Αδίδακτο Κείμενο: Λυσίας, Επιτάφιος τοις Κορινθίων βοηθοίς (69-72) [Μετάφραση και συντακτική ανάλυση]

Ron Brown 

 
Αδίδακτο Κείμενο: Λυσίας, Επιτάφιος τοις Κορινθίων βοηθοίς (69-72) [Μετάφραση και συντακτική ανάλυση]
 
Κείμενο: Ἐπιτάφιος τοῖς Κορινθίων βοηθοῖς
[69] Ἐκείνοις μέν οὖν οὕτω διακειμένοις ὁ βίος οἰκτρός καί ὁ θάνατος εὐκτός· οὗτοι δὲ καὶ ζῶντες καὶ ἀποθανόντες ζηλωτοί, παιδευθέντες μέν ἐν τοῖς τῶν προγόνων ἀγαθοῖς, ἄνδρες δὲ γενόμενοι τήν τε ἐκείνων δόξαν διασώσαντες καί τήν αὑτῶν ἀρετήν ἐπιδείξαντες. [70] Πολλῶν μέν γάρ καί καλῶν αἴτιοι γεγένηνται τῇ ἑαυτῶν πατρίδι, ἐπηνώρθωσαν δέ τά ὑφ’ ἑτέρων δυστυχηθέντα, πόρρω δ’ ἀπὸ τῆς αὑτῶν τόν πόλεμον κατέστησαν. Ἐτελεύτησαν δέ τόν βίον, ὥσπερ χρή τούς ἀγαθούς ἀποθνῄσκειν, τῇ μέν γάρ πατρίδι τά τροφεῖα ἀποδόντες, τοῖς δὲ θρέψασι λύπας καταλιπόντες. [71] Ὥστε ἄξιον τοῖς ζῶσι τούτους ποθεῖν καί σφᾶς αὐτούς ὀλοφύρεσθαι καί τούς προσήκοντας αὐτῶν ἐλεεῖν τοῦ ἐπιλοίπου βίου. Τίς γάρ αὐτοῖς ἔτι ἡδονή καταλείπεται τοιούτων ἀνδρῶν θαπτομένων, οἳ πάντα περί ἐλάττονος τῆς ἀρετῆς ἡγούμενοι αὑτούς μέν ἀπεστέρησαν βίου, χήρας δέ γυναῖκας ἐποίησαν, ὀρφανούς δέ τούς αὑτῶν παῖδας ἀπέλιπον, ἐρήμους δ’ ἀδελφούς καί πατέρας καί μητέρας κατέστησαν; [72] Πολλῶν δέ καί δεινῶν ὑπαρχόντων τούς μέν παῖδας αὐτῶν ζηλῶ, ὅτι νεώτεροί εἰσιν ἢ ὥστε εἰδέναι οἵων πατέρων ἐστέρηνται, ἐξ ὧν δ’ οὗτοι γεγόνασιν, οἰκτείρω, ὅτι πρεσβύτεροι ἢ ὥστε ἐπιλαθέσθαι τῆς δυστυχίας τῆς ἑαυτῶν.
 
Μετάφραση
Για εκείνους, λοιπόν, επειδή βρίσκονταν σε τέτοια κατάσταση, η ζωή ήταν άθλια και ο θάνατος επιθυμητός. Αυτοί, όμως, και όσο ζούσαν και αφού πέθαναν είναι αξιοζήλευτοι, διότι διαπαιδαγωγήθηκαν με τις αξίες των προγόνων, κι όταν ενηλικιώθηκαν διαφύλαξαν τη δόξα εκείνων και ανέδειξαν τη δική τους προσωπική αρετή. Διότι, συνάμα, υπήρξαν αίτιοι πολλών και καλών για την πατρίδα τους, επανόρθωσαν τα λάθη που έγιναν από άλλους, και απομάκρυναν τον πόλεμο από τη δική τους πατρίδα. Τελείωσαν τη ζωή τους, όπως πρέπει να πεθαίνουν οι γενναίοι άνδρες, ανταποδίδοντας στην πατρίδα τους όσα δαπάνησε γι’ αυτούς και αφήνοντας θλίψη σε εκείνους που τους ανέθρεψαν. Αξίζει, επομένως, στους επιζώντες να ποθούν αυτούς και να θρηνούν τους εαυτούς τους και να λυπούνται τους συγγενείς εκείνων για το υπόλοιπο της ζωής τους. Γιατί ποια ευχαρίστηση απομένει σε αυτούς, όταν ενταφιάζονται τέτοιοι άνδρες, οι οποίοι αφού θεώρησαν καθετί ως λιγότερο σημαντικό από την αρετή, στέρησαν τη ζωή από τον εαυτό τους, έκαναν χήρες τις γυναίκες τους, άφησαν τα παιδιά τους ορφανά, και έφεραν μοναξιά στους αδερφούς, στους πατεράδες και στις μητέρες τους; Αν και υπάρχουν πολλά και άσχημα για τα παιδιά τους, εγώ τα ζηλεύω, διότι είναι νεότερα, ώστε να μπορούν να καταλάβουν τι είδους πατεράδες στερήθηκαν. Λυπάμαι, όμως, εκείνους από τους οποίους γεννήθηκαν, διότι είναι μεγαλύτεροι, ώστε να είναι σε θέση να ξεχάσουν τη δυστυχία τους.
 
