Ισοκράτης, Πρός Δημόνικον, 40.1-42.5 [Μετάφραση & Συντακτική ανάλυση] | Σημειώσεις του Κωνσταντίνου Μάντη

Ισοκράτης, Πρός Δημόνικον, 40.1-42.5 [Μετάφραση & Συντακτική ανάλυση]

Κωνσταντίνος Μάντης | Best Blogger Tips
Studio Grafiikka 
 
Ισοκράτης, Πρς Δημόνικον, 40.1-42.5 [Μετάφραση & Συντακτική ανάλυση]
 
Στον Πρς Δημόνικον λόγο, που αποδίδεται στον Ισοκράτη, ο ρήτορας συμβουλεύει τον ομώνυμο νεαρό πώς να κατορθώσει μια ενάρετη ζωή, μαθαίνοντας να ασκεί τη «φρόνηση» μέσω συγκεκριμένων πρακτικών.
 
Πντων μν πιμελο τν περ τν βον, μλιστα δ τν σαυτο φρνησιν σκει· μγιστον γρ ν λαχστ νος γαθς ν νθρπου σματι. Πειρ τ μν σματι εναι φιλπονος, τ δ ψυχ φιλσοφος, να τ μν πιτελεν δν τ δξαντα, τ δ προορν πστ τ συμφροντα. Πν τι ν μλλς ρεν, πρτερον πισκπει τ γνμ· πολλος γρ γλττα προτρχει τς διανοας. Νμιζε μηδν εναι τν νθρωπνων ββαιον· οτω γρ οτ’ ετυχν σει περιχαρς οτε δυστυχν περλυπος. Δο ποιο καιρος το λγειν, περ ν οσθα σαφς͵ περ ν ναγκαον επεν. ν τοτοις γρ μνοις λγος τς σιγς κρεττων, ν δ τος λλοις μεινον σιγν λγειν. Χαρε μν π τος συμβανουσιν τν γαθν, λυπο δ μετρως π τος γιγνομνοις τν κακν, γγνου δ τος λλοις μηδ’ ν τροις ν κατδηλος· τοπον γρ τν μν οσαν ν τας οκαις ποκρπτειν, τν δ δινοιαν φανερν χοντα περιπατεν.
 
Μετάφραση
Φρόντιζε για όλα τα σχετικά με τη ζωή, περισσότερο όμως άσκησε τη σωφροσύνη σου∙ γιατί ο καλός νους στο ανθρώπινο σώμα είναι το σημαντικότερο μέσα στο ελάχιστο. Προσπάθησε σε ό,τι αφορά το σώμα να είσαι φιλόπονος και σε ό,τι αφορά την ψυχή φιλόσοφος, για να μπορεί το μεν σώμα να υλοποιεί τα όσα αποφασίζεις, η δε ψυχή να γνωρίζει πώς να προκρίνει τα όσα σε συμφέρουν. Οτιδήποτε πρόκειται να πεις να το εξετάζεις πρώτα με τη σκέψη∙ γιατί σε πολλούς η γλώσσα τρέχει γρηγορότερα από τη σκέψη. Θεώρησε πως τίποτε από τα ανθρώπινα δεν είναι βέβαιο∙ γιατί έτσι ούτε όταν ευτυχείς θα είσαι υπέρμετρα χαρούμενος ούτε όταν δυστυχείς απαρηγόρητος. Θεώρησε δύο περιστάσεις κατάλληλες για να μιλάς, ή σχετικά με όσα γνωρίζεις πολύ καλά ή σχετικά με ό,τι είναι αναγκαίο να πεις. Γιατί μόνο σε αυτές τις περιπτώσεις ο λόγος είναι καλύτερος από τη σιωπή, σε όλες τις άλλες είναι προτιμότερο να σιωπάς από το να μιλάς. Να χαίρεσαι για όσα καλά συμβαίνουν, να λυπάσαι όμως με μέτρο για τα άσχημα που συμβαίνουν∙ μη φανερώνεις στους άλλους τα συναισθήματά σου ούτε στη μία ούτε στην άλλη περίπτωση∙ γιατί είναι παράδοξο να κρύβει κανείς την περιουσία μέσα στα σπίτια, αλλά να περπατά έχοντας φανερά τα συναισθήματά του.    
 
Συντακτική ανάλυση
 
Πντων μν πιμελο τν περ τν βον
Κύρια πρόταση
πιμελο: Ρήμα. σύ: Υποκείμενο (εννοείται). τν περ τν βον: Αντικείμενο ρήματος. Πντων: Κατηγορηματικός προσδιορισμός στο αντικείμενο.
 
