Ν. Γλώσσα Γ΄ Λυκείου: Εφαρμογές της Τεχνητής Νοημοσύνης [Κριτήριο αξιολόγησης]
Το κείμενο που ακολουθεί είναι απόσπασμα από τη συνέντευξη που έδωσε ο Κωνσταντίνος Δασκαλάκης, καθηγητής της Επιστήμης των Υπολογιστών στο MIT, στον Θανάση Νιάρχο, για την εφημερίδα «Τα Νέα» στις 22/06/2020 (ανακτήθηκε στις 15/07/2022).
Η τεράστια επίδραση που θα είχε το Ιντερνέτ στην οικονομία, την κοινωνία και την πολιτική ήταν δυσδιάκριτη. Τόσο πολύ που ο νομπελίστας οικονομολόγος Paul Krugman είχε γράψει χαρακτηριστικά το 1998 ότι «Μέχρι το 2005, θα έχει γίνει σαφές ότι η επίδραση του Ιντερνέτ στην οικονομία δεν θα είναι μεγαλύτερη από αυτή της μηχανής του φαξ». Από τη σκοπιά του 2020, μας κάνει εντύπωση πώς μπορεί να έπεσε ο Krugman τόσο έξω. Όχι μόνο μας κάνουν εντύπωση οι λάθος του προβλέψεις, αλλά μας φαίνονται εντελώς φυσικές και προφανείς, ίσως τελεολογικές όλες οι εξελίξεις που είδαμε τα περασμένα 20 χρόνια. Την ίδια εμπειρία θα έχουμε και τώρα σε σχέση με το 2040. Η τεχνητή νοημοσύνη έχει κάνει μεγάλα άλματα την τελευταία δεκαετία. Οι αλγόριθμοι έχουν πλέον φτάσει σε εντυπωσιακό επίπεδο στην επεξεργασία φωνής και εικόνας, γίνονται ολοένα καλύτεροι στην επεξεργασία κειμένου και παίζουν δύσκολα παιχνίδια […] καλύτερα από τον άνθρωπο.
Μάλιστα η πρόοδος που έχει σημειωθεί σε επιστημονικό επίπεδο έχει ήδη φτάσει στον πραγματικό κόσμο. Η αναζήτηση μέσω φωνής στο κινητό μας είναι ένα παράδειγμα, η αυτόματη αναγνώριση προσώπων από την κάμερα ασφαλείας του σπιτιού μας ένα άλλο και η αυτοματοποίηση της οδήγησης των αυτοκινήτων ένα τρίτο. Στο άμεσο μέλλον θα δούμε ότι πολλές εφαρμογές, που θα εμπεριέχουν τη συλλογή και επεξεργασία δεδομένων και θα ενισχύουν την αυτοματοποίηση της ζωής και της εργασίας μας, θα βελτιστοποιούν τις παραγωγικές μας διαδικασίες και θα συνεπικουρούν τα συστήματα υγείας, την επιστημονική έρευνα και τα κέντρα σχεδιασμού και λήψης αποφάσεων κρατών και οργανισμών. Από την άλλη δεν πιστεύω - και υπό μία έννοια μακάρι να αποδειχτούν λάθος οι προβλέψεις μου - ότι στα επόμενα 20 χρόνια θα δούμε μηχανές με αυτό που λέγεται «γενική τεχνητή νοημοσύνη». Ενώ οι εφαρμογές της τεχνητής νοημοσύνης θα βρίσκονται παντού γύρω μας, κάθε εφαρμογή θα λύνει ένα συγκεκριμένο πρόβλημα.
Είναι δύσκολο, με βάση την υπαρκτή τεχνολογία, να φανταστώ ότι σύντομα θα κατακτήσουμε τη «γενική τεχνητή νοημοσύνη», ότι θα φτιάξουμε δηλαδή μηχανές που θα μπορούν να μεταφέρουν νοητικές ικανότητες και διαίσθηση από μια νοητική λειτουργία, στην οποία έχουν εκπαιδευτεί και έχουν κατακτήσει, σε μια καινούρια νοητική λειτουργία, που θα θέτουν αυτόβουλα στόχους, που θα είναι δημιουργικές και θα είναι αρκετά αξιόπιστες, ώστε να τους αναθέτουμε μεγάλη αυτονομία.