Συντακτική ανάλυση
 
Ἐκείνοις μέν οὖν οὕτω διακειμένοις ὁ βίος οἰκτρός καί ὁ θάνατος εὐκτός
Κύρια πρόταση
εἰσί: Ρήμα (εννοείται). ὁ βίος καὶ ὁ θάνατος: Υποκείμενα ρήματος. οἰκτρός: Κατηγορούμενο στο βίος. εὐκτός: Κατηγορούμενο στο θάνατος. οὕτω: Επιρρηματικός προσδιορισμός τρόπου. διακειμένοις: Αιτιολογική μετοχή. Ἐκείνοις: Δοτική προσωπική του ενεργούντος προσώπου (λόγω ενεργητικής σύνταξης του ρηματικού επιθέτους εὐκτός) και Υποκείμενο μετοχής.
 
οὗτοι δε καί ζῶντες καί ἀποθανόντες ζηλωτοί, παιδευθέντες μέν ἐν τοῖς τῶν προγόνων ἀγαθοῖς, ἄνδρες δε γενόμενοι τήν τε ἐκείνων δόξαν διασώσαντες καί τήν αὑτῶν ἀρετήν ἐπιδείξαντες
Κύρια πρόταση
εἰσί: Ρήμα (εννοείται). οὗτοι: Υποκείμενο ρήματος. ζηλωτοί: Κατηγορούμενο του υποκειμένου. ζῶντες καί ἀποθανόντες: Χρονικές μετοχές, συνημμένες στο υποκείμενο του ρήματος. παιδευθέντες: Αιτιολογική μετοχή, συνημμένη στο υποκείμενο ρήματος. ἐν τοῖς ἀγαθοῖς: Εμπρόθετος προσδιορισμός του μέσου. τῶν προγόνων: Γενική κτητική. γενόμενοι: Χρονική μετοχή, συνημμένη στο υποκείμενο του ρήματος. ἄνδρες: Κατηγορούμενο στο υποκείμενο της μετοχής. διασώσαντες: Αιτιολογική μετοχή, συνημμένη στο υποκείμενο του ρήματος. την δόξαν: Αντικείμενο της μετοχής. ἐκείνων: Γενική κτητικό στο δόξαν. ἐπιδείξαντες: Αιτιολογική μετοχή, συνημμένη στο υποκείμενο του ρήματος. τήν ἀρετήν: Αντικείμενο της μετοχής. αὑτῶν: Γενική κτητική στο ἀρετήν.
 
πολλῶν μεν γάρ καί καλῶν αἴτιοι γεγένηνται τῇ ἑαυτῶν πατρίδι
Κύρια πρόταση
γεγένηνται: Ρήμα. οὗτοι: Υποκείμενο ρήματος (εννοείται). αἴτιοι: Κατηγορούμενο του υποκειμένου. πολλῶν καί καλῶν: Γενικές αντικειμενικές στο αἴτιοι. τῇ πατρίδι: Δοτική προσωπική χαριστική. ἑαυτῶν: Γενική κτητική.
 
ἐπηνώρθωσαν δε τά ὑφ’ ἑτέρων δυστυχηθέντα
Κύρια πρόταση
ἐπηνώρθωσαν: Ρήμα. οὗτοι: Υποκείμενο ρήματος (εννοείται). τά δυστυχηθέντα: Αντικείμενο ρήματος (επιθετική μετοχή). ὑφ’ ἑτέρων: Εμπρόθετος ποιητικού αιτίου.
 
