Ξενοφῶντος Ἑλληνικά, Βιβλίο 2. Κεφάλαιο 4. §18-23 [Λεξιλογικές ασκήσεις]

Studio Grafiikka

 
Ξενοφῶντος Ἑλληνικά, Βιβλίο 2. Κεφάλαιο 4. §18-23 [Λεξιλογικές ασκήσεις]

Δείτε: Ερμηνευτικές ερωτήσεις ενότητας Κλίση ουσιαστικών και επιθέτων ενότητας Συντακτική ανάλυση ενότητας 

 
[18] Ταῦτα δ’ εἰπὼν καὶ μεταστραφεὶς πρὸς τοὺς ἐναντίους, ἡσυχίαν εἶχε· καὶ γὰρ ὁ μάντις παρήγγελλεν αὐτοῖς μὴ πρότερον ἐπιτίθεσθαι, πρὶν [ἂν] τῶν σφετέρων ἢ πέσοι τις ἢ τρωθείη· «ἐπειδὰν μέντοι τοῦτο γένηται, ἡγησόμεθα μέν», ἔφη, «ἡμεῖς, νίκη δ’ ὑμῖν ἔσται ἑπομένοις, ἐμοὶ μέντοι θάνατος, ὥς γέ μοι δοκεῖ».
[19] Καὶ οὐκ ἐψεύσατο, ἀλλ’ ἐπεὶ ἀνέλαβον τὰ ὅπλα, αὐτὸς μὲν ὥσπερ ὑπὸ μοίρας τινὸς ἀγόμενος ἐκπηδήσας πρῶτος ἐμπεσὼν τοῖς πολεμίοις ἀποθνῄσκει, καὶ τέθαπται ἐν τῇ διαβάσει τοῦ Κηφισοῦ· οἱ δ’ ἄλλοι ἐνίκων καὶ κατεδίωξαν μέχρι τοῦ ὁμαλοῦ. Ἀπέθανον  δ’ ἐνταῦθα τῶν μὲν τριάκοντα Κριτίας τε καὶ Ἱππόμαχος, τῶν δὲ ἐν Πειραιεῖ δέκα ἀρχόντων Χαρμίδης ὁ Γλαύκωνος, τῶν δ’ ἄλλων περὶ ἑβδομήκοντα. Καὶ τὰ μὲν ὅπλα ἔλαβον, τοὺς δὲ χιτῶνας οὐδενὸς τῶν πολιτῶν ἐσκύλευσαν. Ἐπεὶ δὲ τοῦτο ἐγένετο καὶ τοὺς νεκροὺς ὑποσπόνδους ἀπεδίδοσαν, προσιόντες ἀλλήλοις πολλοὶ διελέγοντο.
[20] Κλεόκριτος δὲ ὁ τῶν μυστῶν κῆρυξ, μάλ’ εὔφωνος ὤν, κατασιωπησάμενος ἔλεξεν· «Ἄνδρες πολῖται, τί ἡμᾶς ἐξελαύνετε; τί ἀποκτεῖναι βούλεσθε; Ἡμεῖς γὰρ ὑμᾶς κακὸν μὲν οὐδὲν πώποτε ἐποιήσαμεν, μετεσχήκαμεν δὲ ὑμῖν καὶ ἱερῶν τῶν σεμνοτάτων καὶ θυσιῶν καὶ ἑορτῶν τῶν καλλίστων, καὶ συγχορευταὶ καὶ συμφοιτηταὶ γεγενήμεθα καὶ συστρατιῶται, καὶ πολλὰ μεθ’ ὑμῶν κεκινδυνεύκαμεν καὶ κατὰ γῆν καὶ κατὰ θάλατταν ὑπὲρ τῆς κοινῆς ἀμφοτέρων ἡμῶν σωτηρίας τε καὶ ἐλευθερίας.
[21] Πρὸς θεῶν πατρῴων καὶ μητρῴων καὶ συγγενείας καὶ κηδεστίας καὶ ἑταιρίας, πάντων γὰρ τούτων πολλοὶ κοινωνοῦμεν ἀλλήλοις, αἰδούμενοι καὶ θεοὺς καὶ ἀνθρώπους παύσασθε ἁμαρτάνοντες εἰς τὴν πατρίδα, καὶ μὴ πείθεσθε τοῖς ἀνοσιωτάτοις τριάκοντα, οἳ ἰδίων κερδέων ἕνεκα ὀλίγου δεῖν πλείους ἀπεκτόνασιν Ἀθηναίων ἐν ὀκτὼ μησὶν ἢ πάντες Πελοποννήσιοι δέκα ἔτη πολεμοῦντες.
[22] ἐξὸν δ’ ἡμῖν ἐν εἰρήνῃ πολιτεύεσθαι, οὗτοι τὸν πάντων αἴσχιστόν τε καὶ χαλεπώτατον καὶ ἀνοσιώτατον καὶ ἔχθιστον καὶ θεοῖς καὶ ἀνθρώποις πόλεμον ἡμῖν πρὸς ἀλλήλους παρέχουσιν. Ἀλλ’ εὖ γε μέντοι ἐπίστασθε ὅτι καὶ τῶν νῦν ὑφ’ ἡμῶν ἀποθανόντων οὐ μόνον ὑμεῖς ἀλλὰ καὶ ἡμεῖς ἔστιν οὓς πολλὰ κατεδακρύσαμεν.
Ὁ μὲν τοιαῦτα ἔλεγεν· οἱ δὲ λοιποὶ ἄρχοντες καὶ διὰ τὸ τοιαῦτα προσακούειν τοὺς μεθ’ αὑτῶν ἀπήγαγον εἰς τὸ ἄστυ.
[23] Τῇ δ’ ὑστεραίᾳ οἱ μὲν τριάκοντα πάνυ δὴ ταπεινοὶ καὶ ἔρημοι συνεκάθηντο ἐν τῷ συνεδρίῳ· τῶν δὲ τρισχιλίων ὅπου ἕκαστοι τεταγμένοι ἦσαν, πανταχοῦ διεφέροντο πρὸς ἀλλήλους. ὅσοι μὲν γὰρ ἐπεποιήκεσάν τι βιαιότερον καὶ ἐφοβοῦντο, ἐντόνως ἔλεγον ὡς οὐ χρείη καθυφίεσθαι τοῖς ἐν Πειραιεῖ· ὅσοι δὲ ἐπίστευον μηδὲν ἠδικηκέναι, αὐτοί τε ἀνελογίζοντο καὶ τοὺς ἄλλους ἐδίδασκον ὡς οὐδὲν δέοιντο τούτων τῶν κακῶν, καὶ τοῖς τριάκοντα οὐκ ἔφασαν χρῆναι πείθεσθαι οὐδ’ ἐπιτρέπειν ἀπολλύναι τὴν πόλιν. Καὶ τὸ τελευταῖον ἐψηφίσαντο ἐκείνους μὲν καταπαῦσαι, ἄλλους  δὲ ἑλέσθαι. Καὶ εἵλοντο δέκα, ἕνα ἀπὸ φυλῆς.
 