Η πιο επικίνδυνη στιγμή της ανθρωπότητας
Το ακόλουθο συντομευμένο άρθρο του Stephen Hawking προέρχεται από τον ιστότοπο: iefimerida, Guardian, 07/12/2016 (ανακτήθηκε στις 25.08.2022).
Οι συνέπειες αυτής της κατάστασης είναι άμεσες: ο αγροτικός κόσμος θα οδηγείται σε φτωχές πόλεις, με πλοηγό την ελπίδα. Όταν ο κόσμος δει πως η «νιρβάνα» του Instagram δεν είναι εφικτή ούτε εκεί, θα αναζητήσει καλύτερη τύχη στην απέναντι όχθη, ακολουθώντας το ρεύμα των οικονομικών μεταναστών και ταξιδεύοντας για μια καλύτερη ζωή. Οι μεταναστευτικές ροές, με την σειρά τους, δοκιμάζουν τις αντοχές των χωρών που τους υποδέχονται, αυξάνοντας συνεχώς τον πήχη της ετοιμότητας και των υποδομών για τις τελευταίες. Κάπως έτσι, φθείρεται η κατανόηση των πολιτών και τροφοδοτείται ο πολιτικός λαϊκισμός.
Για μένα το πιο σημαντικό είναι πως σήμερα, περισσότερο από κάθε άλλη στιγμή της ιστορίας, το είδος μας πρέπει να λειτουργήσει σαν ένα σύνολο, συνεργατικά. Πρέπει να δουλέψουμε μαζί.
Αντιμετωπίζουμε τεράστιους περιβαλλοντικούς κινδύνους: κλιματική αλλαγή, υπερπληθυσμό, επιδημίες, μόλυνση των ωκεανών, προβλήματα στην τροφική παραγωγή και εξαφάνιση των ειδών. Όλα αυτά πρέπει να μας υπενθυμίζουν ότι βρισκόμαστε στην πιο επικίνδυνη φάση της ανθρώπινης ανάπτυξης. Έχουμε τα τεχνολογικά μέσα να καταστρέψουμε τον πλανήτη μας, αλλά ακόμα δεν έχουμε τα μέσα για να ξεφύγουμε από αυτόν. Ίσως σε κάποια χρόνια να μπορέσουμε να εξαπλωθούμε και σε άλλους τόπους πέραν της Γης, αλλά ως τότε πρέπει να δουλέψουμε σκληρά, για να προστατεύσουμε τον μοναδικό μας πλανήτη.
Για να συμβεί αυτό, θα πρέπει τα έθνη να χτίσουν γέφυρες και όχι τείχη μεταξύ τους. Αλλά για να το πετύχουμε, θα πρέπει οι ηγέτες του κόσμου να αντιληφθούν πως απέτυχαν και πως απογοήτευσαν τους πολίτες. Με τους πόρους να συγκεντρώνονται στα χέρια των λίγων, θα πρέπει να μάθουμε να μοιραζόμαστε περισσότερο από όσο σήμερα. Με τις θέσεις εργασίας να μειώνονται, με ολόκληρες βιομηχανίες να κλείνουν, θα πρέπει να βοηθήσουμε τους λαούς να διασώσουν τον τόπο τους, να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα της εποχής. Για να γίνει αυτό, θα πρέπει να τους παρέχουμε την απαραίτητη οικονομική βοήθεια, για όσο χρειαστεί ώστε να το πετύχουν. […]
ΚΙΚΗ ΔΗΜΟΥΛΑ (1931-2020)
ΕΝΤΕΛΕΙ
Το ποίημα ανήκει στη συλλογή Άνω Τελεία, Αθήνα, Ίκαρος, 2016, σ. 35.
τις ολίγες γνώσεις τα λάθη
τις ανακρίβειες που ενοχοποιούν
την ηρωίδα ιστορία
για πολύνεκρες ήττες που επέφερε
εξευτελιστικά
ένα τελείως άγνωστό μας Άγνωστο.
Με βάση το Κείμενο 2 να αποδώσετε συνοπτικά (60-70 λέξεις) τις αρνητικές συνέπειες της τεχνολογίας και τους τρόπους με τους οποίους μπορούμε να τις αντιμετωπίσουμε.
Ερώτημα 1ο
Να αξιολογήσετε τη συνάφεια του τίτλου του Κειμένου 2 με το θέμα του (μονάδες 5) και τη θέση που παίρνει ο συγγραφέας απέναντι σε αυτό (μονάδες 10)
Ταυτόχρονα, σχετίζεται, ως έναν βαθμό τουλάχιστον, και με τη θέση του συγγραφέα ότι οι κρίσιμες στιγμές που βιώνει η ανθρωπότητα πρέπει να οδηγήσουν το ανθρώπινο είδος να συνεργαστεί για τη σωτηρία της. Με την ελλειπτικότητα έχουν αφαιρεθεί στοιχεία από τον τίτλο (τεχνολογικά μέσα, διαδίκτυο), αλλά από την άλλη τονίζεται τόσο η κρισιμότητα της κατάστασης για το σύνολο των ανθρώπων όσο και ο κίνδυνος που διατρέχουν.
Στη 2η παράγραφο του Κειμένου 1 («Η τεράστια επίδραση… καλύτερα από τον άνθρωπο»), ο Κωνσταντίνος Δασκαλάκης παραθέτει τη λανθασμένη πρόβλεψη του νομπελίστα οικονομολόγου Paul Krugman. Για ποιο λόγο χρησιμοποιεί, κατά τη γνώμη σας, το συγκεκριμένο παράθεμα (μονάδες 5); Τι επιδιώκει να πετύχει με την επιλογή του αυτή; (μονάδες 5)
Ο Κωνσταντίνος Δασκαλάκης υποστηρίζει ότι δεν μπορεί να κάνει προβλέψεις για την εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης στα επόμενα 20 χρόνια. Για να τεκμηριώσει την άποψή του αυτή, αναφέρει τη λανθασμένη πρόβλεψη, που έκανε το 1998 ο νομπελίστας Paul Krugman για το μέλλον του Ιντερνέτ. Επομένως, επικαλούμενος τη διαψευσμένη αυθεντία του Krugman ως τεκμήριο, στηρίζει τη θέση του ότι κάθε δική του πρόβλεψη για το μέλλον της τεχνητής νοημοσύνης είναι παρακινδυνευμένη και, επομένως, αδύνατη. Ο Δασκαλάκης παραθέτει αυτούσια όσα είχε γράψει ο Krugman για την «ασήμαντη» επίδραση του Ιντερνέτ, για να καταστήσει αξιόπιστο το τεκμήριό του και να δικαιολογήσει με εύγλωττο, σαφή και παραστατικό τρόπο τη δική του άρνηση να προβεί στην οποιαδήποτε πρόβλεψη για την τεχνητή νοημοσύνη (απαντώντας στην ερώτηση που του θέτει ο Θανάσης Νιάρχος). Με αυτό τον τρόπο επιδιώκει να διαφυλάξει το επιστημονικό του κύρος σ’ ένα δυναμικό πεδίο, όπου η εφαρμογή των επιστημονικών επιτευγμάτων είναι άγνωστο πώς θα αλλάξει την καθημερινότητα των ανθρώπων.
