Ιστορία Προσανατολισμού: Η εκθρόνιση του Όθωνα (πηγή)

 
Ιστορία Προσανατολισμού: Η εκθρόνιση του Όθωνα (πηγή)
 
Συνδυάζοντας τις ιστορικές σας γνώσεις και τις πληροφορίες από τα κείμενα που σας δίνονται, να αναφερθείτε στο εντεινόμενο αντιδυναστικό κλίμα, κατά τα τέλη της δεκαετίας του 1850, καθώς και στην τελική έξωση του βασιλιά Όθωνα.
Μονάδες 25
 
Κείμενο 1
Από το 1861 το αντιπολιτευτικό ρεύμα καθημερινά μεγάλωνε‧ η κατάσταση δεν ήταν πλέον εκρηκτική μόνο στην Αθήνα, αλλά και στις περισσότερες επαρχίες. Ο εορτασμός της 25^ης Μαρτίου στάθηκε αφορμή για να φανεί η αντίδραση του λαού εναντίον του καθεστώτος. Οργανώθηκαν συμπόσια, όπου εκφωνήθηκαν επαναστατικοί λόγοι, σε όλες τις μεγάλες πόλεις. Στην πρωτεύουσα εξάλλου η ατμόσφαιρα, που είχε ενταθεί τους τελευταίους μήνες από τον βίαιο και ανελεύθερο τρόπο με τον οποίο είχαν διεξαχθεί οι εκλογές του 1860, καθώς και από τη στάση της αστυνομίας που είχε δημιουργήσει κλίμα στενής παρακολουθήσεως και τρομοκρατίας των πολιτών, φορτιζόταν καθημερινά από τον Τύπο. Οι περισσότερες εφημερίδες είχαν ταχθεί στο πλευρό της αντιπολιτεύσεως. […]
Στο μεταξύ στην Αθήνα μεγάλωνε η αντίδραση όχι μόνο της νεολαίας αλλά και πολλών αξιωματικών εναντίον του Όθωνος, τον οποίο κατηγορούσαν ότι παραβίαζε το Σύνταγμα, καθιερώνοντας σύστημα δεσποτικό, ότι δεν άφηνε να ιδρυθεί εθνοφυλακή (δηλ. να μοιραστούν σε όλους τους πολίτες όπλα), και ότι άφηνε εκκρεμές το ζήτημα του διαδόχου του θρόνου.
 
Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Τόμος ΙΓ. Εκδοτική Αθηνών
 
Κείμενο 2
Η αποκάλυψη αντιβασιλικής συνομωσίας τον Μάρτιο του 1861 και η απόπειρα δολοφονίας εναντίον της Αμαλίας τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους αποτελούσαν σαφείς ενδείξεις του αναβρασμού που επικρατούσε στους κόλπους της ελληνικής κοινής γνώμης. Η αναταραχή έλαβε τη μορφή ανοιχτής εξέγερσης τον Φεβρουάριο του 1862, όταν στασίασε η φρουρά του Ναυπλίου αξιώνοντας τον σεβασμό του Συντάγματος. Η καταστολή της ανταρσίας από τις κυβερνητικές δυνάμεις δεν αρκούσε για να αντιστρέψει το κλίμα.
 
Αντώνης Κλάψης, Πολιτική και διπλωματία της ελληνικής εθνικής ολοκλήρωσης 1821-1923. Εκδόσεις Πεδίο.
 
Ενδεικτική απάντηση
 
Η νέα γενιά ασκούσε έντονη κριτική στους παλαιότερους και φρονούσε ότι το συνταγματικό πολίτευμα δεν μπορούσε να αναπτυχθεί, καθώς το εμπόδιζαν η Αυλή και ο ίδιος ο βασιλιάς, τον οποίο θεωρούσε πολιτικά ατάλαντο. Περί τα τέλη της δεκαετίας του 1850 έγινε φανερή μια συνολική δυσαρέσκεια μεγάλων τμημάτων του πληθυσμού λόγω της οικονομικής δυσπραγίας και της δυσλειτουργίας του πολιτικού συστήματος και συγκροτήθηκαν αντιπολιτευτικοί όμιλοι με εκσυγχρονιστικά κατά κύριο λόγο αιτήματα: ελεύθερες εκλογές, φορολογική μεταρρύθμιση με στόχο την ελάφρυνση των αγροτών, κρατικές επενδύσεις σε έργα υποδομής, ίδρυση αγροτικών τραπεζών, απλούστερη διοίκηση. Τα αιτήματα αυτά εξέφρασε σε μεγάλο βαθμό με την πολιτική του δράση ο Αλέξανδρος Κουμουνδούρος. Όπως σχετικά αναφέρεται στην Ιστορία του Ελληνικού Έθνους (Κείμενο 1), η αντιπολιτευτική τάση είχε ενισχυθεί σημαντικά το 1861, με τη δυσαρέσκεια των πολιτών να είναι εμφανής όχι μόνο στην πρωτεύουσα, αλλά και στις περισσότερες περιοχές της επαρχίας. Με αφορμή, άλλωστε, τον εορτασμό της 25^ης Μαρτίου τη χρονιά εκείνη, οργανώθηκαν επίσημες συγκεντρώσεις σε όλες τις μεγάλες πόλεις της χώρας, στο πλαίσιο των οποίων εκφωνήθηκαν επαναστατικές ομιλίες. Η κατάσταση ιδίως στην πρωτεύουσα είχε επιβαρυνθεί ιδιαίτερα λόγω των συνθηκών βίας και ανελευθερίας κατά τη διεξαγωγή των εκλογών του 1860, καθώς και λόγω του αισθήματος καταπίεσης που προκαλούσε στους πολίτες η αστυνομία μέσω της συνεχούς παρακολούθησης και της τρομοκρατίας που τους ασκούσε. Την ένταση συντηρούσαν και όξυναν οι εφημερίδες της εποχής, οι οποίες στην πλειονότητά τους είχαν συμπαραταχθεί με την αντιπολίτευση.  
Το Φεβρουάριο του 1862 η δυσαρέσκεια κατέληξε σε επανάσταση, με αίτημα την απομάκρυνση του βασιλιά. Όπως επισημαίνει ο Αντώνης Κλάψης (Κείμενο 2), η έναρξη της επανάστασης έγινε στο Ναύπλιο, όταν η εκεί φρουρά στασίασε με αίτημα τον σεβασμό του Συντάγματος από τον Όθωνα. Η αρχική αυτή στρατιωτική κίνηση τέθηκε υπό έλεγχο από τις στρατιωτικές δυνάμεις, αλλά αυτό δεν στάθηκε ικανό να αποτρέψει τη γενικότερη εξέγερση και την εκθρόνιση του Όθωνα. Η εξέγερση αυτή, βέβαια, δεν αποτέλεσε μια αιφνίδια εξέλιξη, καθώς είχαν ήδη προηγηθεί σημαντικά γεγονότα, ενδεικτικά της ευρείας δυσαρέσκειας απέναντι στον βασιλιά. Ήδη από τον Μάρτη του 1861 είχε γίνει γνωστή μια αντιβασιλική συνομωσίας και τον Σεπτέμβρη του ίδιου έτους είχε σημειωθεί δολοφονική απόπειρα κατά της Αμαλίας, ως εκ τούτου ο Όθωνας είχε επίγνωση του αρνητικού εις βάρος του κλίματος. Στην επανάσταση συμμετείχαν κατά κύριο λόγο αξιωματικοί, άνεργοι απόφοιτοι πανεπιστημίου που δεν ήθελαν να εργαστούν στους κλάδους της αγροτικής και βιοτεχνικής παραγωγής και αισθάνονταν κοινωνικά αδικημένοι. Σύμφωνα, μάλιστα, με την Ιστορία του Ελληνικού Έθνους (Κείμενο 1), οι αξιωματικοί έθεταν θέμα παραβίασης του Συντάγματος από τον βασιλιά, διότι είχε διαμορφώσει ένα δεσποτικό σύστημα διακυβέρνησης. Τον κατηγορούσαν, επίσης, ότι παρεμπόδιζε την ίδρυση εθνοφυλακής -τη διανομή, δηλαδή, όπλων σε όλους τους πολίτες-, καθώς και ότι δεν είχε ρυθμίσει το ζήτημα της διαδοχής του. Συμμετείχαν ακόμη και πολλά άτομα ανώτερων κοινωνικών στρωμάτων, τα οποία ζητούσαν ευκαιρίες για ενεργότερη συμμετοχή στα πολιτικά πράγματα. Στις 12 Οκτωβρίου 1862 ο Όθων αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη χώρα.