Ιστορία Προσανατολισμού: Οι βασιλικές εξουσίες σύμφωνα με το Σύνταγμα του 1844 (Πηγή)

 
Ιστορία Προσανατολισμού: Οι βασιλικές εξουσίες σύμφωνα με το Σύνταγμα του 1844 (Πηγή)
 
Συνδυάζοντας τις ιστορικές σας γνώσεις με τις απαραίτητες πληροφορίες από τις ιστορικές πηγές που σας δίνονται:
α. να παρουσιάσετε το περιεχόμενο του Συντάγματος του 1844 όσον αφορά τον καθορισμό των βασιλικών εξουσιών, την κατοχύρωση του δικαιώματος της καθολικής ψηφοφορίας και την ύπαρξη γερουσίας
β. να αναφερθείτε στην πρόβλεψη του Συντάγματος του 1844 για τα κόμματα.
 
ΚΕΙΜΕΝΟ Α
Φυσικά το κυριώτερο πρόβλημα που είχε ν’ αντιμετωπίσει η Εθνοσυνέλευση ήταν ο καταρτισμός του νέου συντάγματος. Πρότυπο στον καταρτισμό του υπήρξε το γαλλικό σύνταγμα του 1830. […] Σύμφωνα λοιπόν με το αντιδραστικό γαλλικό υπόδειγμα, το σύνταγμα που ψηφίστηκε από την Α΄ Εθνοσυνέλευση των Ελλήνων […] καθιέρωνε την άμεση εκλογή βουλευτών για μια τριετία από ένα εκλογικό σώμα ψηφοφόρων που είχαν συμπληρώσει το 25ο έτος της ηλικίας τους και κατείχαν «ιδιοκτησίαν τινά εντός της επαρχίας όπου έχουν την πολιτικήν διαμονήν των ή εξασκούν εν αυτή οιονδήποτε επάγγελμα ή ανεξάρτητον επιτήδευμα». Έτσι αφαιρούσαν το δικαίωμα του εκλέγειν από όσους είχαν εξάρτηση υπαλληλική ή ήταν απλοί εργάτες. Οι γερουσιαστές, κατ’ ελάχιστο όριο 25, διορίζονταν απ’ ευθείας από το βασιλέα. Ο βασιλεύς επίσης είχε το δικαίωμα να αυξήσει τον αριθμό των γερουσιαστών ως το μισό του συνολικού τους αριθμού. Σύμφωνα με το νέο σύνταγμα και πάλι ο μονάρχης μένει το κυριαρχικό πρόσωπο στο τριαδικό δόγμα της εξουσίας, την εκτελεστική, νομοθετική και δικαστική και μόνο ένα μέρος της κυρίαρχης τάξης συμμετέχει στη διαχείριση των κοινών.
 
Βουρνάς, Τ., Ιστορία της νεώτερης και σύγχρονης Ελλάδας, τ. Α΄, σ. 291-292.
 
ΚΕΙΜΕΝΟ Β
Η έννοια του κόμματος δεν υπήρχε ούτε στο σύνταγμα ούτε στον εκλογικό νόμο. Ο κανονισμός της βουλής όριζε ότι η σύνθεση των κοινοβουλευτικών επιτροπών θα αποφασιζόταν με κλήρο (άρθρο 56), και έτσι δεν εξασφαλιζόταν η αναλογική εκπροσώπηση των κοινοβουλευτικών ομάδων. Τουλάχιστον προβλεπόταν ένας εισηγητής από την πλειοψηφία και ένας από τη μειοψηφία της επιτροπής (άρθρο 36). Μόνο σε ψηφοφορίες στην ολομέλεια λαμβάνονταν υπόψη οι ομάδες, αφού οι καταμετρητές έπρεπε να επιλέγονται από τους «βουλευτές της αντίπαλης πλευράς» (άρθρο 77-78).
 
Hering, G. Τα πολιτικά κόμματα στην Ελλάδα, 1821-1936, ΜΙΕΤ, Αθήνα 2004, τ. Α', σ. 264.
 