πόρρω δ’ ἀπό τῆς αὑτῶν τόν πόλεμον κατέστησαν
Κύρια πρόταση
κατέστησαν: Ρήμα. οὗτοι: Υποκείμενο ρήματος (εννοείται). τον πόλεμον: Αντικείμενο του ρήματος. πόρρω: Επιρρηματικός προσδιορισμός τόπου. ἀπό τῆς (εννοείται: πατρίδος): Εμπρόθετος προσδιορισμός της απομάκρυνσης. αὑτῶν: Γενική κτητική.

ἐτελεύτησαν δε τόν βίον τῇ μέν γάρ πατρίδι τά τροφεῖα ἀποδόντες, τοῖς δέ θρέψασι λύπας καταλιπόντες

Κύρια πρόταση

ἐτελεύτησαν: Ρήμα. οὗτοι: Υποκείμενο ρήματος (εννοείται). τόν βίον: Αντικείμενο ρήματος. ἀποδόντες: Τροπική μετοχή, συνημμένη στο υποκείμενο του ρήματος. τά τροφεῖα: Άμεσο αντικείμενο μετοχής. τῇ πατρίδι: Έμμεσο αντικείμενο μετοχής. καταλιπόντες: Τροπική μετοχή, συνημμένη στο υποκείμενο του ρήματος. λύπας: Άμεσο αντικείμενο μετοχής. τοῖς θρέψασι: Έμμεσο αντικείμενο μετοχής.
 
ὥσπερ χρή τούς ἀγαθούς ἀποθνῄσκειν,
Δευτερεύουσα αναφορική παραβολική τρόπου
χρή: Ρήμα. ἀποθνῄσκειν: Τελικό απαρέμφατο, υποκείμενο απρόσωπου ρήματος. τούς ἀγαθούς: Υποκείμενο απαρεμφάτου (σε αιτιατική λόγω αναγκαστικής ετεροπροσωπίας).
 
ὥστε ἄξιον τοῖς ζῶσι τούτους ποθεῖν καί σφᾶς αὐτούς ὀλοφύρεσθαι καί τούς προσήκοντας αὐτῶν ἐλεεῖν τοῦ ἐπιλοίπου βίου
Κύρια πρόταση
ἄξιον (ἐστί): Απρόσωπη έκφραση. τοῖς ζῶσι: Δοτική προσωπική (λόγω απρόσωπης σύνταξης). ποθεῖν: Υποκείμενο απρόσωπης έκφρασης, τελικό απαρέμφατο. τούς ζῶντας: Υποκείμενο απαρεμφάτου (εννοείται σε αιτιατική από τη δοτική προσωπική). τούτους: Αντικείμενο απαρεμφάτου. ὀλοφύρεσθαι: Υποκείμενο απρόσωπης έκφρασης, τελικό απαρέμφατο. τούς ζῶντας: Υποκείμενο απαρεμφάτου (εννοείται σε αιτιατική από τη δοτική προσωπική). σφᾶς αὐτούς: Αντικείμενο απαρεμφάτου. ἐλεεῖν: Υποκείμενο απρόσωπης έκφρασης, τελικό απαρέμφατο. τούς ζῶντας: Υποκείμενο απαρεμφάτου (εννοείται σε αιτιατική από τη δοτική προσωπική). τούς προσήκοντας: Αντικείμενο απαρεμφάτου. αὐτῶν: Γενική κτητική. τοῦ βίου: Γενική χρόνου (χρονική έκταση). ἐπιλοίπου: Επιθετικός προσδιορισμός στο βίου.
 
τίς γὰρ αὐτοῖς ἔτι ἡδονή καταλείπεται τοιούτων ἀνδρῶν θαπτομένων
Κύρια πρόταση
καταλείπεται: Ρήμα. ἡδονή: Υποκείμενο ρήματος. αὐτοῖς: Αντικείμενο ρήματος. τίς: Επιθετικός προσδιορισμός στο ἡδονή. ἔτι: Επιρρηματικός προσδιορισμός χρόνου. θαπτομένων: Χρονική μετοχή, γενική απόλυτη. ἀνδρῶν: Υποκείμενο μετοχής. τοιούτων: Επιθετικός προσδιορισμός στο ἀνδρῶν.
 
οἳ πάντα περί ἐλάττονος τῆς ἀρετῆς ἡγούμενοι αὑτούς μέν ἀπεστέρησαν βίου
Δευτερεύουσα αναφορική πρόταση
ἀπεστέρησαν: Ρήμα. οἳ: Υποκείμενο ρήματος. αὑτούς: Άμεσο αντικείμενο ρήματος. βίου: Έμμεσο αντικείμενο ρήματος. ἡγούμενοι: Αιτιολογική μετοχή, συνημμένη στο υποκείμενο του ρήματος. πάντα: Αντικείμενο μετοχής. περί ἐλάττονος: Εμπρόθετος προσδιορισμός της αξίας. τῆς ἀρετῆς: Γενική συγκριτική.
 
χήρας δὲ γυναῖκας ἐποίησαν
Δευτερεύουσα αναφορική πρόταση
ἐποίησαν: Ρήμα. οἳ: Υποκείμενο ρήματος (εννοείται). γυναῖκας: Αντικείμενο ρήματος. χήρας: Κατηγορούμενο του αντικειμένου.
 
ὀρφανούς δε τούς αὑτῶν παῖδας ἀπέλιπον
Δευτερεύουσα αναφορική πρόταση
ἀπέλιπον: Ρήμα. οἳ: Υποκείμενο ρήματος (εννοείται). τούς παῖδας: Αντικείμενο ρήματος. ὀρφανούς: Κατηγορούμενο αντικειμένου. αὑτῶν: Γενική κτητική.
 
ἐρήμους δ’ ἀδελφούς καί πατέρας καί μητέρας κατέστησαν
Δευτερεύουσα αναφορική πρόταση
κατέστησαν: Ρήμα. οἳ: Υποκείμενο ρήματος (εννοείται). ἀδελφούς καί πατέρας καί μητέρας: Αντικείμενα ρήματος. ἐρήμους: Κατηγορούμενο αντικειμένων.
 
πολλῶν δέ καί δεινῶν ὑπαρχόντων τούς μέν παῖδας αὐτῶν ζηλῶ
Κύρια πρόταση
ζηλῶ: Ρήμα. ἐγώ: Υποκείμενο ρήματος (εννοείται). τούς παῖδας: Αντικείμενο ρήματος. αὐτῶν: Γενική κτητική. ὑπαρχόντων: Εναντιωματική μετοχή, γενική απόλυτη. πολλῶν καί δεινῶν: Υποκείμενα μετοχής.
 
ὅτι νεώτεροί εἰσιν
Δευτερεύουσα αιτιολογική πρόταση
εἰσιν: Ρήμα. οἱ παῖδες: Υποκείμενο ρήματος (εννοείται). νεώτεροι: Κατηγορούμενο υποκειμένου.
 
ἢ ὥστε εἰδέναι
Δευτερεύουσα συμπερασματική (απαρεμφατική) πρόταση
εἰδέναι: Απαρέμφατο σε θέση ρήματος. τούς παῖδας: Υποκείμενο απαρεμφάτου (εννοείται). Ως αντικείμενο λειτουργεί η πλάγια ερωτηματική πρόταση που ακολουθεί.
 
οἵων πατέρων ἐστέρηνται
Δευτερεύουσα πλάγια ερωτηματική, αντικείμενο του απαρεμφάτου εἰδέναι
ἐστέρηνται: Ρήμα. οἱ παῖδες: Υποκείμενο ρήματος (εννοείται). πατέρων: Αντικείμενο ρήματος. οἵων: Επιθετικός προσδιορισμός στο πατέρων. 
 
ἐξ ὧν δ’ οὗτοι γεγόνασιν
Δευτερεύουσα αναφορική πρόταση
γεγόνασιν: Ρήμα. οὗτοι: Υποκείμενο ρήματος. ἐξ ὧν: Εμπρόθετος προσδιορισμός καταγωγής.
 
οἰκτείρω
Κύρια πρόταση
οἰκτείρω: Ρήμα. ἐγώ: Υποκείμενο ρήματος (εννοείται). τούτους: Αντικείμενο ρήματος (εννοείται).
 
ὅτι πρεσβύτεροι
Δευτερεύουσα αιτιολογική πρόταση
εἰσιν: Ρήμα (εννοείται). οὗτοι: Υποκείμενο ρήματος. πρεσβύτεροι: Κατηγορούμενο υποκειμένου.
 
ἢ ὥστε ἐπιλαθέσθαι τῆς δυστυχίας τῆς ἑαυτῶν
Δευτερεύουσα συμπερασματική (απαρεμφατική) πρόταση
ἐπιλαθέσθαι: Απαρέμφατο σε θέση ρήματος. τούτους: Υποκείμενο απαρεμφάτου (εννοείται). τῆς δυστυχίας: Αντικείμενο απαρεμφάτου. τῆς ἑαυτῶν: Επιθετικός προσδιορισμός του αντικειμένου.