1. Να βρείτε στο κείμενο που σας δίνεται μία ετυμολογικά συγγενή λέξη για καθεμία από τις παρακάτω λέξεις της Νέας Ελληνικής: αναγγελία, τραυματίας, ψευδής, πτώση, θνησιμότητα.
 
αναγγελία: παρήγγελλεν
τραυματίας: τρωθείη
ψευδής: ἐψεύσατο
πτώση: ἐμπεσών
θνησιμότητα: θάνατος/ἀποθνῄσκει /ἀπέθανον
 
2. Για καθεμία από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου, να γράψετε ένα ομόρριζο ουσιαστικό της Νέας Ελληνικής, απλό ή σύνθετο: ἐμπεσών, τέθαπται, ὑποσπόνδους, μυστῶν, ἐξελαύνετε.
 
ἐμπεσών: πτώση, πέσιμο, περιπέτεια
τέθαπται: τάφος, ταφή, θάψιμο
ὑποσπόνδους: σπονδή, ομοσπονδία, παρασπονδία
μυστῶν: μυστήριο, μυστικό, μυσταγωγία
ἐξελαύνετε: παρέλαση, προέλαση, επέλαση
 
3. Για καθεμία από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου, να γράψετε ένα ομόρριζο ουσιαστικό της Νέας Ελληνικής, απλό ή σύνθετο: κῆρυξ, ἐποιήσαμεν, κοινωνοῦμεν, παύσασθε, μησίν.
 
