Αρχαία Γ΄ Λυκείου: Πλάτων, Λάχης 190b-d [Κείμενο αυτενέργειας] | Σημειώσεις του Κωνσταντίνου Μάντη

Αρχαία Γ΄ Λυκείου: Πλάτων, Λάχης 190b-d [Κείμενο αυτενέργειας]

Κωνσταντίνος Μάντης | Best Blogger Tips
 
Leonid Afremov Studio

Αρχαία Γ΄ Λυκείου: Πλάτων, Λάχης 190b-d [Κείμενο αυτενέργειας]
 
Πλάτων, Λάχης 190b-d
Αφορμή του διαλόγου του Πλάτωνα Λάχης είναι η πρόσκληση που απηύθυναν δύο γονείς, ο Λυσίμαχος και ο Μελησίας, στους διάσημους Αθηναίους Νικία και Λάχη να παρακολουθήσουν μαζί μια επίδειξη οπλομαχίας και να τους συμβουλευτούν αν τέτοια θεάματα είναι χρήσιμα για την αγωγή των νεαρών γιων τους. Στη συζήτηση καλείται να συμμετάσχει και ο Σωκράτης που έχει επιστρέψει από τη μάχη του Δηλίου, όπου διακρίθηκε για την ανδρεία του.
 
Σωκράτης: Oὐκοῦν, ὦ Λάχης, καί νῦν ἡμᾶς τώδε παρακαλεῖτον εἰς συμβουλήν, τίν’ ἄν τρόπον τοῖς ὑέσιν αὐτῶν ἀρετή παραγενομένη ταῖς ψυχαῖς ἀμείνους ποιήσειε;
Λάχης: Πάνυ γε.
Σωκρ.: Ἆρ’ οὖν ἡμῖν τοῦτό γ’ ὑπάρχειν δεῖ, τό εἰδέναι ὅτι ποτ’ ἔστιν ἀρετή; εἰ γάρ που μηδ’ ἀρετήν εἰδεῖμεν τό παράπαν ὅτι ποτε τυγχάνει ὄν, τίν’ ἄν τρόπον τούτου σύμβουλοι γενοίμεθ’ ἄν ὁτῳοῦν, ὅπως ἄν αὐτό κάλλιστα κτήσαιτο;
Λάχης: Οὐδένα, ἔμοιγε δοκεῖ, ὦ Σώκρατες.
Σωκρ.: Φαμέν ἄρα, ὦ Λάχης, εἰδέναι αὐτό ὅτι ἔστιν.
Λάχης: Φαμέν μέντοι.
Σωκρ.: Οὐκοῦν ὅ γε ἴσμεν, κἄν εἴποιμεν δήπου τί ἐστιν.
Λάχης: Πῶς γάρ οὔ;
Σωκρ.: Μή τοίνυν, ὦ ἄριστε, περί ὅλης ἀρετῆς εὐθέως σκοπώμεθα –πλέον γάρ ἴσως ἔργον– ἀλλά μέρους τινός πέρι πρῶτον ἴδωμεν εἰ ἱκανῶς ἔχομεν πρός τό εἰδέναι: καί ἡμῖν, ὡς τό εἰκός, ῥᾴων ἡ σκέψις ἔσται.
Λάχης: Ἀλλ’ οὕτω ποιῶμεν, ὦ Σώκρατες, ὡς σύ βούλει.
 