α. «Με τους πόρους να συγκεντρώνονται στα χέρια των λίγων, θα πρέπει να μάθουμε να μοιραζόμαστε περισσότερο από όσο σήμερα. Με τις θέσεις εργασίας να μειώνονται, με ολόκληρες βιομηχανίες να κλείνουν, θα πρέπει να βοηθήσουμε τους λαούς να διασώσουν τον τόπο τους, να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα της εποχής.» Να εντοπίσετε στο παραπάνω απόσπασμα του Κειμένου 2 δύο σημεία στα οποία το μήνυμα διατυπώνεται με αναγκαιότητα (μονάδες 2) και να τα μετατρέψετε έτσι, ώστε αυτό να εκφράζεται με βεβαιότητα (μονάδες 4).
α. Το μήνυμα διατυπώνεται με αναγκαιότητα στα εξής σημεία: «θα πρέπει να μάθουμε να μοιραζόμαστε περισσότερο από όσο σήμερα» και «θα πρέπει να βοηθήσουμε τους λαούς να διασώσουν τον τόπο τους, να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα της εποχής».
Να ερμηνεύσετε τη στάση του ποιητικού υποκειμένου απέναντι στην παντογνωσία στο Κείμενο 3, αξιοποιώντας τρεις κειμενικούς δείκτες. Συμφωνείτε ή διαφωνείτε μαζί του και γιατί; Να απαντήσετε σ’ ένα κείμενο 150-200 λέξεων.
Σε άρθρο που θα αναρτήσετε στην ιστοσελίδα του σχολείου να αναπτύξετε τεκμηριωμένα τα οφέλη από την αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης, και πώς την εφαρμόζετε εσείς στην καθημερινότητά σας. Για τη διαμόρφωση των επιχειρημάτων σας να αξιοποιήσετε με δημιουργικό τρόπο στοιχεία των κειμένων αναφοράς (350-400 λέξεις).
1. Ενίσχυση των Συστημάτων Υγείας και της Επιστημονικής Έρευνας
Η τεχνητή νοημοσύνη αναμένεται να αποτελέσει πολύτιμο αρωγό στον τομέα της υγείας. Μέσα από εφαρμογές που βασίζονται στη συλλογή και την επεξεργασία δεδομένων, η τεχνητή νοημοσύνη θα συνεπικουρεί τα συστήματα υγείας και θα επιταχύνει την επιστημονική έρευνα, προσφέροντας νέες δυνατότητες στην ιατρική επιστήμη και τη φροντίδα των πολιτών. Ήδη διαφαίνεται, άλλωστε, από πειραματικές χρήσεις πως είναι σε θέση να προσφέρει ουσιαστική συνδρομή στην έρευνα για την αντιμετώπιση ασθενειών που ταλαιπωρούν σημαντικό αριθμό πολιτών.
Το κράτος και οι μεγάλοι οργανισμοί μπορούν να εντάξουν την τεχνητή νοημοσύνη στα κέντρα σχεδιασμού και λήψης αποφάσεων. Η ικανότητα των αλγορίθμων να επεξεργάζονται τεράστιους όγκους δεδομένων επιτρέπει στις δημόσιες αρχές να λαμβάνουν πιο τεκμηριωμένες, δίκαιες και αποτελεσματικές αποφάσεις για την κοινωνία και την οικονομία. Στη χώρα μας, μάλιστα, η τεχνητή νοημοσύνη αξιοποιείται ήδη για τον έλεγχο και τη διαχείριση χρόνιων παθογενειών, όπως είναι η φοροδιαφυγή. Με την τάχιστη επεξεργασία δεδομένων από ποικίλες πηγές είναι σε θέση να εντοπίσει δαπάνες που δεν καλύπτονται από δηλωμένα εισοδήματα. Ορατή είναι, συνάμα, η επωφελής αξιοποίησή της στην οδική ασφάλεια, εφόσον με τη χρήση καμερών σε κεντρικούς δρόμους εντοπίζονται άμεσα οδηγοί με παραβατική συμπεριφορά.
