Ιστορία Προσανατολισμού: Πρόσφυγες από τον ελλαδικό χώρο στις Βόρειες Σποράδες (πηγή)

Ιστορία Προσανατολισμού: Πρόσφυγες από τον ελλαδικό χώρο στις Βόρειες Σποράδες (πηγή)
 
Έχοντας υπόψη το κείμενο που ακολουθεί και με βάση τις ιστορικές σας γνώσεις να αναφερθείτε:
α. στους αρχικούς τόπους εγκατάστασης των προσφύγων από τη Θεσσαλομαγνησία και την κεντρική Μακεδονία
β. στα προβλήματα που αυτή προκάλεσε.
 
ΚΕΙΜΕΝΟ
Το μεγαλύτερο μέρος των Θεσσαλομακεδόνων βρήκαν άσυλο στα νησιά Σκιάθο, Σκόπελο και Σκύρο. Η συγκέντρωση τόσο μεγάλου αριθμού ανθρώπων, οι περισσότεροι από τους οποίους ήταν άτακτοι οπλοφόροι, είχε ως αποτέλεσμα τη διασάλευση της τάξης. Εξάλλου ο μεγάλος συνωστισμός, η κακή διατροφή και γενικά η κάτω από άθλιους όρους διαβίωσή τους απειλούσε με εμφάνιση επιδημικών ασθενειών.
Μετά την κατάληψη από τους Οθωμανούς και των τεσσάρων χωριών της Μαγνησίας που αντιστέκονταν, οι Βόρειες Σποράδες έγιναν τόπος μόνιμης εγκατάστασης των προσφύγων «προς βλάβην των κατοίκων αυτών». Κι αυτό γιατί οι Ολύμπιοι κυρίως οπλαρχηγοί προέβαιναν σε πειρατικές ενέργειες αδιακρίτως του ποιον έβλαπταν. Καθώς εξάλλου βρισκόντουσαν σε μεγάλη φτώχεια, κακοποιούσαν και λήστευαν ακόμα κι αυτούς τους κατοίκους των Βόρειων Σποράδων, με αποτέλεσμα οι Σκιάθιοι να εγκαταλείψουν την πόλη της Σκιάθου και να καταφύγουν στο κάστρο όπου αισθάνονταν πιο ασφαλείς. Αλλά και οι Σκύριοι έπαθαν πάρα πολλά από τους οπλαρχηγούς του Ολύμπου και της Θεσσαλίας. Συνέπεια όλων αυτών ήταν να αυξάνονται μεταξύ των κατοίκων οι «Τουρκόφρονες» και «Τουρκολάτρες».
 
Κωσταβασίλης, Κ., Ηπειρώτες και Θεσσαλοί πρόσφυγες στην ελεύθερη Ελλάδα, Εντύπωσις, 2015, σ. 17.
 
Ενδεικτική απάντηση
 
α. Στις Βόρειες Σποράδες (Σκιάθο, Σκόπελο, Σκύρο) και το Τρίκερι της Μαγνησίας κατέφυγαν αρχικά κάτοικοι της Θεσσαλομαγνησίας και της Κεντρικής Μακεδονίας, μετά την προέλαση των τουρκικών στρατευμάτων και την αποτυχία του επαναστατικού κινήματος στη Μαγνησία και τη Χαλκιδική (άνοιξη 1821). Τα στοιχεία αυτά επιβεβαιώνονται από τον Κ. Κωσταβασίλη, ο οποίος επιπροσθέτως επισημαίνει πως οι πρόσφυγες από τη Μαγνησία εγκαταστάθηκαν μόνιμα στις Βόρειες Σποράδες, όταν οι Οθωμανοί κατέλαβαν και τα τέσσερα χωρία της Μαγνησίας που πρόβαλαν σθεναρή αντίσταση. Το επόμενο έτος, μετά την καταστολή του κινήματος στον Όλυμπο, κατέφυγαν στις Σποράδες πολλοί αγωνιστές και οπλαρχηγοί από τη Μακεδονία και τον Όλυμπο. Μικρός αριθμός κατευθύνθηκε στη συνέχεια στις Κυκλάδες και κάποιοι μεμονωμένοι στη Στερεά Ελλάδα.
 
β. Ο προσφυγικός συνωστισμός στις Σποράδες επέφερε φτώχεια, σύγχυση και αναρχία. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Κ. Κωσταβασίλης, ο μεγάλος αριθμός των προσφύγων από τη Θεσσαλομαγνησία, πολλοί εκ των οποίων ήταν άτακτοι οπλοφόροι, προκάλεσαν αφενός σημαντική διατάραξη της τάξης κι αφετέρου λόγω του υποσιτισμού τους και λόγω των εν γένει κάκιστων όρων διαβίωσής τους συνιστούσαν μια συνεχή ανησυχία για το ενδεχόμενο πρόκλησης ενδημικών ασθενειών. Οι τοπικές αρχές βρέθηκαν αδύναμες, όχι μόνο να περιθάλψουν τους άπορους και πεινασμένους νεοφερμένους, αλλά και να διατηρήσουν την τάξη, καθώς ένα μέρος από αυτούς στράφηκε στη ληστεία και την πειρατεία. Κρούσματα βίας προκαλούσαν ειδικά οι πρόσφυγες από τον Όλυμπο, οι οποίοι απέβησαν στην πράξη κυρίαρχοι των νησιών και τρόμος των εγχωρίων. Την πραγματικότητα αυτή επιβεβαιώνει ο Κ. Κωσταβασίλης, ο οποίος τονίζει πως η παρουσία, κυρίως των Ολύμπιων οπλαρχηγών, στα νησιά των Βόρειων Σποράδων ζημίωσε σημαντικά τους ντόπιους. Οι Ολύμπιοι ασκούσαν πειρατική δράση, χωρίς να δίνουν σημασία στο ποιον έβλαπταν με τις ενέργειές τους. Λόγω, άλλωστε, της πιεστικής πενίας τους δεν δίσταζαν να ληστεύουν και να βασανίζουν ακόμη και τους κατοίκους των νησιών που τους φιλοξενούσαν. Οι συνεχείς αυτές προκλήσεις από τους οπλαρχηγούς τόσο του Ολύμπου όσο και της Θεσσαλίας είχαν ως γενικότερο αποτέλεσμα να αυξηθούν ανάμεσα στους κατοίκους των νησιών εκείνοι που έβλεπαν με συμπάθεια τους Τούρκους, θεωρώντας τους προτιμότερους από τους εγχώριους δυνάστες. Σε ειδικότερο πλαίσιο, πάντως, οι κάτοικοι της Σκιάθου προτίμησαν να εγκαταλείψουν την πόλη του νησιού τους και να μεταφερθούν στο κάστρο, προκειμένου να είναι περισσότερο ασφαλείς, ενώ μεγάλη ήταν η ζημία που υπέστησαν και οι κάτοικοι της Σκύρου.
 
«Το θέμα προέρχεται και αντλήθηκε από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida)».