Λεξιλόγιο
τώδε παρακαλεῖτον = (δυικός αριθμός) οἵδε παρακαλοῦσι
 
Μετάφραση
Σωκράτης: Λοιπόν, Λάχη, και τώρα αυτοί οι δύο μάς καλούν να τους συμβουλεύσουμε με ποιον τρόπο η αρετή, όταν προστεθεί στις ψυχές των γιων τους, θα τους κάνει καλύτερους;
Λάχης: Βεβαίως.
Σωκρ.: Άραγε λοιπόν πρέπει να έχουμε αυτό πρώτα, να γνωρίζουμε τι είναι η αρετή; Διότι, αν δεν ξέρουμε καθόλου τι ακριβώς είναι η αρετή, με ποιον τρόπο θα μπορούσαμε να γίνουμε σύμβουλοι σε κανέναν για το πώς θα την αποκτούσε με τον καλύτερο τρόπο;
Λάχης: Με κανέναν τρόπο, κατά τη γνώμη μου, Σωκράτη.
Σωκρ.: Λέμε λοιπόν, Λάχη, ότι γνωρίζουμε τι είναι αυτή.
Λάχης: Το λέμε βέβαια.
Σωκρ.: Άρα, αυτό που γνωρίζουμε, θα μπορούσαμε βεβαίως και να πούμε τι είναι.
Λάχης: Πώς όχι;
Σωκρ.: Ας μην εξετάσουμε, λοιπόν, άριστε φίλε, αμέσως ολόκληρη την αρετή — γιατί ίσως αυτό είναι μεγαλύτερο έργο — αλλά ας δούμε πρώτα ένα μέρος της, αν έχουμε αρκετή γνώση γι’ αυτό· και έτσι, όπως είναι φυσικό, η εξέταση θα είναι ευκολότερη για μας.
Λάχης: Ας κάνουμε έτσι, Σωκράτη, όπως θέλεις εσύ.
 
 
Ενδεικτικές Δραστηριότητες
1. Γιατί, σύμφωνα με το κείμενο, ο Σωκράτης θεωρεί δύσκολο να συμβουλεύσει τους νέους σχετικά με την αρετή;
Απάντηση: Ο Σωκράτης θεωρεί δύσκολο να συμβουλεύσουν τους νέους, επειδή για να συμβουλέψει κανείς με ποιον τρόπο η αρετή, όταν προστεθεί στην ψυχή, κάνει τους νέους καλύτερους, πρέπει πρώτα να γνωρίζει τι είναι η αρετή. Αν δεν γνωρίζουν καθόλου τι ακριβώς είναι, δεν μπορούν να γίνουν σύμβουλοι για το πώς θα την αποκτήσουν με τον καλύτερο τρόπο. Γι’ αυτό ο Σωκράτης θέτει ως προϋπόθεση τον ορισμό της αρετής και προτείνει να εξετάσουν πρώτα ένα μέρος της, καθώς η εξέταση ολόκληρης της αρετής είναι δυσκολότερο έργο.
 
2. Οὐδένα, ἔμοιγε δοκεῖ, ὦ Σώκρατες: Να συμπληρώσετε την ελλειπτική πρόταση.
Απάντηση: Η πρόταση συμπληρώνεται ως εξής: «Οὐδένα (τρόπον σύμβουλοι γενοίμεθα ἄν), ἔμοιγε δοκεῖ, ὦ Σώκρατες». Η ελλειπτική απάντηση του Λάχη παραπέμπει στην ερώτηση του Σωκράτη («τίν’ ἄν τρόπον τούτου σύμβουλοι γενοίμεθ’ ἄν ὁτῳοῦν;»). Το «οὐδένα» είναι επιρρηματικός προσδιορισμός του τρόπου (αιτιατική), δηλαδή «με κανέναν τρόπο».
 