Σε κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο, η τεχνητή νοημοσύνη θα ενισχύσει την αυτοματοποίηση της ζωής και της εργασίας μας, ενώ παράλληλα θα βελτιστοποιεί τις παραγωγικές διαδικασίες. Αυτό μεταφράζεται σε εξοικονόμηση πόρων, μείωση του ανθρώπινου φόρτου σε επαναλαμβανόμενες εργασίες και αύξηση της συνολικής παραγωγικότητας. Δεν είναι, άλλωστε, λίγες οι επιχειρήσεις που έχουν ήδη επενδύσει σε σχετικές εφαρμογές της τεχνητής νοημοσύνης, προκειμένου να γίνεται ορθότερη αξιοποίηση των πρώτων υλών ή των αναγκαίων πόρων και να μεγιστοποιείται το παραγόμενο προϊόν.
Η τεχνητή νοημοσύνη έχει αλλάξει ριζικά τον τρόπο που οι μαθητές διαχειρίζονται τις σχολικές τους υποχρεώσεις. Αντί για απλές αναζητήσεις στο Google, χρησιμοποιούν chatbots (όπως το ChatGPT ή το Gemini) για να κατανοήσουν δύσκολες έννοιες, δοθέντος πως η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να επεξηγήσει περίπλοκα θεωρήματα της Φυσικής ή των Μαθηματικών, αλλά και απαιτητικές ασκήσεις σε κάθε γνωστικό αντικείμενο. Στην παραγωγή λόγου, για παράδειγμα, είναι συχνή η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης, καθώς είναι σε θέση όχι μόνο να παράσχει ιδέες και βοήθεια στη διαμόρφωση επιχειρημάτων, αλλά ακόμη και να διορθώσει το τελικό κείμενο, βελτιώνοντας τη δομή, την ποιότητα της έκφρασης, τη συνοχή, όπως και την επάρκεια των επιχειρημάτων.
Οι έφηβοι δεν καταναλώνουν απλώς περιεχόμενο· το δημιουργούν. Η τεχνητή νοημοσύνη τους δίνει επαγγελματικά εργαλεία στα χέρια τους χωρίς να χρειάζονται εξειδικευμένες γνώσεις. Μπορούν πλέον να επεξεργαστούν φωτογραφίες και βίντεο, ώστε να έχουν τη δυνατότητα να προχωρήσουν στη δημοσίευσή τους σε πλατφόρμες, όπως είναι το TikTok ή το Instagram, έχοντας προσθέσει εφέ, βελτιώσει την εικόνα, εντάξει υπότιτλους ή έχοντας διαμορφώσει κατάλληλα την έκταση των επιμέρους βίντεο. Παραλλήλως, μάλιστα, έχουν τη δυνατότητα να πειραματιστούν με εφαρμογές δημιουργίας μουσικής και τραγουδιών ή με τη δημιουργία εντελώς πρωτότυπων εικόνων.
Μια από τις πιο έντονες και γρήγορα αναπτυσσόμενες τάσεις είναι η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης για ψυχαγωγία και επικοινωνία. Η τεχνητή νοημοσύνη έχει επιτρέψει τη δημιουργία διαδραστικών διαδικτυακών παιχνιδιών με την αξιοποίηση εικονικών χαρακτήρων, μέσω των οποίων οι έφηβοι αλληλοεπιδρούν με συνομηλίκους τους από κάθε άλλη πιθανή χώρα. Επιπροσθέτως, βέβαια, οι έφηβοι θέλγονται ιδιαίτερα από τη δυνατότητα που τους παρέχει η τεχνητή νοημοσύνη να αναζητούν συμβουλές, χωρίς να τους ασκείται κριτική. Ακριβώς, επειδή η τεχνητή νοημοσύνη είναι πάντα διαθέσιμη και δεν «κρίνει», κάποιοι έφηβοι στρέφονται σε αυτήν για να εκφράσουν ανησυχίες, να κάνουν ερωτήσεις για ευαίσθητα θέματα ή να ζητήσουν απλές συμβουλές καθημερινότητας.


0 σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου