Λατινικά Γ΄ Λυκείου: Κείμενο 20 (XX) [Συντακτικές μετατροπές]

Design Turnpike
 
Λατινικά Γ΄ Λυκείου: Κείμενο 20 (XX) [Συντακτικές μετατροπές]
 
Claudius quinquagesimo anno aetātis suae imperium cēpit mirabili quodam casu. Exclūsus ab insidiatōribus Caligulae, recesserat in diaetam, cui nomen est Hermaeum. Paulo post rumōre caedis exterritus prorepsit ad solarium proximum et inter vela praetenta foribus se abdidit. Discurrens miles pedes eius animadvertit; eum latentem adgnōvit; extractum imperatōrem eum salutāvit. Hinc ad commilitōnes suos eum adduxit. Ab his in castra delātus est tristis et trepidus, dum obvia turba quasi moritūrum eum miserātur. Postero die Claudius imperātor factus est.
 
Συντακτικές μετατροπές
 
Μετατροπή ενεργητικής σύνταξης σε παθητική
 
Claudius quinquagesimo anno aetātis suae imperium cēpit mirabili quodam casu = Imperium quinquagesimo anno aetātis eius a Claudio captum est mirabili quodam casu.
Διευκρινίσεις: Το αντικείμενο του ενεργητικού ρήματος (imperium) μετατράπηκε σε υποκείμενο σε πτώση ονομαστική. Το ρήμα μεταφέρθηκε στον ίδιο χρόνο και έγκλιση της παθητικής φωνής (captum est), συμφωνώντας με το νέο υποκείμενο. Το αρχικό υποκείμενο (Claudius) μετατράπηκε σε ποιητικό αίτιο με την πρόθεση a/ab + αφαιρετική (a Claudio), καθώς πρόκειται για έμψυχο. Η αντωνυμία suae τράπηκε σε eius, ώστε να δηλωθεί κτήση χωρίς αυτοπάθεια.
 
Discurrens miles pedes eius animadvertit = Pedes eius a discurrente milite animadversi sunt.
Διευκρινίσεις: Το αντικείμενο (pedes) μετατράπηκε σε ονομαστική ως νέο υποκείμενο, διατηρώντας τον προσδιορισμό του (eius). Το ρήμα τράπηκε σε παθητικό (animadversi sunt). Το υποκείμενο (discurrens miles), μαζί με τον ομοιόπτωτο προσδιορισμό του (συνημμένη μετοχή), μεταφέρθηκε σε πτώση αφαιρετική ως ποιητικό αίτιο (a discurrente milite) (a discurrenti σε περίπτωση που η μετοχή εκληφθεί ως επιθετική).
 
[Miles] eum latentem adgnōvit = Is latens ab eo (ή a milite) adgnitus est.
Διευκρινίσεις: Το αντικείμενο (eum) και η συνημμένη μετοχή που το προσδιορίζει (latentem) μεταφέρθηκαν σε πτώση ονομαστική (is latens). Το ρήμα μετατράπηκε σε παθητικό (adgnitus est) και το εννοούμενο υποκείμενο προστέθηκε ως ποιητικό αίτιο (ab eo).
 
[Miles] extractum imperatōrem eum salutāvit = Extractus is imperator ab eo (ή a milite) salutatus est.
Διευκρινίσεις: Επειδή το ρήμα συντάσσεται με δύο αιτιατικές (η μία αντικείμενο και η άλλη κατηγορούμενό του), μεταφέρθηκαν και οι δύο σε πτώση ονομαστική: το αντικείμενο (eum) ως υποκείμενο (is) και το κατηγορούμενο του αντικειμένου (imperatorem) ως κατηγορούμενο του υποκειμένου (imperator). Η μετοχή (extractum) ακολούθησε επίσης την ονομαστική. Το ρήμα έγινε παθητικό.
 
Hinc ad commilitōnes suos [miles] eum adduxit = Hinc ad commilitōnes eius is ab eo adductus est.
Διευκρινίσεις: Το αντικείμενο (eum) έγινε υποκείμενο (is), το ρήμα τράπηκε σε παθητικό (adductus est) και το υποκείμενο του ενεργητικού ρήματος έγινε ποιητικό αίτιο (ab eo). Η αντωνυμία suos τράπηκε σε eius, ώστε να δηλωθεί κτήση χωρίς αυτοπάθεια.
 
Μετατροπή παθητικής σύνταξης σε ενεργητική
 
Ab his in castra delātus est tristis et trepidus = Hi in castra eum tristem et trepidum detulerunt.
Διευκρινίσεις: Το ποιητικό αίτιο (ab his) έγινε υποκείμενο του ενεργητικού ρήματος σε ονομαστική (Hi). Το ρήμα μεταφέρθηκε στην ενεργητική φωνή (detulerunt) συμφωνώντας με το νέο υποκείμενο. Το εννοούμενο υποκείμενο (is) μαζί με τους ομοιόπτωτους προσδιορισμούς του (tristis et trepidus) μεταφέρθηκαν στην πτώση του αντικειμένου, δηλαδή την αιτιατική (eum tristem et trepidum).
 
Postero die Claudius imperātor factus est = Postero die [milites] Claudium imperatōrem fecerunt.
Διευκρινίσεις: Στην παθητική αυτή πρόταση λείπει το ποιητικό αίτιο, το οποίο όμως εννοείται (a militibus). Αυτό μετατρέπεται σε υποκείμενο (milites) και το ρήμα σε ενεργητικό (fecerunt). Το υποκείμενο (Claudius) και το κατηγορούμενό του (imperator) γίνονται αντίστοιχα αντικείμενο και κατηγορούμενο του αντικειμένου σε αιτιατική πτώση (Claudium imperatorem).
 
Ανάλυση μετοχών σε δευτερεύουσες προτάσεις
 
Exclusus: Χρονική μετοχή, συνημμένη στο υποκείμενο του ρήματος, δηλώνει το προτερόχρονο στο παρελθόν.
= postquam/ut Claudius exclusus est/erat
cum Claudius exclusus esset (ιστορικός-διηγηματικός cum)
 
exterritus: Aιτιολογική μετοχή, συνημμένη στο υποκείμενο του ρήματος, δηλώνει το προτερόχρονο στο παρελθόν.
= quod Claudius exterritus erat (αντικειμενική αιτιολογία)
quod Claudius exterritus esset (υποκειμενική αιτιολογία)
cum Claudius exterritus esset (αποτέλεσμα εσωτερικής λογικής διεργασίας)
 
discurrens: Χρονική Μετοχή, Ενεστώτα, που δηλώνει το σύγχρονο
=
dum discurrit (dum + Οριστική Ενεστώτα. Μια συνεχιζόμενη πράξη, στη διάρκεια της οποίας συμβαίνει μια άλλη.)
Cum miles discurreret (Ιστορικός διηγηματικός cum + Υποτ. Παρατατικού)
Miles, qui discurrebat [ανάλυση της μετοχής σε αναφορική πρόταση, εάν εκληφθεί ως επιθετική]
 
inter vela praetenta foribus se abdidit: Επιθετική μετοχή ως επιθετικός προσδιορισμός στο vela, δηλώνει το προτερόχρονο στο παρελθόν
= inter vela, quae foribus praetenta erant, se abdidit.
Διευκρινίσεις: Η μετοχή praetenta είναι επιθετική. Οι επιθετικές μετοχές αναλύονται σε αναφορικές προτάσεις που εισάγονται με την αντωνυμία qui, quae, quod στην ονομαστική πτώση, προσαρμοσμένη στο γένος και τον αριθμό του ουσιαστικού που προσδιορίζουν (εδώ quae, ουδέτερο πληθυντικού, για το vela), και εκφέρονται με οριστική έγκλιση. Η μετοχή παρακειμένου δηλώνει το προτερόχρονο. Δεδομένου ότι εξαρτάται από ρήμα ιστορικού χρόνου (abdidit), το ρήμα της αναλυμένης πρότασης πρέπει να τεθεί σε υπερσυντέλικο.
 
extractum: Χρονική μετοχή, συνημμένη στο αντικείμενο του ρήματος, δηλώνει το προτερόχρονο στο παρελθόν
= postquam / ut miles extraxit (ή extraxerat) eum
cum miles extraxisset eum
Διευκρινίσεις: Ως χρονική μετοχή παρακειμένου, δηλώνει προτερόχρονο. Επειδή εξαρτάται από ρήμα ιστορικού χρόνου (salutavit), μπορεί να αναλυθεί είτε με τους συνδέσμους postquam / ut και οριστική παρακειμένου (ή υπερσυντελίκου), είτε με τον ιστορικό cum και υποτακτική υπερσυντελίκου. Η θεωρία τονίζει πως, παρά το ότι γενικά διατηρούμε τη φωνή του ρήματος, σε αυτήν τη συγκεκριμένη συνημμένη μετοχή θεωρείται πιο σωστό να τραπεί η παθητική σύνταξη σε ενεργητική, προσθέτοντας το υποκείμενο της πράξης (miles).
Αν, ωστόσο, δεν γίνει η μετατροπή της σύνταξης σε ενεργητική, αποδεκτές είναι και ακόλουθες επιλογές: postquam/ut is extractus est/erat
cum is extractus esset
 
dum obvia turba quasi moritūrum eum miserātur: Αιτιολογική μετοχή (λόγω του ρ. ψυχικού πάθους miseratur) υποκειμενικής αιτιολογίας (λόγω του quasi), συνημμένη στο αντικείμενο του ρήματος, δηλώνει το υστερόχρονο στο παρελθόν.
= dum obvia turba eum miseratur, quod is moriturus esset.
Διευκρινίσεις: Χαρακτηρίζεται ως μετοχή υποκειμενικής αιτιολογίας και αναλύεται με τον αιτιολογικό σύνδεσμο quod. Επειδή πρόκειται για υποκειμενική αιτιολογία, η πρόταση εκφέρεται με υποτακτική έγκλιση. Καθώς η μετοχή είναι μέλλοντα (υστερόχρονο) και εντάσσεται σε περιβάλλον ιστορικού χρόνου, το ρήμα της πρότασης τίθεται σε υποτακτική παρατατικού της ενεργητικής περιφραστικής συζυγίας (moriturus esset) και το υποκείμενο (is) δεν πρέπει να παραλειφθεί.
 
Μετατροπή ευθέος λόγου σε πλάγιο
 
Claudius quinquagesimo anno aetātis suae imperium cēpit mirabili quodam casu. = Scriptor dicit Claudium quinquagesimo anno aetātis suae imperium cepisse mirabili quodam casu.
Διευκρινίσεις: Οι κύριες προτάσεις κρίσεως που εκφέρονται με Οριστική τρέπονται στον πλάγιο λόγο σε ειδικό απαρέμφατο.
- Η Οριστική Παρακειμένου του ευθέος λόγου (cēpit) μετατρέπεται σε ειδικό απαρέμφατο Παρακειμένου (cepisse).
- Το υποκείμενο του ειδικού απαρεμφάτου τίθεται αναγκαστικά σε πτώση αιτιατική (Claudius = Claudium).
 
Exclūsus ab insidiatōribus Caligulae, recesserat in diaetam, cui nomen est Hermaeum. = Scriptor dicit eum, exclusum ab insidiatōribus Caligulae, in diaetam recessisse, cui nomen sit Hermaeum.
Διευκρινίσεις:
- Η Οριστική Υπερσυντελίκου της κύριας πρότασης (recesserat) μετατρέπεται σε ειδικό απαρέμφατο Παρακειμένου (recessisse).
- Το εννοούμενο υποκείμενο της κύριας πρότασης (is) και ο ομοιόπτωτος προσδιορισμός του (η συνημμένη μετοχή exclusus) μπαίνουν σε αιτιατική πτώση (eum, exclusum).
- Οι δευτερεύουσες προτάσεις που εκφέρονται με Οριστική (est), στον πλάγιο λόγο τρέπονται σε Υποτακτική. Επειδή το ρήμα εξάρτησης είναι αρκτικού χρόνου (dicit), η Οριστική Ενεστώτα της αναφορικής πρότασης γίνεται Υποτακτική Ενεστώτα (sit) διατηρώντας τη χρονική βαθμίδα του σύγχρονου.
 
Ab his in castra delātus est tristis et trepidus, dum obvia turba quasi moritūrum eum miserātur. = Scriptor dixit eum ab his in castra delatum esse tristem et trepidum, dum obvia turba quasi moritūrum eum misereretur.
Διευκρινίσεις:
- Η Οριστική Παρακειμένου (delātus est) τρέπεται σε ειδικό απαρέμφατο Παρακειμένου (delatum esse).
- Το εννοούμενο υποκείμενο και οι επιρρηματικοί προσδιορισμοί του τρόπου (τα επίθετα tristis et trepidus) τίθενται σε αιτιατική (eum... tristem et trepidum).
- Η δευτερεύουσα πρόταση (χρονική με το dum), επειδή πλέον βρίσκεται σε πλάγιο λόγο, πρέπει να τραπεί από Οριστική σε Υποτακτική. Επειδή το ρήμα εξάρτησης είναι ιστορικού χρόνου (dixit), η Οριστική Ενεστώτα (miserātur) μετατρέπεται σε Υποτακτική Παρατατικού (misereretur), σύμφωνα με τους κανόνες της ακολουθίας των χρόνων.
 
Paulo post rumōre caedis exterritus prorepsit ad solarium proximum et inter vela praetenta foribus se abdidit. = Scriptor dicit eum paulo post rumōre caedis exterritum prorepsisse ad solarium proximum et inter vela praetenta foribus se abdidisse.
Διευκρινίσεις:
- Οι δύο κύριες προτάσεις κρίσεως εκφέρονται με Οριστική και τρέπονται σε ειδικά απαρέμφατα.
- Τα ρήματα prorepsit και abdidit που βρίσκονται σε Οριστική Παρακειμένου μετατρέπονται στα αντίστοιχα ειδικά απαρέμφατα Παρακειμένου (prorepsisse, abdidisse).
- Το εννοούμενο υποκείμενο της πρότασης (is = ο Κλαύδιος) πρέπει να τεθεί σε πτώση αιτιατική (eum).
- Ο ομοιόπτωτος προσδιορισμός του υποκειμένου, δηλαδή η συνημμένη μετοχή exterritus (ονομαστική ενικού), ακολουθεί το υποκείμενο και τίθεται επίσης σε αιτιατική (exterritum).
 
Discurrens miles pedes eius animadvertit; eum latentem adgnōvit; extractum imperatōrem eum salutāvit. = Scriptor dicit discurrentem militem pedes eius animadvertisse; eum latentem adgnovisse; extractum imperatōrem eum salutavisse.
Διευκρινίσεις:
- Και οι τρεις κύριες προτάσεις κρίσεως τρέπονται σε ειδικά απαρέμφατα.
- Τα ρήματα animadvertit, adgnōvit, salutāvit (Οριστική Παρακειμένου) τρέπονται σε απαρέμφατα Παρακειμένου (animadvertisse, adgnovisse, salutavisse).
- Το υποκείμενο της πρώτης πρότασης Discurrens miles (ονομαστική) τρέπεται υποχρεωτικά σε αιτιατική (discurrentem militem). Στις επόμενες δύο προτάσεις το υποκείμενο εννοείται, αλλά λογίζεται στην ίδια πτώση (αιτιατική).
- Τα αντικείμενα και οι προσδιορισμοί που βρίσκονταν ήδη σε αιτιατική (pedes eius, eum latentem, extractum imperatōrem eum) παραμένουν αμετάβλητα.
 
Hinc ad commilitōnes suos eum adduxit. = Scriptor dicit eum hinc ad commilitōnes suos eum adduxisse. (Σημείωση: το πρώτο eum είναι το υποκείμενο-στρατιώτης, το δεύτερο το αντικείμενο-Κλαύδιος)
Διευκρινίσεις: Το ρήμα της κύριας πρότασης κρίσεως adduxit (Οριστική Παρακειμένου) μετατρέπεται σε ειδικό απαρέμφατο Παρακειμένου (adduxisse). Το εννοούμενο υποκείμενο του στρατιώτη (is) τίθεται σε αιτιατική (eum ή militem για μεγαλύτερη σαφήνεια).
 
Postero die Claudius imperātor factus est. = Scriptor dicit postero die Claudium imperatorem factum esse.
Διευκρινίσεις:
- Η κύρια πρόταση κρίσεως τρέπεται σε ειδικό απαρέμφατο. Το ρήμα factus est (Οριστική Παρακειμένου) τρέπεται στο παθητικό ειδικό απαρέμφατο Παρακειμένου (factum esse).
- Το υποκείμενο Claudius τρέπεται σε αιτιατική (Claudium).
- Το κατηγορούμενο του υποκειμένου imperātor (ονομαστική) τρέπεται και αυτό, ως ομοιόπτωτος προσδιορισμός, σε αιτιατική (imperatorem) ώστε να συμφωνεί με το υποκείμενο.
- Ο χρονικός προσδιορισμός postero die παραμένει αμετάβλητος (βάσει της θεωρίας, το χρονικό επίρρημα cras του ευθέος τρέπεται σε postero die στον πλάγιο, επομένως το ήδη υπάρχον postero die διατηρείται ως έχει).
 
Σύμπτυξη προτάσεων σε μετοχές
 
Ab his in castra delātus est tristis et trepidus, dum obvia turba quasi moritūrum eum miserātur. =
Ab his in castra delātus est tristis et trepidus, obviā turbā quasi moritūrum eum miserante.
Διευκρινίσεις:
- Το ρήμα της πρότασης, miserātur (αποθετικό ρήμα), βρίσκεται σε χρόνο Ενεστώτα. Σύμφωνα με τη θεωρία, ο ενεστώτας αποθετικού ρήματος δηλώνει ταυτόχρονη πράξη και μετατρέπεται σε μετοχή ενεργητικού ενεστώτα (miserans, miserantis).
- Βρίσκουμε το υποκείμενο του ρήματος που θα αποτελέσει το υποκείμενο της μετοχής, το οποίο είναι η λέξη turba. Ελέγχουμε αν το turba αποτελεί όρο της πρότασης στην οποία θα ενταχθεί η μετοχή. Επειδή στην κύρια πρόταση το υποκείμενο είναι ο Κλαύδιος (εννοείται) και η turba δεν αποτελεί κάποιον όρο της, η μετοχή και το υποκείμενό της δεν μπορούν να είναι συνημμένα, αλλά θα γίνουν απόλυτα σε πτώση αφαιρετική (αφαιρετική απόλυτη).
- Ο ομοιόπτωτος προσδιορισμός obvia ακολουθεί την πτώση του υποκειμένου (στην αφαιρετική). Το αντικείμενο eum και οι υπόλοιποι προσδιορισμοί (quasi moriturum) παραμένουν ως έχουν.
 
Discurrens miles pedes eius animadvertit; eum latentem adgnōvit; = Discurrens miles, pedibus eius animadversis, eum latentem adgnōvit.
Διευκρινίσεις:
- Το ρήμα animadvertit βρίσκεται σε χρόνο ενεργητικό παρακείμενο. Επειδή στην ενεργητική φωνή δεν υπάρχει μετοχή για το προτερόχρονο, η θεωρία υπαγορεύει να τρέψουμε τη σύνταξη σε παθητική, δηλαδή σε μετοχή παθητικού παρακειμένου (animadversus, -a, -um).
- Το άμεσο αντικείμενο του ενεργητικού ρήματος, το οποίο είναι η λέξη pedes, θα αποτελέσει το υποκείμενο της παθητικής μετοχής. Επειδή η λέξη pedes δεν αποτελεί όρο της επόμενης πρότασης (eum latentem adgnōvit), δημιουργούμε αφαιρετική απόλυτη μετοχή παθητικού παρακειμένου και βάζουμε το υποκείμενο στην ίδια πτώση (αφαιρετική: pedibus... animadversis).
- Το αρχικό υποκείμενο της ενεργητικής πρότασης (Discurrens miles) δεν μετατρέπεται σε ποιητικό αίτιο, διότι αποτελεί το (εννοούμενο) υποκείμενο της πρότασης στην οποία ενσωματώνεται η μετοχική φράση.
 
eum latentem adgnōvit; extractum imperatōrem eum salutāvit.
= Discurrens miles… eum latentem adgnitum, extractum imperatōrem salutāvit.
Διευκρινίσεις:
- Το ρήμα adgnōvit είναι σε ενεργητικό παρακείμενο. Όπως και πριν, τρέπουμε τη σύνταξη σε παθητική δημιουργώντας μετοχή παθητικού παρακειμένου (adgnitus, -a, -um).
- Βρίσκουμε το άμεσο αντικείμενο της πρότασης που θα συμπτυχθεί, το οποίο είναι η λέξη eum (ο Κλαύδιος), και το οποίο θα αποτελέσει το υποκείμενο της παθητικής μετοχής. Στη συνέχεια, εξετάζουμε αν το eum αποτελεί όρο της πρότασης μέσα στην οποία θα ενταχθεί (στην "extractum imperatōrem eum salutāvit"). Καθώς το eum υπάρχει ως άμεσο αντικείμενο στη δεύτερη πρόταση, η μετοχή παθητικού παρακειμένου που θα δημιουργηθεί θα γίνει συνημμένη στην πτώση αυτή (αιτιατική: adgnitum).
 
Μετατροπή κύριας πρότασης σε χρονική
 
Discurrens miles pedes eius animadvertit; eum latentem adgnōvit; = Cum discurrens miles pedes eius animadvertisset, eum latentem adgnōvit. (ιστορικός-διηγηματικός cum).
Διευκρινίσεις: Σύμφωνα με τη θεωρία, στις διηγήσεις του παρελθόντος χρησιμοποιείται πολύ συχνά ο ιστορικός ή διηγηματικός cum, ο οποίος εκφέρεται με Υποτακτική, καθώς «υπογραμμίζει τη βαθύτερη σχέση της δευτερεύουσας με την κύρια πρόταση» και «δημιουργεί μια σχέση αιτίου και αιτιατού ανάμεσά τους» (τον αναγνώρισε επειδή / ως αποτέλεσμα του ότι είδε τα πόδια του). Επειδή η πράξη της χρονικής πρότασης (παρατήρησε) είναι προτερόχρονη της κύριας (αναγνώρισε) στο παρελθόν, χρησιμοποιούμε Υποτακτική Υπερσυντελίκου (animadvertisset).
 
eum latentem adgnōvit; extractum imperatōrem eum salutāvit. = Postquam (ή ubi / ut) eum latentem adgnōvit, extractum imperatōrem eum salutāvit. (καθαρά χρονική σχέση)
Διευκρινίσεις: Σύμφωνα με τη θεωρία, όταν θέλουμε να εκφράσουμε «κάτι το προτερόχρονο» και η πράξη μας ενδιαφέρει «καθαρά από χρονική άποψη» (μόνο το χρόνο και τίποτα άλλο), χρησιμοποιούμε τους συνδέσμους postquam, ubi, ut κ.λπ. Η έγκλιση με την οποία εκφέρονται είναι η Οριστική, και μάλιστα για γεγονότα του παρελθόντος είναι συνήθως η Οριστική του Παρακειμένου. Έτσι, το ρήμα adgnōvit διατηρείται ως έχει στην Οριστική Παρακειμένου.
 
inter vela praetenta foribus se abdidit. Discurrens miles pedes eius animadvertit; = (Vix) inter vela praetenta foribus se abdiderat, cum repente discurrens miles pedes eius animadvertit. (αντίστροφος cum)
Διευκρινίσεις: Σύμφωνα με τη θεωρία, ο cum με Οριστική Παρακειμένου, συχνά μαζί με το επίρρημα repente, δηλώνει αιφνίδιο γεγονός (αντίστροφος cum), και το κύριο νόημα βρίσκεται στη δευτερεύουσα πρόταση (που σε σχέση με την κύρια δηλώνει το υστερόχρονο στο παρελθόν). Για να εφαρμοστεί σωστά αυτή η δομή με βάση τους κανόνες, το ρήμα της νέας «κύριας» πρότασης πρέπει να τεθεί σε Οριστική Υπερσυντελίκου (abdiderat αντί για abdidit) και μπορούμε να προσθέσουμε το μόριο vix (μόλις), ενώ η χρονική πρόταση εισάγεται με το cum (repente) και διατηρεί την Οριστική Παρακειμένου (animadvertit).
 
extractum imperatōrem eum salutāvit. Hinc ad commilitōnes suos eum adduxit. = Cum miles extractum imperatōrem eum salutavisset, hinc ad commilitōnes suos eum adduxit. (ιστορικός-διηγηματικός cum)
Διευκρινίσεις: Ο ιστορικός/διηγηματικός cum χρησιμοποιείται στις διηγήσεις του παρελθόντος για να υπογραμμίσει τη βαθύτερη σχέση μεταξύ δύο γεγονότων (σχέση αιτίου και αιτιατού). Ο στρατιώτης τον οδηγεί στους άλλους ως αποτέλεσμα της αναγνώρισης και της αναγόρευσής του. Σύμφωνα με τον κανόνα, ο ιστορικός cum εκφέρεται υποχρεωτικά με Υποτακτική έγκλιση. Καθώς η πράξη του χαιρετισμού είναι προτερόχρονη της επόμενης πράξης στο παρελθόν, το ρήμα πρέπει να τεθεί σε Υποτακτική Υπερσυντελίκου (salutavisset).
 
Ανάλυση ομοιόπτωτων προσδιορισμών σε προτάσεις
 
imperium cēpit mirabili quodam casu. = imperium cēpit casu quodam, qui mirabilis erat.
Διευκρινίσεις: Το ουσιαστικό που προσδιορίζεται (casu) είναι αρσενικού γένους και ενικού αριθμού, επομένως η αναφορική αντωνυμία τίθεται στην ονομαστική του ιδίου γένους και αριθμού (qui). Ο επιθετικός προσδιορισμός μετατρέπεται σε ονομαστική πτώση (mirabilis) για να λειτουργήσει ως κατηγορούμενο. Το ρήμα της κύριας πρότασης (cepit) είναι ιστορικού χρόνου (Παρακείμενος), οπότε το ρήμα sum τίθεται σε χρόνο Παρατατικό (erat).
 
prorepsit ad solarium proximum... = prorepsit ad solarium, quod proximum erat...
Διευκρινίσεις: Το προσδιοριζόμενο ουσιαστικό (solarium) είναι ουδέτερο ενικού, άρα η αναφορική αντωνυμία πρέπει να είναι quod. Το επίθετο τίθεται σε ονομαστική ουδετέρου (proximum) ως κατηγορούμενο. Επειδή το ρήμα εξάρτησης (prorepsit) είναι ιστορικού χρόνου (Παρακείμενος), το βοηθητικό ρήμα sum μπαίνει σε Παρατατικό (erat).