3. Αφού εντοπίσετε τις πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις του κειμένου, να τις χαρακτηρίσετε, να δικαιολογήσετε τη συντακτική τους θέση μέσα στην πρόταση και να τις μετατρέψετε σε ευθύ λόγο.
Απάντηση: Οι πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις του κειμένου είναι οι εξής:
α) «τίν’ ἄν τρόπον τοῖς ὑέσιν αὐτῶν ἀρετή παραγενομένη ταῖς ψυχαῖς ἀμείνους ποιήσειε»: πλάγια ερωτηματική πρόταση μερικής αγνοίας (εισάγεται με το «τίνα τρόπον»), με ευκτική δυνητική (ποιήσειε ἄν). Λειτουργεί ως αντικείμενο στο «παρακαλεῖτον εἰς συμβουλήν» (= παρακαλούν να συμβουλευθούν). Ευθύς λόγος: «Τίνα τρόπον ἡ ἀρετή, παραγενομένη ταῖς ψυχαῖς, ἀμείνους ποιήσειεν ἄν τούς ὑεῖς;»
β) «ὅτι ποτ’ ἔστιν ἀρετή»: πλάγια ερωτηματική μερικής αγνοίας, εισάγεται με το αόριστο αναφορικό «ὅτι» (= ὅ τι) και το «ποτέ». Είναι αντικείμενο στο απαρέμφατο «εἰδέναι». Ευθύς λόγος: «Τί ποτ’ ἐστιν ἀρετή;»
γ) «ὅτι ποτε τυγχάνει ὄν»: πλάγια ερωτηματική μερικής αγνοίας, αντικείμενο στο «εἰδεῖμεν». Ευθύς λόγος: «Τί ποτε τυγχάνει ὄν (ἡ ἀρετή);»
δ) «τί ἐστιν»: πλάγια ερωτηματική μερικής αγνοίας, αντικείμενο στο «εἴποιμεν». Ευθύς λόγος: «Τί ἐστιν;»
ε) «εἰ ἱκανῶς ἔχομεν πρός τό εἰδέναι»: πλάγια ερωτηματική ολικής αγνοίας (εισάγεται με το «εἰ»), αντικείμενο στο «ἴδωμεν». Ευθύς λόγος: «Ἆρα ἱκανῶς ἔχομεν πρός τό εἰδέναι;»
στ) «ὅτι ἔστιν»: πλάγια ερωτηματική μερικής αγνοίας, αντικείμενο στο «εἰδέναι» (προηγείται το προληπτικό αντικείμενο «αὐτό»). Ευθύς λόγος: «Τί ἐστιν αὐτό;»
Σημείωση: η πρόταση «ὅπως ἄν αὐτό κάλλιστα κτήσαιτο» δεν είναι πλάγια ερωτηματική αλλά τελική.
4. τό εἰδέναι: Ποια είναι η συντακτική λειτουργία του έναρθρου απαρεμφάτου μέσα στην πρόταση; Γιατί πιστεύετε ότι ο συγγραφέας επιλέγει αυτήν την εκφορά αντί ενός ουσιαστικού; Με ποιο ουσιαστικό θεωρείτε ότι θα μπορούσε να αντικατασταθεί, ώστε να μην αλλοιωθεί το νόημα του κειμένου;
 
Απάντηση: Το έναρθρο απαρέμφατο «τό εἰδέναι» έχει συντακτική λειτουργία επεξήγησης στο δεικτικό «τοῦτο», το οποίο είναι υποκείμενο του απαρεμφάτου «ὑπάρχειν» (ἡμῖν τοῦτο ὑπάρχειν δεῖ, τὸ εἰδέναι…).
Ο συγγραφέας επιλέγει το ουσιαστικοποιημένο απαρέμφατο αντί ουσιαστικού, επειδή δίνει έμφαση στη διαδικασία και την ενέργεια της γνώσης (το να γνωρίζει κανείς), διατηρεί τη ρηματική του δύναμη (μπορεί να συνοδεύεται από αντικείμενο, εδώ την πλάγια ερώτηση «ὅτι ποτ’ ἔστιν ἀρετή») και αποδίδει με λιτότητα τη φιλοσοφική έννοια.
Θα μπορούσε να αντικατασταθεί από το ουσιαστικό «ἡ γνῶσις» (ή «ἡ ἐπιστήμη»), χωρίς να αλλοιωθεί το νόημα: «τοῦτο ὑπάρχειν δεῖ, τήν γνῶσιν τῆς ἀρετῆς».
 