Ενδεικτική απάντηση
 
α. Στο σύνταγμα καθορίστηκαν και οι βασιλικές εξουσίες. Μεταξύ των σπουδαιότερων ήταν η συμμετοχή του βασιλιά στην άσκηση της νομοθετικής εξουσίας και η αρχηγία του κράτους και του στρατού. Όμως, καμία πράξη του δεν είχε ισχύ χωρίς την προσυπογραφή του αρμόδιου υπουργού. Με άλλες διατάξεις:
α) Κατοχυρωνόταν, με ελάχιστους περιορισμούς, το δικαίωμα της καθολικής ψηφοφορίας για τους άνδρες, ρύθμιση που αποτελούσε παγκόσμια πρωτοπορία. Σύμφωνα, πάντως, με τον Τ. Βουρνά (Κείμενο Α), το ελληνικό Σύνταγμα καταρτίστηκε έχοντας ως πρότυπο το γαλλικό που είχε ψηφιστεί το 1830 και το οποίο θεωρούνταν «αντιδραστικό» για την εποχή του. Το ελληνικό Σύνταγμα προέβλεπε την εκλογή βουλευτών για μια τριετία με άμεση εκλογή από τους ψηφοφόρους. Οι ψηφοφόροι έπρεπε να έχουν συμπληρώσει το 25^ο έτος της ηλικίας τους και να κατέχουν κάποια μορφή ιδιοκτησίας εντός των ορίων της επαρχίας στην οποία είχαν την «πολιτική διαμονή» τους, στην οποία, δηλαδή, ασκούσαν το εκλογικό τους δικαίωμα. Αν δεν είχαν κάποια ιδιοκτησία, αρκούσε το να ασκούν στην περιφέρεια αυτή ένα οποιοδήποτε επάγγελμα ή κάποια ανεξάρτητη εργασιακή ενασχόληση. Η προϋπόθεση αυτή, βέβαια, στερούσε το εκλογικό δικαίωμα από εκείνους που ήταν απλοί εργάτες ή είχαν υπαλληλική εξάρτηση από τον εργοδότη τους, όπως, για παράδειγμα, οι οικόσιτοι υπηρέτες ή οι μαθητευόμενοι τεχνίτες, δοθέντος πως ήταν πιθανό να ψηφίσουν ό,τι θα τους υποδείκνυαν τα «αφεντικά» τους.  
β) Οριζόταν η εκλογική διαδικασία, σύμφωνα με την οποία οι εκλογείς μπορούσαν να δώσουν θετική ψήφο σε όσους υποψηφίους ήθελαν, συμπληρώνοντας ψηφοδέλτια, ακόμη και διαφορετικών Συνδυασμών,
γ) Προβλεπόταν η ύπαρξη Βουλής και Γερουσίας. Οι γερουσιαστές θα διορίζονταν από τον βασιλιά και θα διατηρούσαν το αξίωμά τους ισόβια. Όπως, μάλιστα, διευκρινίζει ο Τάσος Βουρνάς (Κείμενο Α), οι γερουσιαστές θα ήταν το λιγότερο είκοσι πέντε, αλλά ο βασιλιά διατηρούσε το δικαίωμα να αυξήσει τον αριθμό τους μέχρι το μισό του συνολικού τους αριθμού. Γινόταν, έτσι, αντιληπτό πως ο βασιλιάς παρέμενε το πρόσωπο με τη μεγαλύτερη εξουσία στο πλαίσιο των τριών εξουσιών -νομοθετικής, εκτελεστικής, δικαστικής- με ένα μικρό μόνο μέρος της κυρίαρχης αστικής τάξης να συμμετέχει στη διαχείριση των πολιτικών πραγμάτων.  
 
β. Συνταγματική πρόβλεψη για τα κόμματα δεν υπήρξε. Ο κανονισμός της Βουλής προέβλεπε ότι η σύνθεση των κοινοβουλευτικών επιτροπών θα γινόταν με κλήρωση. Αυτό αναγκαστικά οδηγούσε τις παρατάξεις σε διαβουλεύσεις και, ορισμένες φορές, σε συναίνεση. Τα στοιχεία αυτά επιβεβαιώνονται από τον G. Hering (Κείμενο Β), ο οποίος διευκρινίζει πως η έννοια του κόμματος δεν υπήρχε όχι μόνο στο Σύνταγμα, αλλά ούτε καν στο εκλογικό νόμο. Ως εκ τούτου, και δοθέντος πως οι κοινοβουλευτικές επιτροπές αποφασίζονταν με κλήρο, όπως προέβλεπε το άρθρο 56 του Συντάγματος, δεν διασφαλιζόταν σε αυτές η αναλογική εκπροσώπηση των κοινοβουλευτικών ομάδων. Το άρθρο 36, πάντως, προέβλεπε πως στις κοινοβουλευτικές επιτροπές θα έπρεπε να υπάρχει ένας εισηγητής από την πλειοψηφούσα ομάδα και ένας από τη μειοψηφούσα. Αντιστοίχως, στο άρθρο 77-78, φαίνεται πως λαμβάνεται υπόψη η έννοια των «κοινοβουλευτικών ομάδων», εφόσον προέβλεπε πως στις ψηφοφορίες που γίνονταν στην ολομέλεια της Βουλής, οι καταμετρητές θα έπρεπε να επιλέγονται από τους βουλευτές της «αντίπαλης πλευράς».
 
«Το θέμα προέρχεται και αντλήθηκε από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Τράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση https://www.iep.edu.gr/trapeza-thematon-arxiki-selida/».