μλιστα δ τν σαυτο φρνησιν σκει·
Κύρια πρόταση
σκει: Ρήμα. σύ: Υποκείμενο (εννοείται). τν φρνησιν: Αντικείμενο ρήματος. σαυτο: Γενική κτητική. μάλιστα: Επιρρηματικός προσδιορισμός του ποσού.
 
μγιστον γρ (στίν) ν λαχστ νος γαθς ν νθρπου σματι.
Κύρια πρόταση
στιν: Ρήμα (εννοείται). νος: Υποκείμενο. μέγιστον: Κατηγορούμενο. ν λαχστ: Εμπρόθετος προσδιορισμός της στάσης σε τόπο. γαθς: Επιθετικός προσδιορισμός στο νος. ν σματι: Εμπρόθετος προσδιορισμός της στάσης σε τόπο. νθρπου: Γενική κτητική.
 
Πειρ τ μν σματι εναι φιλπονος, τ δ ψυχ φιλσοφος,
Κύρια πρόταση
Πειρ: Ρήμα. σύ: Υποκείμενο (εννοείται). εναι: Αντικείμενο ρήματος, τελικό απαρέμφατο (ταυτοπροσωπία). φιλόπονος & φιλόσοφος: Κατηγορούμενα στο σύ. τ σματι & τ ψυχ: Δοτικές της αναφοράς.
 
να τ μν πιτελεν δν τ δξαντα,
Δευτερεύουσα τελική
δν: Ρήμα. σύ: Υποκείμενο (εννοείται). πιτελεν: Αντικείμενο ρήματος, τελικό απαρέμφατο (ταυτοπροσωπία). τ δξαντα: Αντικείμενο απαρεμφάτου (επιθετική μετοχή). τ μν (σματι): Δοτική του οργάνου.
 
τ δ προορν πστ τ συμφροντα.
Δευτερεύουσα τελική (συνδέεται με την προηγούμενη με το μέν & δε)
πστ: Ρήμα. σύ: Υποκείμενο (εννοείται). προορν: Αντικείμενο ρήματος, τελικό απαρέμφατο (ταυτοπροσωπία). τ συμφροντα: Αντικείμενο απαρεμφάτου (επιθετική μετοχή). τ δ (ψυχ): Δοτική του μέσου.
 
Πν πρτερον πισκπει τ γνμ·
Κύρια πρόταση
πισκπει: Ρήμα. σύ: Υποκείμενο (εννοείται). Πν: Αντικείμενο ρήματος. τ γνμ: Δοτική του μέσου. πρότερον: Επιρρηματικός προσδιορισμός του χρόνου.
 
τι ν μλλς ρεν
Δευτερεύουσα αναφορικοϋποθετική
μλλς: Ρήμα. σύ: Υποκείμενο (εννοείται). ρεν: Αντικείμενο ρήματος, τελικό απαρέμφατο (ταυτοπροσωπία). τι: Αντικείμενο απαρεμφάτου.
 
πολλος γρ γλττα προτρχει τς διανοας.
Κύρια πρόταση
προτρχει: Ρήμα. γλττα: Υποκείμενο. τς διανοας: Αντικείμενο. πολλος: Δοτική προσωπική αντιχαριστική.
 
Νμιζε μηδν εναι τν νθρωπνων ββαιον·
Κύρια πρόταση
Νμιζε: Ρήμα. σύ: Υποκείμενο (εννοείται). εναι: Αντικείμενο ρήματος, ειδικό απαρέμφατο. μηδν: Υποκείμενο απαρεμφάτου (ετεροπροσωπία). ββαιον: Κατηγορούμενο στο υποκείμενο του απαρεμφάτου. τν νθρωπνων: Γενική διαιρετική.
 
οτω γρ οτ’ ετυχν σει περιχαρς οτε δυστυχν περλυπος.
Κύρια πρόταση
σει: Ρήμα. σύ: Υποκείμενο (εννοείται). περιχαρς & περίλυπος: Κατηγορούμενα. ετυχν & δυστυχν: Χρονικές μετοχές, συνημμένες στο υποκείμενο του ρήματος. οτω: Επιρρηματικός προσδιορισμός του τρόπου.
 
Δο ποιο καιρος το λγειν
Κύρια πρόταση
ποιο: Ρήμα. σύ: Υποκείμενο (εννοείται). Δο: Αντικείμενο. καιρος: Κατηγορούμενο του αντικειμένου. το λγειν: Γενική του σκοπού (έναρθρο απαρέμφατο).
 
περ ν οσθα σαφς͵
Δευτερεύουσα αναφορική ως επεξήγηση στο δύο
οσθα: Ρήμα. σύ: Υποκείμενο (εννοείται). περ ν: Εμπρόθετος της αναφοράς. σαφς: Επιρρηματικός προσδιορισμός του τρόπου.
 
περ ν ναγκαον επεν.
Δευτερεύουσα αναφορική ως επεξήγηση στο δύο
ναγκαον (στί): Ρήμα (απρόσωπη έκφραση). επεν: Υποκείμενο απρόσωπης έκφρασης, τελικό απαρέμφατο. σε: Υποκείμενο απαρεμφάτου (εννοείται σε αιτιατική λόγω ετεροπροσωπίας). περ ν: Εμπρόθετος της αναφοράς.
 
ν τοτοις γρ μνοις λγος τς σιγς κρεττων (στί)
Κύρια πρόταση
στί: Ρήμα (εννοείται). λγος: Υποκείμενο. κρεττων: Κατηγορούμενο. τς σιγς: Γενική συγκριτική. ν τοτοις: Εμπρόθετος προσδιορισμός της κατάστασης. μόνοις: Κατηγορηματικός προσδιορισμός στο τούτοις.
 
ν δ τος λλοις μεινον σιγν λγειν.
Κύρια πρόταση
μεινον (στί): Ρήμα (απρόσωπη έκφραση). σιγν λγειν: Υποκείμενα απρόσωπης έκφρασης, τελικά απαρέμφατα. σε: Υποκείμενο απαρεμφάτων (εννοείται σε αιτιατική λόγω ετεροπροσωπίας). ( λγειν: β΄ όρος σύγκρισης). ν τος λλοις: Εμπρόθετος προσδιορισμός της κατάστασης.
 
Χαρε μν π τος συμβανουσιν τν γαθν
Κύρια πρόταση
Χαρε: Ρήμα. σύ: Υποκείμενο (εννοείται). π τος συμβανουσιν: Εμπρόθετος προσδιορισμός της αιτίας. τν γαθν: Γενική διαιρετική.
 
λυπο δ μετρως π τος γιγνομνοις τν κακν,
Κύρια πρόταση
λυπο: Ρήμα. σύ: Υποκείμενο (εννοείται). π τος γιγνομνοις: Εμπρόθετος προσδιορισμός της αιτίας. τν κακν: Γενική διαιρετική. μετρίως: Επιρρηματικός προσδιορισμός του τρόπου.
 
γγνου δ τος λλοις μηδ’ ν τροις ν κατδηλος·
Κύρια πρόταση
γγνου: Ρήμα. σύ: Υποκείμενο (εννοείται). κατδηλος: Κατηγορούμενο. τος λλοις: Δοτική προσωπική του κρίνοντος προσώπου. ν τροις: Εμπρόθετος προσδιορισμός της κατάστασης. ν: Χρονική μετοχή, συνημμένη στο υποκείμενο του ρήματος.
 
τοπον γρ τν μν οσαν ν τας οκαις ποκρπτειν, τν δ δινοιαν φανερν χοντα περιπατεν.
Κύρια πρόταση
τοπον στί: Ρήμα (απρόσωπη έκφραση). ποκρπτειν & περιπατεν: Υποκείμενα απρόσωπης έκφρασης, τελικά απαρέμφατα. τινά: Υποκείμενο απαρεμφάτων (εννοείται σε αιτιατική λόγω ετεροπροσωπίας). τν οσαν: Αντικείμενο του ποκρπτειν. ν τας οκαις: Εμπρόθετος προσδιορισμός της στάσης σε τόπο. χοντα: Τροπική μετοχή, συνημμένη στο υποκείμενο τινά. τν δινοιαν: Αντικείμενο της μετοχής. φανερν: Κατηγορούμενο του αντικειμένου διάννοιαν.
 
Ενδεικτικές Δραστηριότητες
 
1. Με ποιους τρόπους συμβουλεύει ο Ισοκράτης τον Δημόνικο να ασκεί την φρόνησιν; (Για να απαντήσετε, πρέπει πρώτα να αναγνωρίσετε τα ρήματα σε έγκλιση προστακτική.)
 