Συντακτική ανάλυση
 
Σωκράτης: Oὐκοῦν, ὦ Λάχης, καί νῦν ἡμᾶς τώδε παρακαλεῖτον εἰς συμβουλήν
Κύρια πρόταση, κρίσεως, που εκφέρεται με οριστική ενεστώτα (δυικός αριθμός).
παρακαλεῖτον: Ρήμα (δυικός αριθμός). τώδε: Υποκείμενο ρήματος (δυικός αριθμός, = οἵδε οἱ δύο). ἡμᾶς: Αντικείμενο ρήματος. εἰς συμβουλήν: Εμπρόθετος προσδιορισμός του σκοπού. ὦ Λάχης: Κλητική προσφώνηση (το ὦ είναι επιφώνημα). νῦν: Επιρρηματικός προσδιορισμός του χρόνου. καί: Επιρρηματικό καί, που δηλώνει έμφαση («ακόμη και τώρα»). Oὐκοῦν: Συμπερασματικός σύνδεσμος, που συνδέει την πρόταση με τα προηγούμενα (δεν έχει συντακτικό ρόλο).
 
τίν’ ἄν τρόπον τοῖς ὑέσιν αὐτῶν ἀρετή παραγενομένη ταῖς ψυχαῖς ἀμείνους ποιήσειε
Δευτερεύουσα πλάγια ερωτηματική πρόταση μερικής άγνοιας, που εκφέρεται με δυνητική ευκτική (δηλώνει το πιθανό). Λειτουργεί ως αντικείμενο στο «παρακαλεῖτον εἰς συμβουλήν» (= παρακαλοῦσι συμβουλεῦσαι).
ποιήσειε ἄν: Ρήμα (δυνητική ευκτική αορίστου). ἀρετή: Υποκείμενο ρήματος. (αὐτούς): Αντικείμενο ρήματος (εννοείται). ἀμείνους: Κατηγορούμενο στο αντικείμενο. τίνα τρόπον: Επιρρηματικός προσδιορισμός του τρόπου (η αιτιατική τρόπον), με το τίνα επιθετικό προσδιορισμό στο τρόπον. παραγενομένη: Χρονική-υποθετική μετοχή (= ὅταν παραγένηται), συνημμένη στο υποκείμενο ἀρετή. τοῖς ὑέσιν: Δοτική προσωπική (έμμεσο αντικείμενο) στη μετοχή παραγενομένη. αὐτῶν: Γενική κτητική στο ὑέσιν. ταῖς ψυχαῖς: Επιρρηματικός προσδιορισμός του τόπου (δοτική χωρίς πρόθεση, μεταφορικά).
 
Λάχης: Πάνυ γε.
Κύρια πρόταση, ελλειπτική, κρίσεως (καταφατική απάντηση). Εννοείται το παρακαλεῖτον ἡμᾶς εἰς συμβουλήν.
(παρακαλεῖτον): Ρήμα (εννοείται). (τώδε): Υποκείμενο ρήματος (εννοείται). πάνυ: Επιρρηματικός προσδιορισμός του ποσού (βαθμού). γε: Εμφατικό μόριο.
 
Σωκρ.: Ἆρ’ οὖν ἡμῖν τοῦτό γ’ ὑπάρχειν δεῖ, τό εἰδέναι
Κύρια πρόταση, ευθεία ερώτηση ολικής άγνοιας, που εκφέρεται με οριστική ενεστώτα.
δεῖ: Ρήμα (απρόσωπο). ὑπάρχειν: Υποκείμενο του ρήματος δεῖ, απαρέμφατο. τοῦτο: Υποκείμενο του απαρεμφάτου σε αιτιατική, λόγω ετεροπροσωπίας. τό εἰδέναι: Επεξήγηση στο τοῦτο (ουσιαστικοποιημένο απαρέμφατο). ἡμῖν: Δοτική προσωπική κτητική στο ὑπάρχειν. Ἆρα: Ερωτηματικό μόριο, που εισάγει ευθεία ερώτηση ολικής άγνοιας. οὖν: Συμπερασματικός σύνδεσμος (δεν έχει συντακτικό ρόλο). γε: Εμφατικό μόριο.
 
ὅτι ποτ’ ἔστιν ἀρετή
Δευτερεύουσα πλάγια ερωτηματική πρόταση μερικής άγνοιας, που εκφέρεται με οριστική ενεστώτα. Λειτουργεί ως αντικείμενο στο απαρέμφατο εἰδέναι.
ἔστιν: Ρήμα (συνδετικό). ἀρετή: Υποκείμενο ρήματος. ὅτι: Κατηγορούμενο στο υποκείμενο (ὅτι = ὅ τι, ερωτηματικό αντωνυμικό). ποτε: Επιρρηματικός προσδιορισμός του χρόνου, που χρησιμεύει ως ενισχυτικό της ερώτησης («άραγε»).
 
εἰ γάρ που μηδ’ ἀρετήν εἰδεῖμεν τό παράπαν
Δευτερεύουσα υποθετική πρόταση (εἰ + ευκτική), που δηλώνει το πιθανό. Αποτελεί την υπόθεση του υποθετικού λόγου, του οποίου απόδοση είναι η επόμενη κύρια πρόταση.
εἰδεῖμεν: Ρήμα (ευκτική του οἶδα). (ἡμεῖς): Υποκείμενο ρήματος (εννοείται). ἀρετήν: Αντικείμενο ρήματος. τό παράπαν: Επιρρηματικός προσδιορισμός του ποσού («καθόλου»). μηδ(έ): Αρνητικό μόριο της υπόθεσης («ούτε καν»). που: Επιρρηματικός προσδιορισμός της επιφύλαξης («ίσως»). εἰ: Υποθετικός σύνδεσμος. γάρ: Αιτιολογικός σύνδεσμος (δεν έχει συντακτικό ρόλο).
 
ὅτι ποτε τυγχάνει ὄν
Δευτερεύουσα πλάγια ερωτηματική πρόταση μερικής άγνοιας, που εκφέρεται με οριστική ενεστώτα. Λειτουργεί ως αντικείμενο στο ρήμα εἰδεῖμεν.
τυγχάνει: Ρήμα. (ἡ ἀρετή): Υποκείμενο ρήματος (εννοείται). ὄν: Κατηγορηματική (συμπληρωματική) μετοχή στο υποκείμενο, που συμπληρώνει νοηματικά το τυγχάνει. ὅτι: Κατηγορούμενο στη μετοχή ὄν (ὅτι = ὅ τι). ποτε: Επιρρηματικός προσδιορισμός του χρόνου, ενισχυτικό της ερώτησης.
 
τίν’ ἄν τρόπον τούτου σύμβουλοι γενοίμεθ’ ἄν ὁτῳοῦν
Κύρια πρόταση, ευθεία ερώτηση μερικής άγνοιας (ρητορική), που εκφέρεται με δυνητική ευκτική (δηλώνει το πιθανό). Λειτουργεί ως απόδοση του υποθετικού λόγου, του οποίου υπόθεση είναι η προηγούμενη πρόταση.
ἂν γενοίμεθα: Ρήμα (δυνητική ευκτική αορίστου). (ἡμεῖς): Υποκείμενο ρήματος (εννοείται). σύμβουλοι: Κατηγορούμενο στο υποκείμενο. τούτου: Γενική αντικειμενική στο σύμβουλοι. ὁτῳοῦν: Δοτική προσωπική στο σύμβουλοι. τίνα τρόπον: Επιρρηματικός προσδιορισμός του τρόπου. ἄν (δεύτερο): Επανάληψη του ἄν, για να δηλωθεί ξανά η δυνητικότητα (δεν έχει συντακτικό ρόλο).
 
ὅπως ἄν αὐτό κάλλιστα κτήσαιτο
Δευτερεύουσα τελική πρόταση (ὅπως ἄν + ευκτική), που προσδιορίζει το ρήμα γενοίμεθα. Εκφέρεται με ευκτική αορίστου.
κτήσαιτο: Ρήμα (ευκτική αορίστου, μέση φωνή). (ὁ ὁτῳοῦν): Υποκείμενο ρήματος (εννοείται). αὐτό: Αντικείμενο ρήματος (αναφέρεται στην ἀρετήν). κάλλιστα: Επιρρηματικός προσδιορισμός του τρόπου (υπερθετικός βαθμός). ὅπως: Τελικός σύνδεσμος. ἄν: Δεν έχει συντακτικό ρόλο (ενισχύει την τελικότητα).
 
Λάχης: Οὐδένα (τρόπον σύμβουλοι γενοίμεθα ἄν)
Κύρια πρόταση, ελλειπτική, κρίσεως (αρνητική απάντηση), που εκφέρεται με δυνητική ευκτική. Εννοούνται το ἂν γενοίμεθα και το σύμβουλοι.
(ἂν γενοίμεθα): Ρήμα (εννοείται, δυνητική ευκτική αορίστου). (ἡμεῖς): Υποκείμενο ρήματος (εννοείται). (σύμβουλοι): Κατηγορούμενο στο υποκείμενο (εννοείται). Οὐδένα (τρόπον): Επιρρηματικός προσδιορισμός του τρόπου («με κανέναν τρόπο»), σε αιτιατική.
 
ἔμοιγε δοκεῖ, ὦ Σώκρατες
Κύρια πρόταση, παρενθετική, κρίσεως, που εκφέρεται με οριστική ενεστώτα.
δοκεῖ: Ρήμα. (τοῦτο): Υποκείμενο ρήματος (εννοείται, το περιεχόμενο της προηγούμενης πρότασης). ἔμοιγε: Δοτική προσωπική στο δοκεῖ. γε: Εμφατικό μόριο. ὦ Σώκρατες: Κλητική προσφώνηση (το ὦ είναι επιφώνημα).
 
Σωκρ.: Φαμέν ἄρα, ὦ Λάχης
Κύρια πρόταση, κρίσεως, που εκφέρεται με οριστική ενεστώτα.
Φαμέν: Ρήμα. (ἡμεῖς): Υποκείμενο ρήματος (εννοείται). εἰδέναι αὐτό ὅτι ἔστιν: Αντικείμενο ρήματος (ειδική πρόταση με απαρέμφατο). ὦ Λάχης: Κλητική προσφώνηση. ἄρα: Συμπερασματικός σύνδεσμος (δεν έχει συντακτικό ρόλο).
 
εἰδέναι αὐτό
Δευτερεύουσα ειδική πρόταση (απαρεμφατική), αντικείμενο στο ρήμα Φαμέν. Εκφέρεται με απαρέμφατο ενεστώτα και, λόγω ταυτοπροσωπίας, το υποκείμενό της δεν εκφέρεται.
εἰδέναι: Ρήμα (απαρέμφατο). (ἡμᾶς): Υποκείμενο του απαρεμφάτου (εννοείται). αὐτό: Προληπτικό αντικείμενο του απαρεμφάτου (ταυτόχρονα υποκείμενο της επόμενης πλάγιας ερώτησης).
 
ὅτι ἔστιν
Δευτερεύουσα πλάγια ερωτηματική πρόταση μερικής άγνοιας, που εκφέρεται με οριστική ενεστώτα. Λειτουργεί ως αντικείμενο στο απαρέμφατο εἰδέναι.
ἔστιν: Ρήμα (συνδετικό). (αὐτό): Υποκείμενο ρήματος (εννοείται, από το προληπτικό αὐτό). ὅτι: Κατηγορούμενο στο υποκείμενο (ὅτι = ὅ τι).
 
Λάχης: Φαμέν μέντοι.
Κύρια πρόταση, ελλειπτική, κρίσεως (καταφατική απάντηση), που εκφέρεται με οριστική ενεστώτα.
Φαμέν: Ρήμα. (ἡμεῖς): Υποκείμενο ρήματος (εννοείται). (εἰδέναι αὐτό ὅτι ἔστιν): Αντικείμενο ρήματος (εννοείται). μέντοι: Βεβαιωτικός σύνδεσμος (δεν έχει συντακτικό ρόλο).
 
Σωκρ.: Οὐκοῦν (τοῦτο) κἄν εἴποιμεν δήπου
Κύρια πρόταση, κρίσεως, που εκφέρεται με δυνητική ευκτική (δηλώνει το πιθανό).
ἂν εἴποιμεν: Ρήμα (δυνητική ευκτική αορίστου). (ἡμεῖς): Υποκείμενο ρήματος (εννοείται). (τοῦτο): Αντικείμενο ρήματος (εννοείται, προσδιορίζεται από την αναφορική πρόταση). δήπου: Επιρρηματικός προσδιορισμός της βεβαιότητας («βέβαια, φαντάζομαι»). κἄν = καί ἄν: Το καί είναι επιρρηματικό («ακόμη και»). Οὐκοῦν: Συμπερασματικός σύνδεσμος (δεν έχει συντακτικό ρόλο).
 
ὅ γε ἴσμεν
Δευτερεύουσα αναφορική πρόταση, προσδιοριστική στο εννοούμενο τοῦτο, που εκφέρεται με οριστική ενεστώτα.
ἴσμεν: Ρήμα. (ἡμεῖς): Υποκείμενο ρήματος (εννοείται). ὅ: Αντικείμενο ρήματος (αναφέρεται στο εννοούμενο τοῦτο). γε: Εμφατικό μόριο.
 
τί ἐστιν
Δευτερεύουσα πλάγια ερωτηματική πρόταση μερικής άγνοιας, που εκφέρεται με οριστική ενεστώτα. Λειτουργεί ως αντικείμενο στο ρήμα εἴποιμεν.
ἐστιν: Ρήμα (συνδετικό). (τοῦτο): Υποκείμενο ρήματος (εννοείται). τί: Κατηγορούμενο στο υποκείμενο.
 
Λάχης: Πῶς γάρ οὔ;
Κύρια πρόταση, ελλειπτική, ευθεία ερώτηση μερικής άγνοιας (ρητορική). Εννοείται το «οὐκ ἂν εἴποιμεν» και η αναμενόμενη απάντηση είναι καταφατική.
(ἂν εἴποιμεν): Ρήμα (εννοείται, δυνητική ευκτική). (ἡμεῖς): Υποκείμενο ρήματος (εννοείται). πῶς: Επιρρηματικός προσδιορισμός του τρόπου. οὔ: Αρνητικό μόριο, που δηλώνει ότι ο ομιλητής περιμένει καταφατική απάντηση. γάρ: Αιτιολογικός σύνδεσμος (δεν έχει συντακτικό ρόλο).
 
Σωκρ.: Μή τοίνυν, ὦ ἄριστε, περί ὅλης ἀρετῆς εὐθέως σκοπώμεθα
Κύρια πρόταση, επιθυμίας (αρνητική προτροπή), που εκφέρεται με προτρεπτική υποτακτική ενεστώτα.
σκοπώμεθα: Ρήμα (προτρεπτική υποτακτική ενεστώτα). (ἡμεῖς): Υποκείμενο ρήματος (εννοείται). περί ὅλης ἀρετῆς: Εμπρόθετος προσδιορισμός του περιεχομένου. ὅλης: Επιθετικός προσδιορισμός στο ἀρετῆς. εὐθέως: Επιρρηματικός προσδιορισμός του χρόνου. ὦ ἄριστε: Κλητική προσφώνηση. Μή: Αρνητικό μόριο της προτροπής. τοίνυν: Συμπερασματικός σύνδεσμος (δεν έχει συντακτικό ρόλο).
 
πλέον γάρ ἴσως ἔργον
Κύρια πρόταση, παρενθετική, κρίσεως, που εκφέρεται με οριστική ενεστώτα (εννοείται).
(ἐστί): Ρήμα (εννοείται, υπαρκτικό). (τοῦτο): Υποκείμενο ρήματος (εννοείται). ἔργον: Κατηγορούμενο στο υποκείμενο. πλέον: Επιθετικός προσδιορισμός στο ἔργον (συγκριτικός βαθμός). ἴσως: Επιρρηματικός προσδιορισμός της επιφύλαξης. γάρ: Αιτιολογικός σύνδεσμος (δεν έχει συντακτικό ρόλο).
 
ἀλλά μέρους τινός πέρι πρῶτον ἴδωμεν
Κύρια πρόταση, επιθυμίας (προτροπή), που εκφέρεται με προτρεπτική υποτακτική αορίστου. Συνδέεται αντιθετικά (οὐ … ἀλλά) με την προηγούμενη.
ἴδωμεν: Ρήμα (προτρεπτική υποτακτική αορίστου). (ἡμεῖς): Υποκείμενο ρήματος (εννοείται). μέρους τινός πέρι: Εμπρόθετος προσδιορισμός του περιεχομένου (πέρι = περί, με αναστροφή του τόνου). τινός: Επιθετικός προσδιορισμός στο μέρους. πρῶτον: Επιρρηματικός προσδιορισμός του χρόνου. ἀλλά: Αντιθετικός σύνδεσμος.
 
εἰ ἱκανῶς ἔχομεν πρός τό εἰδέναι
Δευτερεύουσα πλάγια ερωτηματική πρόταση ολικής άγνοιας, που εκφέρεται με οριστική ενεστώτα. Λειτουργεί ως αντικείμενο στο ρήμα ἴδωμεν.
ἔχομεν: Ρήμα (ἔχω + επίρρημα = βρίσκομαι σε κατάσταση). (ἡμεῖς): Υποκείμενο ρήματος (εννοείται). ἱκανῶς: Επιρρηματικός προσδιορισμός του τρόπου. πρός τό εἰδέναι: Εμπρόθετος προσδιορισμός της αναφοράς (με ουσιαστικοποιημένο απαρέμφατο). εἰ: Εισάγει πλάγια ερώτηση ολικής άγνοιας («αν»).
 
καί ἡμῖν ῥᾴων ἡ σκέψις ἔσται
Κύρια πρόταση, κρίσεως, που εκφέρεται με οριστική μέλλοντα. Συνδέεται συμπλεκτικά (καί) με την προηγούμενη.
ἔσται: Ρήμα (συνδετικό). σκέψις: Υποκείμενο ρήματος. ῥᾴων: Κατηγορούμενο στο υποκείμενο (συγκριτικός βαθμός). ἡ: Άρθρο. ἡμῖν: Δοτική προσωπική (χαριστική) στο ῥᾴων. καί: Συμπλεκτικός σύνδεσμος.
 
ὡς τό εἰκός (ἐστιν)
Δευτερεύουσα παρενθετική αναφορική παραβολική τροπική πρόταση, ελλειπτική, που εκφέρεται με οριστική ενεστώτα. Προσδιορίζει ολόκληρη την προηγούμενη πρόταση.
(ἐστί): Ρήμα (εννοείται, υπαρκτικό). τό εἰκός: Υποκείμενο ρήματος (ουσιαστικοποιημένη μετοχή). ὡς: Τροπικός σύνδεσμος («όπως»).
 
Λάχης: Ἀλλ’ οὕτω ποιῶμεν, ὦ Σώκρατες
Κύρια πρόταση, επιθυμίας (προτροπή), που εκφέρεται με προτρεπτική υποτακτική ενεστώτα.
ποιῶμεν: Ρήμα (προτρεπτική υποτακτική ενεστώτα). (ἡμεῖς): Υποκείμενο ρήματος (εννοείται). οὕτω: Επιρρηματικός προσδιορισμός του τρόπου. ὦ Σώκρατες: Κλητική προσφώνηση. Ἀλλ(ά): Βεβαιωτικός σύνδεσμος (δεν έχει συντακτικό ρόλο).
 
ὡς σύ βούλει
Δευτερεύουσα αναφορική παραβολική τροπική πρόταση (ὡς + οριστική), που εκφέρεται με οριστική ενεστώτα. Προσδιορίζει το οὕτω της κύριας πρότασης.
βούλει: Ρήμα. σύ: Υποκείμενο ρήματος. (ποιεῖν): Αντικείμενο ρήματος (εννοείται απαρέμφατο). ὡς: Τροπικός σύνδεσμος.

0 σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου