοινωνίας και των πολιτών. Το ηθικό του “χαρακτήρα” της αναδύεται από τον τρόπο με τον οποίο ασκείται, τους κανόνες δεοντολογίας και το νομοθετικό πλαίσιο. Οι εκπρόσωποι της, οι δημοσιογράφοι, για να μπορούν να εκφράζουν κρίσεις ηθικά και νομικά υπερασπίσιμες οφείλουν να είναι καλά εκπαιδευμένοι, ενημερωμένοι και, πάνω απ’ όλα, να μπορούν να λειτουργούν ελεύθερα σε συνθήκες που τους ενθαρρύνουν να ενεργούν ηθικά.
     Επί πολλά χρόνια η κανονιστική αυτορρύθμιση προσλαμβάνονταν ως επαγγελματική ευθύνη των ίδιων των δημοσιογράφων και ως εκ τούτου έγιναν πολλές προσπάθειες για την κωδικοποίηση της ευθύνης τους, συχνά μέσω των επαγγελματικών τους ενώσεων. Οι περισσότεροι Κώδικες δεοντολογίας που συγκροτήθηκαν –παρά τις διαφορές τους– μοιράζονται κοινά στοιχεία συμπεριλαμβανομένων των αρχών της αλήθειας, της ακρίβειας, της αντικειμενικότητας, της αμεροληψίας, της δικαιοσύνης.
     Εξετάζοντας την ηθική και τη δεοντολογία από την οπτική γωνία των εκδοτικών επιχειρήσεων, χωρίς τα Μέσα μαζικής ενημέρωσης δεν υφίσταται η κοινωνική και η πολιτική ζωή όπως τη γνωρίζουμε σήμερα. Αναγνωρίζονται ως η «τέταρτη εξουσία» πλάι στις συνταγματικά κατοχυρωμένες εξουσίες, τη νομοθετική, τη δικαστική και την εκτελεστική. Ο ρόλος τους δεν περιορίζεται αποκλειστικά στην αναπαραγωγή των γεγονότων αλλά ταυτόχρονα μεταφέρουν πολιτικές, κοινωνικές, ηθικές, πολιτιστικές και άλλες ιδέες. Ως εκ τούτου συμβάλλουν σημαντικά στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης. Μόνο όμως εκείνα τα Μέσα μαζικής ενημέρωσης που είναι ελεύθερα και ανεξάρτητα από τον κυβερνητικό έλεγχο. Σε αντίθετη περίπτωση μεγιστοποιούν τους κοινωνικούς διαχωρισμούς, εγκαταλείπουν τις κύριες λειτουργίες τους και, χρησιμοποιώντας την επιρροή τους, ενισχύουν τις κρατικές ή οικονομικές δυνάμεις και αποκλείουν τις κρίσιμες «φωνές» από το δημόσιο λόγο. Σε ακραίες περιπτώσεις δύνανται να βοηθήσουν στην υποκίνηση βίαιων συγκρούσεων.
     Οι Κώδικες επαγγελματικής συμπεριφοράς είναι ο εγγυητής της δημοσιογραφίας που ασκείται υπό την σκέπη των ηθικών αξιών. Είναι μια δήλωση δέσμευσης των δημοσιογράφων να είναι υπεύθυνοι και αξιόπιστοι. Παρέχουν δε προστασία στους ιδιοκτήτες των Μέσων ενημέρωσης και τους δημοσιογράφους απέναντι σε οποιαδήποτε αδικαιολόγητη κριτική και νομική δράση. Συντάσσονται από δημοσιογραφικές ενώσεις, μιντιακούς οργανισμούς (δημόσιους και ιδιωτικούς) και άλλους ρυθμιστικούς φορείς, ενώ αντίθετα το κράτος δεν διαδραματίζει κανένα ρόλο σε αυτή την διαδικασία.
     Οι δυο προσεγγίσεις, του ατόμου που δημοσιογραφεί και της εταιρικής διοίκησης, η ανεξαρτησία και αμεροληψία που βασίζεται σε αναγνωρισμένους κανόνες ηθικής και από τις δυο πλευρές, κάνουν την ποιοτική διαφορά. Η αμερόληπτη δημοσιογραφία είναι εξαιρετικά ισχυρή και ανθεκτική παρά τις «επιθέσεις» γελοιοποίησης και τα στερεότυπα που έχουν αναπτυχθεί. Επί της ουσίας, η αξιοπιστία ενός δημοσιογράφου δεν είναι απότοκο των πεποιθήσεων ή του παρελθόντος του αλλά της μακροχρόνιας ορθότητας του δημοσιογραφικού έργου του. Αποτελεί το βασικότερο κριτήριο για εκατομμύρια ανθρώπους, που έχοντας περιορισμένο χρόνο να διαθέσουν για την ενημέρωση τους, επιλέγουν ν’ ακολουθήσουν έναν συγκεκριμένο δημοσιογράφο ή Μέσο ενημέρωσης που έχουν διακρίνει, σε βάθος χρόνου, για την αξιοπιστία και την αμεροληψία του.
 
Βασίλης Α. Βασιλόπουλος, Ανάπτυξη Δεοντολογικών Προτύπων για τα ΜΜΕ, 2024
 
1^ο Θέμα
Ερώτημα 1
Να αποδώσετε συνοπτικά σε 60 έως 70 λέξεις το περιεχόμενο της τρίτης παραγράφου του κειμένου («Εξετάζοντας την ηθική και τη δεοντολογία… να βοηθήσουν στην υποκίνηση βίαιων συγκρούσεων»).
Μονάδες 10
 
Χωρίς τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης δεν νοείται η σύγχρονη κοινωνική και πολιτική ζωή, καθώς λειτουργούν ως «τέταρτη εξουσία». Δεν αναπαράγουν μόνο γεγονότα, αλλά μεταδίδουν ιδέες και αξίες, διαμορφώνοντας την κοινή γνώμη. Ο ρόλος αυτός επιτελείται ουσιαστικά μόνο όταν είναι ελεύθερα και ανεξάρτητα· διαφορετικά ενισχύουν εξουσίες, αποκλείουν επιμέρους απόψεις αναγκαίες για τον διάλογο, οξύνουν διαχωρισμούς και ενδέχεται να υποκινήσουν συγκρούσεις.
 
Ερώτημα 2
Να προσδιορίσετε τη συλλογιστική πορεία -παραγωγική ή επαγωγική- που ακολουθεί ο γράφων στην πέμπτη παράγραφο («Οι δύο προσεγγίσεις… και την αμεροληψία του»), αιτιολογώντας την απάντησή σας. Πώς, κατά τη γνώμη σας, μέσω του συλλογισμού αυτού αναδεικνύει ο συγγραφέας την αξία των αναγνωρισμένων κανόνων ηθικής στο δημοσιογραφικό έργο;
Μονάδες 10
 
Στην πέμπτη παράγραφο ο γράφων ισχυρίζεται πως ο σεβασμός των κανόνων ηθικής τόσο από τους δημοσιογράφους όσο και από τη διοίκηση των ενημερωτικών μέσων διασφαλίζει την ποιοτική διαφορά. Πρόκειται για ένα ευρύτερο συμπέρασμα βάσει των όσων έχουν προηγηθεί, το οποίο επεξηγείται και εξειδικεύεται στο κύριο μέρος της παραγράφου, καθώς τονίζεται πως χάρη στον σεβασμό αυτό η δημοσιογραφία ενισχύεται. Η αξιοπιστία, μάλιστα, των δημοσιογράφων χτίζεται με τον μακροχρόνιο σεβασμό των κανόνων ηθικής και λειτουργεί ως βασικό κριτήριο για να κερδίζουν την αφοσίωση του κοινού. Ο συλλογισμός αυτός, άρα, είναι παραγωγικός, διότι ξεκινά από μια γενικότερη διαπίστωση και καταλήγει σε ένα επιμέρους όφελος του επιδεικνυόμενου σεβασμού απέναντι στους κανόνες ηθικής.
Μέσω του συλλογισμού αυτού αναδεικνύονται αποτελεσματικά τα οφέλη συμμόρφωσης με τους κανόνες ηθικής στο δημοσιογραφικό έργο, εφόσον τονίζεται η διασφάλιση του κύρους και η απόκτηση αφοσιωμένου κοινού ως αναγνώριση του συνεπή σεβασμού των σχετικών κανόνων από τους δημοσιογράφους και τα μέσα ενημέρωσης.
 
Ερώτημα 3
α. Στο πλαίσιο της τρίτης παραγράφου («Εξετάζοντας την ηθική και τη δεοντολογία… να βοηθήσουν στην υποκίνηση βίαιων συγκρούσεων») να εξηγήσετε τι επιτυγχάνει ο γράφων με την αξιοποίηση: της οριστικής έγκλισης, του Ενεστώτα, της ονοματοποίησης. (μονάδες 9)
 
Με την αξιοποίηση της οριστικής έγκλισης («Αναγνωρίζονται ως η τέταρτη εξουσία», «συμβάλλουν σημαντικά στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης» κ.ά.) ο γράφων αποδίδει απόψεις που θεωρούνται βέβαιες και πραγματικές. Η οριστική, ως εκ τούτου, ενισχύει την αίσθηση πως τα όσα καταγράφονται αποδίδουν με αντικειμενικότητα ισχύουσες και δεδομένες καταστάσεις.
Με την αξιοποίηση του Ενεστώτα («Αναγνωρίζονται», «δεν περιορίζεται», «μεταφέρουν», «μεγιστοποιούν» κ.ά.) ο γράφων τοποθετεί τα όσα καταγράφει στο παρόν, προσδίδοντάς τους επίκαιρο χαρακτήρα. Η αξιοποίηση του Ενεστώτα, παραλλήλως, προσδίδει στο κείμενο διαχρονικότητα, εφόσον κάθε αναγνώστης -ανεξάρτητα από τη χρονική περίοδο ανάγνωσης- εκλαμβάνει το περιεχόμενο του κειμένου ως απόδοση της δικής του πραγματικότητας.
Με την αξιοποίηση της ονοματοποίησης («αναπαραγωγή», «διαμόρφωση», «υποκίνηση») ο γράφων αποδίδει με πιο πυκνό τρόπο τις ιδέες του, προσδίδοντας στο κείμενό του χαρακτηριστικά επιστημονικού λόγου, εφόσον ο λόγος γίνεται πιο μεστός νοηματικά, χωρίς περιττούς πλατειασμούς.
 
β. Να εξηγήσετε πώς επιτυγχάνεται η συνοχή μεταξύ των περιόδων της τέταρτης παραγράφου («Οι Κώδικες επαγγελματικής συμπεριφοράς… κανένα ρόλο σε αυτή την διαδικασία») και να σχολιάσετε την αποτελεσματικότητα αυτού του τρόπου συνοχής. (μονάδες 6)
Μονάδες 15
 
Στο πλαίσιο της τέταρτης παραγράφου όλες οι περίοδοι έχουν το ίδιο υποκείμενο (Οι Κώδικες επαγγελματικής συμπεριφοράς), χωρίς αυτό να επαναλαμβάνεται κάθε φορά: «Είναι μια δήλωση», «Παρέχουν προστασία», «Συντάσσονται από δημοσιογραφικές ενώσεις». Κατ’ αυτό τον τρόπο, η συνοχή διασφαλίζεται με την παράληψη του ευκόλως εννοούμενου κοινού υποκειμένου. Πρόκειται για έναν ιδιαίτερα αποτελεσματικό τρόπο επίτευξης της εσωτερικής συνοχής, εφόσον το σύνολο της παραγράφου αναφέρεται, χαρακτηρίζει και επεξηγεί τη θετική επενέργεια που έχουν οι κώδικες επαγγελματικής συμπεριφοράς.
 
2^ο Θέμα
Στο πλαίσιο μιας ομιλίας που θα εκφωνήσετε στους συμμαθητές τους τμήματός σας να παρουσιάσετε τεκμηριωμένα -αξιοποιώντας δημιουργικά ιδέες από το κείμενο που σας δόθηκε- τη θετική συνεισφορά των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, καθώς και τα οφέλη για τους δημοσιογράφους που σέβονται τους κανόνες δεοντολογίας του λειτουργήματός τους.
Μεριμνήστε προκειμένου να αναφέρετε τουλάχιστον δύο καλά τεκμηριωμένες ιδέες για κάθε ζητούμενο.
(350-400 λέξεις)
Μονάδες 30
 
Αγαπητοί συμμαθητές και συμμαθήτριες,
     Στο επίκεντρο της σημερινής ομιλίας μου θα τεθεί ο θετικός ρόλος των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, εφόσον αυτά αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητάς μας και η επίδρασή τους διατρέχει σχεδόν κάθε πτυχή του κοινωνικού μας βίου. Θα εξεταστούν, παράλληλα, τα οφέλη που αποκομίζουν οι δημοσιογράφοι, ως θεράποντες της ενημέρωσης, όταν ακολουθούν τους κανόνες δεοντολογίας του επαγγέλματός τους και παρέχουν σε εμάς έγκυρη και αντικειμενική ενημέρωση.
     Το πρώτο ζήτημα σάς είναι προφανώς ιδιαιτέρως γνωστό, εφόσον έχετε ήδη αντιληφθεί πως τα μέσα ενημέρωσης επιτελούν, μεταξύ άλλων, έναν καίριο «παιδαγωγικό» ρόλο για το σύνολο της κοινωνίας με το να αναδεικνύουν σημαντικά θέματα και να εμπλουτίζουν τον καθημερινό κοινωνικό διάλογο. Μέσα από ουσιώδη ρεπορτάζ φέρνουν στην επιφάνεια ποικίλα ζητήματα, όπως είναι, για παράδειγμα, οι συνθήκες διαβίωσης των ηλικιωμένων, οι δυσκολίες των ατόμων με αναπηρία ή οι ανάγκες των εγκαταλελειμμένων παιδιών, ευαισθητοποιώντας το κοινωνικό σύνολο και ωθώντας τους πολίτες σε έμπρακτη εκδήλωση του ενδιαφέροντός τους.  
     Λειτουργούν, παράλληλα, ως φορείς ενημέρωσης, υπηρετώντας κατ’ αυτό τον τρόπο το δημοκρατικό πολίτευμα, στη βάση του οποίου βρίσκονται οι καλά ενημερωμένοι πολίτες. Όπως αντιλαμβάνεστε, χωρίς τα μέσα ενημέρωσης οι πολίτες δεν θα είχαν γνώση των δράσεων, των αποφάσεων, καθώς και του τρόπου υλοποίησης του κυβερνητικού, αλλά και του αντιπολιτευτικού έργου. Θα παρέμεναν, ως εκ τούτου, αδρανείς, εφόσον δεν θα είχαν εγκαίρως ενημερωθεί για όσα τους αφορούν άμεσα. Η απουσία της σχετικής ενημέρωσης θα άφηνε τους πολίτες έκθετους σε φαινόμενα κακοδιοίκησης ή ελλιπούς μέριμνας για βασικές τους ανάγκες, αφού οι ίδιοι δεν θα είχαν την ευκαιρία να αντιδράσουν και να απαιτήσουν την ορθή κάλυψή τους.
     Η ενημέρωση των πολιτών συνιστά, αναμφίβολα, την ουσιωδέστερη προσφορά των μέσων ενημέρωσης, υπό την προϋπόθεση βέβαια πως αυτή υπηρετείται με συνέπεια, ειλικρίνεια και αντικειμενικότητα. Προϋποθέσεις που διασφαλίζονται μόνο χάρη στην ευσυνειδησία των θεραπόντων της ενημέρωσης, των δημοσιογράφων, ο ρόλος των οποίων είναι απολύτως κρίσιμος και επωφελής, όχι μόνο για τους πολίτες, αλλά και για τους ίδιους. Αξίζει, άρα, να έχουμε υπόψη πως οι δημοσιογράφοι που υπηρετούν ορθά το λειτούργημά τους, κερδίζουν την εμπιστοσύνη των πολιτών και αποκομίζουν σημαντικά οφέλη.
     Σε μια εποχή που η δημοσιογραφία δέχεται πολλαπλές αμφισβητήσεις και οι δημοσιογράφοι έρχονται αντιμέτωποι με έκδηλη δυσπιστία, ο σεβασμός των αρχών της δεοντολογίας συνιστά τη μόνη απάντηση για την προάσπιση του δημοσιογραφικού κύρους. Παραλλήλως, οι δημοσιογράφοι που σέβονται σταθερά και διαχρονικά τους κανόνες του επαγγέλματός τους, αποκτούν ένα αφοσιωμένο κοινό χάρη στο οποίο έχουν τη δυνατότητα να ανελιχθούν επαγγελματικά και να εξασφαλίσουν την οικονομική επιβράβευση που αναλογεί στη με συνέπεια υπηρέτηση του λειτουργήματός τους.
     Τα μέσα ενημέρωσης, όπως έχετε υπόψη σας, αποτελούν έναν δίαυλο συνεχούς επικοινωνίας και ενημέρωσης, απολύτως αναγκαίο για την ενεργό συμμετοχή των πολιτών στα κοινά. Χρειάζεται, ωστόσο, το έργο των μέσων ενημέρωσης να τελείται από δημοσιογράφους που κατανοούν, σέβονται και αναγνωρίζουν την αξία των κανόνων δεοντολογίας του επαγγέλματός τους.
 
Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας.
 
Κείμενο 2: Μανόλης Αναγνωστάκης «Η απόφαση»
 
Είστε υπέρ ή κατά;
Έστω απαντήστε μ’ ένα ναι ή μ’ ένα όχι.
Το έχετε το πρόβλημα σκεφτεί
Πιστεύω ασφαλώς πως σας βασάνισε
Τα πάντα βασανίζουν στη ζωή
Παιδιά γυναίκες έντομα
Βλαβερά φυτά χαμένες ώρες
Δύσκολα πάθη χαλασμένα δόντια
Μέτρια φιλμ. Κι αυτό σάς βασάνισε ασφαλώς.
Μιλάτε υπεύθυνα λοιπόν. Έστω με ναι ή όχι.
Σ’ εσάς ανήκει η απόφαση.
Δε σας ζητούμε φυσικά να πάψετε
Τις ασχολίες σας να διακόψτε τη ζωή σας
Τις προσφιλείς εφημερίδες σας τις συζητήσεις
Στο κουρείο τις Κυριακές σας στα γήπεδα.
Μια λέξη μόνο. Εμπρός λοιπόν:
Είστε υπέρ ή κατά;
Σκεφθείτε το καλά. Θα περιμένω.
 
Μανόλης Αναγνωστάκης, Η Συνέχεια 3.  
 
Θέμα 3^ο
α. Ο τόνος του ποιήματος είναι επιτακτικός. Πώς προκύπτει, κατά τη γνώμη σας, η διαπίστωση αυτή; Να τεκμηριώσετε την απάντησή σας με δύο τουλάχιστον γλωσσικές επιλογές. (μονάδες 10)
 
Το ποιητικό υποκείμενο απαιτεί από τους αποδέκτες του κειμένου να πάρουν θέση απέναντι σε κάποιο κοινωνικό ζήτημα, όπως αυτό διαφαίνεται από τη χρήση της προστακτικής έγκλισης («απαντήστε», «Μιλάτε», «Σκεφθείτε»). Το αίτημά του διατυπώνεται με επιτακτικό τόνο, εφόσον θεωρεί πως είναι αναγκαίο να εκφράσουν την άποψή τους, όπως γίνεται εμφανές με την επανάληψη του ερωτήματος «Είστε υπέρ ή κατά;», καθώς και με την αξιοποίηση μικροπερίοδου λόγου μέσω του οποίου αισθητοποιείται εναργέστερα η επιτακτική διάσταση του αιτήματος («Σ’ εσάς ανήκει η απόφαση», «Μια λέξη μόνο» «Εμπρός λοιπόν», «Θα περιμένω»).
 
β. Να εντοπίσετε δύο ασύνδετα σχήματα στο πλαίσιο του ποιητικού κειμένου και να εξηγήσετε πώς υπηρετεί το καθένα από αυτά το νόημα του κειμένου. (μονάδες 10)
Μονάδες 20
 
Στο πλαίσιο του ποιήματος εντοπίζονται δύο διακριτά ασύνδετα σχήματα, τα οποία έχουν διαφορετικό νοηματικό περιεχόμενο. Με το πρώτο ασύνδετο σχήμα («Παιδιά γυναίκες έντομα / Βλαβερά φυτά χαμένες ώρες / Δύσκολα πάθη χαλασμένα δόντια / Μέτρια φιλμ») το ποιητικό υποκείμενο ενισχύει επί της ουσίας τον ισχυρισμό του πως είναι βέβαιος ότι οι πολίτες έχουν ήδη σκεφτεί και βασανιστεί σχετικά με το πρόβλημα για το οποίο τους καλεί να πάρουν θέση. Με δεδομένο, άρα, το γεγονός πως όλα μας «βασανίζουν» -μας προβληματίζουν- στη ζωή, είναι σίγουρο πως και το εν λόγω ζήτημα έχει ήδη απασχολήσει τους πολίτες, οπότε το αίτημα του ποιητικού υποκειμένου να εκφράσουν την άποψή τους σχετικά με αυτό δεν μπορεί να θεωρηθεί υπερβολικό.
Το δεύτερο ασύνδετο σχήμα («Δε σας ζητούμε φυσικά να πάψετε / Τις ασχολίες σας να διακόψτε τη ζωή σας / Τις προσφιλείς εφημερίδες σας τις συζητήσεις / Στο κουρείο τις Κυριακές σας στα γήπεδα») συνιστά ένα ειρωνικό σχόλιο του ποιητικού υποκειμένου, εφόσον η απαίτησή του να εκφράσουν οι πολίτες την άποψή τους δεν σημαίνει πως θα χρειαστεί να «θυσιάσουν» πολύ χρόνο από τις πολύτιμες ασχολίες τους. Με την παράθεση των ποικίλων αφορμών που βρίσκουν οι πολίτες καθημερινά για να συζητούν και να σχολιάζουν τα πολιτικά και κοινωνικά δρώμενα, το ποιητικό υποκείμενο επισημαίνει πως ούτως ή άλλως οι άνθρωποι έχουν την έμφυτη τάση να εκφέρουν την άποψή τους για οτιδήποτε συμβαίνει, οπότε το να τοποθετηθούν για ένα κρίσιμο ζήτημα της κοινωνίας δεν είναι κάτι έξω από τις συνήθειές τους, ούτε κάτι που θα «διακόψει» τις αγαπημένες δραστηριότητές τους, που συχνά τους κρατούν απασχολημένους με λιγότερο ουσιώδη ζητήματα.
 
Θέμα 4^ο
Ποιο θεωρείτε πως είναι το θέμα του κειμένου που προκύπτει από το αίτημα του ποιητικού υποκειμένου να αποφασίσουν οι πολίτες αν είναι «υπέρ ή κατά»; Να τεκμηριώσετε την απάντησή σας αξιοποιώντας τρεις κατάλληλους κειμενικούς δείκτες. Ποια είναι η δική σας άποψη σχετικά με το θέμα αυτό; (150-200 λέξεις)
Μονάδες 15
 
Το θέμα του ποιήματος, κατά τη γνώμη μου, είναι το καθήκον που έχουν οι πολίτες να παίρνουν θέση απέναντι σε κρίσιμα κοινωνικά ζητήματα, χωρίς να φέρνουν ως δικαιολογία το πλήθος των ασχολιών τους, προκειμένου να αποφύγουν την εκπλήρωση του καθήκοντός τους. Το θέμα αυτό αναδεικνύεται μέσω της επιτακτικής απαίτησης του ποιητικού υποκειμένου να εκφράσουν οι πολίτες την άποψή τους, όπως αυτή προκύπτει από την επανάληψη του ερωτήματος «Είστε υπέρ ή κατά;». Το ποιητικό υποκείμενο, μάλιστα, επιχειρεί να διευκολύνει το χρέος των πολιτών προβαίνοντας στην παραχώρηση να εκφραστούν έστω μονολεκτικά («Έστω με ναι ή όχι»), ώστε να μην θεωρήσουν πως απαιτείται από αυτούς κάτι το ιδιαίτερα χρονοβόρο. Το ζήτημα, άλλωστε, για το οποίο καλούνται να αποφασίσουν τους έχει δεδομένα απασχολήσει, καθώς οι άνθρωποι προβληματίζονται για καθετί στη ζωή τους είτε αυτό είναι ουσιώδες είτε όχι, όπως αυτό δηλώνεται με τη χρήση ασύνδετου σχήματος («Τα πάντα βασανίζουν στη ζωή / Παιδιά γυναίκες έντομα / Βλαβερά φυτά χαμένες ώρες / Δύσκολα πάθη χαλασμένα δόντια / Μέτρια φιλμ»). Υπ’ αυτή την έννοια, το αίτημα του ποιητικού υποκειμένου δεν είναι υπερβολικό, εφόσον οι πολίτες έχουν ήδη σκεφτεί και «βασανιστεί» σχετικά με το τρέχον σημαντικό ζήτημα. Ως εκ τούτου, το ποιητικό υποκείμενο εγείρει επιτακτικά την αξίωσή του να λάβουν θέση, όπως αυτό τονίζεται με τη χρήση μικροπερίοδου λόγου («Μια λέξη μόνο», «Θα περιμένω»).
Προσωπικά θεωρώ πως το θέμα του κειμένου είναι καίριο, με διαχρονική αξία, δοθέντος πως οι πολίτες οφείλουν πράγματι να παίρνουν θέση απέναντι σε κρίσιμα ζητήματα και να ασκούν έτσι το δημοκρατικό τους δικαίωμα στην έκφραση της προσωπικής τους άποψης. Η αποχή, άλλωστε, από τον δημόσιο διάλογο και η αδιαφορία απέναντι στα όσα απασχολούν την κοινωνία λειτουργεί υπονομευτικά για τη δημοκρατία και αποδυναμώνει τον ρόλο των πολιτών σε αυτή.