(Προστακτικές: πιμελο, σκει, Πειρ, πισκπει, Νμιζε, ποιο, Χαρε, λυπο, γγνου)
 
Σύμφωνα με τον Ισοκράτη το άτομο (εν προκειμένω ο Δημόνικος) οφείλει να μεριμνά για καθετί σχετικό με τη ζωή του, να προτάσσει όμως τη μέριμνα για τη διασφάλιση της σωφροσύνης του. Η φιλοπονία ως προς το σώμα και η φιλοσοφία ως προς το πνεύμα θα καθιστούν το άτομο ικανό να πραγματοποιεί τις αποφάσεις του, τις οποίες θα λαμβάνει με διορατικότητα σχετικά με το συμφέρον του. Χρειάζεται να σκέφτεται προτού μιλήσει, διότι πολλοί μιλούν χωρίς να σκέφτονται κι αυτό λειτουργεί εις βάρος τους. Σημαντικό είναι, επίσης, να μη θεωρεί πως οι ανθρώπινες καταστάσεις είναι μόνιμες, ώστε να μην χαίρεται υπέρμετρα όταν συμβαίνει κάτι καλό και αντιστοίχως να μη λυπάται υπερβολικά όταν συμβαίνει κάτι άσχημο. Συνετό, επιπροσθέτως, είναι να μιλά μόνο όταν γνωρίζει καλά το αντικείμενο ή όταν είναι αναγκαίο να μιλήσει, διότι μόνο σε αυτές τις περιπτώσεις ο λόγος είναι προτιμότερος της σιωπής.
Το άτομο χρειάζεται, συνάμα, να τηρεί το μέτρο στα συναισθήματά του είτε αυτά είναι θετικά είτε αρνητικά και να μη τα φανερώνει στους άλλους, διότι δεν είναι ωφέλιμο να γνωρίζουν οι άλλοι τα όσα σκέφτεται ή αισθάνεται.
 
2. Να συγκρίνετε τα δύο Κείμενα Αυτενέργειας (Ισοκράτης, Περ ντιδόσεως, 180.1-182.7) με βάση τις εγκλίσεις που ο συγγραφέας επιλέγει, αφού λάβετε υπόψη σας τον σκοπό που υπηρετεί κάθε κείμενο. (Θα σας βοηθήσει η μελέτη της διάκρισης των προτάσεων σε προτάσεις κρίσης και επιθυμίας.)
 
Στον λόγο του Περί ντιδόσεως ο Ισοκράτης επιχειρηματολογεί σχετικά με τη σημασία της φιλοσοφίας στην αγωγή των νέων. Η επιχειρηματολογική αυτή φύση του κειμένου οδηγεί τον γράφοντα στην αξιοποίηση εγκλίσεων κρίσης, όπως είναι κυρίως η οριστική, ώστε να προσδώσει στις σκέψεις του διαπιστωτικό χαρακτήρα και να ενισχύσει τη βεβαιότητα των όσων γράφει (κατλιπον, στν, μλλω, παρασκευζουσιν κ.ά.). Στο κείμενό του, όμως, Πρς Δημόνικον, ο Ισοκράτης επιχειρεί να δώσει μια σειρά από προτροπές/οδηγίες στον αποδέκτη του λόγου του, γι’ αυτό και αξιοποιεί εγκλίσεις επιθυμίας. Στις συμβουλές του, έτσι, κυριαρχεί η προστακτική έγκλιση μέσω της οποίας τονίζεται εμφατικά η προτρεπτική διάθεση του γράφοντος (Νμιζε, ποιο, λυπο, γγνου κ.ά.).
 
3. Με βάση το κείμενο του Ισοκράτη να γράψεις δική σου επιστολή και να την απευθύνεις σε φίλο/η σου, με την οποία του/της δίνεις συμβουλές για πρακτικές που θεωρείς ότι πρέπει να υιοθετήσει, ώστε να προσδώσει ποιότητα στη ζωή του/της.
 
γπα τν παρχντων γαθν μ τν περβλλουσαν κτσιν λλ τν μετραν πλαυσιν. Πειρ τν πλοτον χρματα κα κτματα κατασκευζειν∙ στι δ χρματα μν τος πολαειν πισταμνοις, κτματα δ τος κτσθαι δυναμνοις. Μηδνα φλον ποιο, πρν ν ξετσς πς κχρηται τος πρτερον φλοις· λπιζε γρ ατν κα περ σ γενσθαι τοιοτον, οος κα περ κενους γγονε∙ βραδως μν φλος γγνου, γενμενος δ πειρ διαμνειν.
δ τς ρετς κτσις, ος ν κιβδήλως τας διανοίαις συναυξηθ, μόνη μν συγγηράσκει, πλούτου δ κρείττων, χρησιμωτέρα δ εγενείας στί, τ μν τος λλοις δύνατα δυνατ καθιστσα, τ δ τ πλήθει φοβερ θαρσαλέως πομένουσα, κα τν μν κνον ψόγον, τν δ πόνον παινον γουμένη. σκει τν περ τ σμα γυμνασίων μ τ πρς τν ώμην λλ τ πρς τν γίειαν· τούτου δʼ ν πιτύχοις, ε λήγοις τν πόνων τι πονεν δυνάμενος.

0 σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...