κῆρυξ: κήρυγμα, διακήρυξη, προκήρυξη
ἐποιήσαμεν: ποίημα, ποιητής, ποίηση
κοινωνοῦμεν: κοινωνία, συγκοινωνία, επικοινωνία
παύσασθε: ανάπαυση, παύλα, παύση
μησίν: μηνιάτικο, ημερομηνία, τετράμηνο
 
4. Να βρείτε στο κείμενο που σας δίνεται μία ετυμολογικά συγγενή λέξη για καθεμία από τις παρακάτω λέξεις της Νέας Ελληνικής: πολιτικός, έλλειψη, άτακτος, χρέος, πειστικός.
 
πολιτικός: πολιτεύεσθαι
έλλειψη: λοιποί
άτακτος: τεταγμένοι
χρέος: χρείη/χρῆναι
πειστικός: πείθεσθαι
 
5.    Να επιλέξετε για καθεμία αρχαιοελληνική λέξη της στήλης Α την ετυμολογικά συγγενή της νεοελληνική λέξη της στήλης Β.
 
Α                                             Β
1. τρωθείη                             α. επιτροπή
                                                β. τραύμα
2. ἡγησόμεθα                        α. ηγέτης
                                                β. αγιάζω
3. ἐψεύσατο                          α. αδιάψευστος
                                                β. άψογος
4. ἐμπεσὼν                            α. πτωτικός
                                                β. πέταλο
5. κατεδίωξαν                       α. διώροφος
                                                β. διωκτικός
 
1-β, 2-α, 3-α, 4-α, 5-β
 
6. Να επιλέξετε από τη στήλη Β για καθεμία αρχαιοελληνική λέξη της στήλης Α την ορθή σημασία της σύμφωνα με το κείμενο του Ξενοφώντα:
 
Α                                 Β
1. μοίρας                    α. θάνατος
                                    β. τύχη
2. ἐμπεσὼν                α. επιτίθεμαι
                                    β. πέφτω από ψηλό μέρος
3. ὁμαλοῦ                   α. κανονικός
                                    β. επίπεδος
4. ἔλαβον                   α. αρπάζω
                                    β. κυριεύω
5. διελέγοντο            α. ομιλώ κάποια γλώσσα ή διάλεκτο
                                    β. συσκέπτομαι
 
1-β, 2-α, 3-β, 4-α, 5-β
 
7. Να συμπληρώσετε τις παρακάτω περιόδους λόγου της Νέας Ελληνικής με το κατάλληλο    ομόρριζο (απλό ή σύνθετο) της λέξης του κειμένου που σας δίνεται, ώστε να ολοκληρωθεί ορθά το νόημά τους:

• ἐξελαύνετε: Κατά τον εορτασμό της 25ης Μαρτίου το κοινό ενθουσιάστηκε με τη στρατιωτική ......................... .

• συμφοιτηταί: Στο δημοτικό και στο γυμνάσιο  η ……………..................... των μαθητών/τριών είναι υποχρεωτική.

• σωτηρίας: Μετά τον ισχυρό σεισμό τα .................... συνεργεία επιχειρούν να απεγκλωβίσουν ανθρώπους από τα χαλάσματα των κτηρίων.

• αἰδούμενοι: Ξεστόμισε απαράδεκτες ύβρεις εναντίον μου χωρίς ....................

• μησί: Από την εργασία του λαμβάνει .................... εισόδημα 750 ευρώ.

 
παρέλαση, φοίτηση, σωστικά, αιδώ, μηνιαίο
 
8. Να επιλέξετε από τη στήλη Β για καθεμία αρχαιοελληνική λέξη της στήλης Α την ορθή σημασία της σύμφωνα με το κείμενο του Ξενοφώντα:
 
Α                                 Β
1. παρήγγελλεν         α. ζητούσε να του φέρουν
                                     β. συμβούλευε
2. σφετέρων              α. δικών τους
                                    β. σατραπών
3. ἑπομένοις              α. που λέγονται
                                    β. που ακολουθούν
4. ἀγόμενος               α. οδηγούμενος
                                    β. εμπνευσμένος
5. διαβάσει                α. στο πέρασμα
                                    β. στο διάβασμα
 
1-β, 2-α, 3-β, 4-α, 5-α
 
9. Να επιλέξετε από τη στήλη Β για καθεμία αρχαιοελληνική λέξη της στήλης Α την ορθή σημασία της σύμφωνα με το κείμενο του Ξενοφώντα:
 
Α                                 Β
1. ἐσκύλευσαν           α. πήραν λάφυρα
                                    β. έδωσαν στα σκυλιά
2. ὑποσπόνδους        α. με ανακωχή μέσω συνθήκης
                                    β. με ομοσπονδία
3. μυστῶν                   α. μυστικών
                                    β. αυτών που έχουν εισαχθεί στα μυστήρια
4. εὔφωνος                α. μελωδικός
                                    β. βροντόφωνος
5. ἀμφοτέρων            α. και των δύο μαζί
                                    β. του καθενός ξεχωριστά
 
1-α, 2-α, 3-β, 4-β, 5-α
 
10. Να βρείτε στο κείμενο που σας δίνεται μία ομόρριζη λέξη για καθεμία από τις παρακάτω λέξεις της Νέας Ελληνικής: πατροκτόνος, γένος, ακοινώνητος, αναιδής, πειθώ.
 
πατροκτόνος:  ἀποκτεῖναι/ ἀπεκτόνασιν
γένος:  γεγενήμεθα/ συγγενείας
ακοινώνητος: κοινωνοῦμεν,
αναιδής:  αἰδούμενοι,
πειθώ: πείθεσθε
 
11. Να συμπληρώσετε τις παρακάτω περιόδους λόγου της Νέας Ελληνικής με ομόρριζα (απλά ή σύνθετα) του ρήματος ἐδίδασκον, ώστε να ολοκληρωθεί ορθά το νόημά τους:

• Ο κύριος Γιάννης Αλεξόπουλος είναι ο νέος …................. του 3ου Δημοτικού σχολείου. 

• Αυτά τα τριάντα χρόνια που υπηρετεί στην εκπαίδευση, απέκτησε μεγάλη …................. πείρα. 

• Ανακοινώθηκε η …................. - εξεταστέα ύλη  για όλα τα μαθήματα των Πανελληνίων Εξετάσεων. 

• Έμαθε μόνος του να παίζει κιθάρα και έτσι θεωρείται …................. μουσικός. 

• Οι μύθοι του Αισώπου είναι ιστορίες με ηθικά..................... . 

 
δάσκαλος, διδακτική, διδακτέα, αυτοδίδακτος, διδάγματα
 
12. Να αντιστοιχίσετε καθεμία νεοελληνική λέξη της στήλης Α με την ετυμολογικά συγγενή της αρχαιοελληνική λέξη της στήλης Β. Δύο λέξεις στη στήλη Α περισσεύουν.
 
Α                                 Β
1. συμμετοχή              α. ἐξελαύνετε
2. ανάπαυλα              β. μετεσχήκαμεν
3. παρέλαση              γ. κηδεστίας
4. κηδεία                    δ. κοινωνοῦμεν
5. εστία                      ε. παύσασθε
6. επικοινωνία         
7. εξαϋλώνω 
 
α-3, β-1, γ-4, δ-6, ε-2
 
13. Να βρείτε στο κείμενο που σας δίνεται μία ετυμολογικά συγγενή λέξη για καθεμία από τις παρακάτω λέξεις της Νέας Ελληνικής: πολιτική, αναίσχυντος, επιστήμη, απαγωγή, παράταξη.
 
πολιτική: πολιτεύεσθαι - πόλις
αναίσχυντος: αἴσχιστον
επιστήμη: ἐπίστασθε
απαγωγή: ἀπήγαγον
παράταξη: τεταγμένοι
 
14. Να συμπληρώσετε τις παρακάτω περιόδους λόγου της Νέας Ελληνικής με το κατάλληλο ομόρριζο (απλό ή σύνθετο) της λέξης του κειμένου που σας δίνεται, ώστε να ολοκληρωθεί ορθά το νόημά τους:
 
•          παρήγγελλεν: Έβαλε ………………… στην εφημερίδα, για να πουλήσει το σπίτι του.
•          ἡγησόμεθα: Το διαγώνισμα που μας έβαλε ο …………………ήταν εύκολο.
•          ἐψεύσατο: Η κυβέρνηση προχώρησε σε κατηγορηματική …………………των ισχυρισμών της εφημερίδας.
•          διαβάσει: Χάρη στο διαδίκτυο μπορούμε να έχουμε …………………στις βιβλιοθήκες των πανεπιστημίων.
•          διελέγοντο: Ο εργοδότης κάλεσε τους εργαζόμενους σε …………………, για να συζητήσουν τα αιτήματά τους.
 
αγγελία, καθηγητής, διάψευση, πρόσβαση, διάλογος
 
15. Να επιλέξετε από τη στήλη Β για καθεμία αρχαιοελληνική λέξη της στήλης Α την ορθή σημασία της σύμφωνα με το κείμενο του Ξενοφώντα:
 
Α                                 Β
1. ἐξελαύνετε             α. θέτω σε κίνηση
                                    β. εκδιώκω
2. ἱερῶν                      α. τελετές
                                    β. ναοί
3. σεμνοτάτων          α. μετριόφρων
                                    β. σεβαστός
4. παύσασθε              α. σταματώ
                                       β. απολύω
5. ἁμαρτάνοντες       α. διαπράττω σφάλμα
                                     β. παραβαίνω τις θεϊκές εντολές
 
1-β, 2-α, 3-β, 4-α, 5-α
 
16. Να γράψετε μία σύνθετη λέξη της Νέας Ελληνικής, με πρώτο συνθετικό καθεμία από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου: θεοῖς, πόλεμον, μόνον, κακῶν, ἄλλους.
 
θεοῖς: θεοσεβής, θεοσκόταδο, θεολόγος
πόλεμον: πολεμοχαρής, πολεμοφόδια, πολέμαρχος
μόνον: μονόλογος, μονοσήμαντος, μονόζυγο
κακῶν: κακόβουλος, κακοδιάθετος, κακοπροαίρετος
ἄλλους: αλλόφρων, αλλοεθνής, αλλοδαπός
 
17. Να βρείτε στο κείμενο που σας δίνεται μία ετυμολογικά συγγενή λέξη για καθεμία από τις παρακάτω λέξεις της Νέας Ελληνικής: άσχημος, αγωγός, προσταγή, φόρος, παύλα.
 
άσχημος: παρέχουσιν
αγωγός: ἀπήγαγον
προσταγή: τεταγμένοι
φόρος: διεφέροντο
παύλα: καταπαῦσαι
 
18. Να γράψετε μία σύνθετη λέξη της Νέας Ελληνικής, με πρώτο ή δεύτερο συνθετικό καθεμία από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου: ἡσυχίαν, θάνατος, ὅπλα, μοίρας, πρῶτος.
 
ἡσυχίαν; ανησυχία, φιλήσυχος, εφησυχασμός
θάνατος: θανατοποινίτης, θανατηφόρος, ετοιμοθάνατος
ὅπλα: οπλοκατοχή, οπλομαχία, οπλοθήκη
μοίρας: μοιρολάτρης, μοιρολογώ, κακόμοιρος
πρῶτος: πρωτότυπος, πρωταρχικός, πρωτοπόρος
 
19. Να αντιστοιχίσετε καθεμία αρχαιοελληνική λέξη της στήλης Α με την ετυμολογικά συγγενή της νεοελληνική λέξη της στήλης Β. Δύο λέξεις στη στήλη Β περισσεύουν.
 
Α                                 Β
1. ἐψεύσατο               α. παρασπονδία
2. τέθαπται                β. απτός
3. ἀρχόντων               γ. λογική
4. ὑποσπόνδους        δ. αρχείο
5. ἔλεξεν                     ε. ταφή
                                    ζ. αλλαγή
                                    η. ψευδός
 
1-η, 2-ε, 3-δ, 4-α, 5-γ
 
20. Να επιλέξετε για καθεμία αρχαιοελληνική λέξη της στήλης Α την ετυμολογικά συγγενή της νεοελληνική λέξη της στήλης Β.
 
Α                                 Β
1. ἀνέλαβον                α. παραλαβή
                                    β. αναβολή
2. ἀγόμενος               α. αγορά
                                    β. παραγωγή
3. κατεδίωξαν           α. καταδίκη
                                    β. επιδίωξη
4. ἐγένετο                   α. γωνιακός
                                    β. άγονος
5. μετεσχήκαμεν       α. σχήμα
                                    β. σχίσμα
 
1-α, 2-β, 3-β, 4-β, 5-α
 
21. Να επιλέξετε από τη στήλη Β για καθεμία αρχαιοελληνική λέξη της στήλης Α την ορθή σημασία της σύμφωνα με το κείμενο του Ξενοφώντα:
 
Α                                 Β
1. πρότερον               α. νωρίτερα
                                    β. αποφασιστικά
2. μέντοι                    α. επίμονα, σταθερά
                                    β. βεβαίως, λοιπόν
3. ὥσπερ                    α. ακριβώς αντίθετα, διαφορετικά
                                    β. ακριβώς όπως, σαν να
4. ἐνταῦθα                 α. εδώ
                                    β. εντός
5. ἀλλήλοις                α.  ο άλλος, ο διαφορετικός
                                    β. ο ένας τον άλλον, μεταξύ τους
 
1-α, 2-β, 3-β, 4-α, 5-β
 
22. Να επιλέξετε για καθεμία αρχαιοελληνική λέξη της στήλης Α την ετυμολογικά συγγενή της νεοελληνική λέξη της στήλης Β.
 
Α                                 Β
1. ἀγόμενος                α. αγόρι
                                    β. αγωγή
2. ἔλαβον                   α. λάβα
                                    β. λαβή
3. ἐγένετο                   α. γένος  
                                    β. γέλιο
4. ἔλεξεν                     α. ρήμα
                                     β. λήξη 
5. μετεσχήκαμεν       α. σκέψη
                                    β. σχέση
 
1-β, 2-β, 3-α, 4-α, 5-β
 
23. Να συμπληρώσετε τις παρακάτω περιόδους λόγου της Νέας Ελληνικής με το κατάλληλο ομόρριζο (απλό ή σύνθετο) της λέξης του κειμένου που σας δίνεται, ώστε να ολοκληρωθεί ορθά το νόημά τους:

• μεταστραφείς: Η ……………………….. του παιδιού με συνομηλίκους συμβάλλει στην κοινωνικοποίησή του.

• σφετέρων: Αυτός που οικειοποιείται το δικαίωμα άλλου στην εξουσία ονομάζεται ……………………….. .

• ἑπομένοις: Συνεχίζεται η απεργία στα πλοία, ……………………….. το ταξίδι αναβάλλεται.

• μοίρας:  Στον διαγωνισμό έλαβαν  ………………………..  100 υποψήφιοι.

• ἀποθνῄσκει:  Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι πίστευαν στη ………………………..ζωή.

 
συναναστροφή, σφετεριστής, επομένως, μέρος, μεταθανάτια
 
24. Να επιλέξετε για καθεμία αρχαιοελληνική λέξη της στήλης Α την ετυμολογικά συγγενή της νεοελληνική λέξη της στήλης Β.
 
Α                                 Β
1. ἐμπεσὼν                 α. εμπαθής
                                    β. πτώση
2. διαβάσει                α. προβαίνω
                                     β. διαβάλλω
3. ὑποσπόνδους        α. σπουδαστής
                                    β. ομοσπονδία
4. κῆρυξ                     α. κήρυγμα
                                    β. ακύρωση
5. ἀποκτεῖναι             α. αυτοκτονία
                                    β. κτηνωδία
 
1-β, 2-α, 3-β, 4-α, 5-α
 
25. Να επιλέξετε για καθεμία αρχαιοελληνική λέξη της στήλης Α την ετυμολογικά συγγενή της νεοελληνική λέξη της στήλης Β.
 
Α                                 Β
1. μεταστραφεὶς        α. επιστροφή
                                        β. διατροφή
2. πέσοι                      α. σύμπτωση
                                        β. πταίσμα
3. ἀνέλαβον               α. παράλειψη
                                        β. κατάληψη
4. τέθαπται                α. πεθαμένος
                                        β. άταφος
5. ἀπεδίδοσαν           α. προδοσία
                                        β. αποδοχή
 
1-α, 2-α, 3-β, 4-β, 5-α
 
26. Να αντιστοιχίσετε καθεμία αρχαιοελληνική λέξη της στήλης Α με την ετυμολογικά συγγενή της νεοελληνική λέξη της στήλης Β. Δύο λέξεις στη στήλη Β περισσεύουν.
 
Α                                 Β
1. ἀγόμενος                α. αμέτοχος
2. ἐμπεσὼν                 β. ευθανασία
3. ἀποθνῄσκει            γ. οδηγός
4. ἀποκτεῖναι             δ. παράπτωμα
5. μετεσχήκαμεν       ε. ταφή
                                    ζ. αποθήκη
                                    η. αυτοκτονία
 
1-γ, 2-δ, 3-β, 4-η, 5-α
 
27. Να επιλέξετε από τη στήλη Β για καθεμία αρχαιοελληνική λέξη της στήλης Α την ορθή σημασία της σύμφωνα με το κείμενο του Ξενοφώντα:
 
Α                                 Β
1. μεταστραφείς        α. μεταβάλλω,τροποποιώ
                                        β. γυρίζω προς
2. ἐναντίους               α.  αντίθετοι
                                        β. αντίπαλοι
3. δοκεῖ                      α. φαντάζομαι, υποθέτω
                                        β. αποφασίζω
4. ἐκπηδήσας             α. ξεπερνώ εμπόδιο
                                        β. ορμώ
5. πολεμίοις               α. εχθρός
                                        β. πόλεμος
 
1-β, 2-β, 3-α, 4-β, 5-α
 
28. Να συμπληρώσετε τις παρακάτω περιόδους λόγου της Νέας Ελληνικής με το κατάλληλο ομόρριζο (απλό ή σύνθετο) της λέξης του κειμένου που σας δίνεται, ώστε να ολοκληρωθεί ορθά το νόημά τους:
•          ἐνίκων: Ο ……………………… του αγώνα θα στεφθεί πρωταθλητής.
•          πολιτῶν: Ο αρχαίος ελληνικός  ……………………… προκαλεί τον θαυμασμό για τα επιτεύγματά του.
•          ἐποιήσαμεν: Πολλοί έφηβοι γράφουν ………………………για να εκφράσουν τα συναισθήματά τους.
•          γῆν: Στο μάθημα της……………………… μελετήσαμε τον παγκόσμιο χάρτη.
•          θάλατταν: Οι ……………………… περιοχές προσελκύουν τους τουρίστες.
 
νικητής, πολιτισμός, ποιήματα, Γεωγραφίας, παραθαλάσσιες
 
29. Να επιλέξετε για καθεμία αρχαιοελληνική λέξη της στήλης Α την ετυμολογικά συγγενή της νεοελληνική λέξη της στήλης Β.
 
Α                                             Β
1. μεταστραφεὶς                    α. μετατροπή
                                                    β. καταστροφή
2. πέσοι                                  α. πέταγμα
                                                    β. επίπτωση
3. γένηται                              α. συγγενής
                                                    β. συγγνώμη
4. ἀνέλαβον                           α. ανάληψη
                                                    β. αναβολή
5. ἀγόμενος                           α. άμαξα
                                                    β. αγάπη
 
1-β, 2-β, 3-α, 4-α, 5-α
 
30. Να γράψετε μία σύνθετη λέξη της Νέας Ελληνικής, με πρώτο συνθετικό καθεμία από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου: πρῶτος, νεκρούς, ἀλλήλοις, πολλοί, κοινῆς.
 
πρῶτος: πρωτοπόρος, πρωτεργάτης, πρωθυπουργός
νεκρούς: νεκρανάσταση, νεκρόπολη, νεκροπομπή
ἀλλήλοις: αλληλεγγύη, αλληλουχία, αλληλοεπίδραση
πολλοί: πολυπολιτισμικότητα, πολύπλευρος, πολυφωνία
κοινῆς: κοινωφελές, κοινότυπος, κοινοποίηση
 
31. Να επιλέξετε από τη στήλη Β για καθεμία αρχαιοελληνική λέξη της στήλης Α την ορθή σημασία της σύμφωνα με το κείμενο του Ξενοφώντα:
 
Α                                 Β
1. χαλεπώτατον         α. φοβερότερο
                                    β. αυστηρότατο
2. ἄρχοντες                α. αυτοί που αρχίζουν κάτι
                                    β. κυβερνήτες
3. ἄστυ                        α. το σύνολο των πολιτών
                                    β. το μέρος της πόλης κάτω και γύρω από την ακρόπολη
4. ἐδίδασκον              α. ερμηνεύω με επιχειρήματα
                                    β. κάνω κάποιον να μάθει κάτι
5. τῶν κακῶν             α. δυστυχίες
                                    β. κακοί λόγοι
 
1-α, 2-β, 3-β, 4-α, 5-α
 
32. Να συμπληρώσετε τις παρακάτω περιόδους λόγου της Νέας Ελληνικής με ομόρριζα (απλά ή σύνθετα) του ρήματος ἀνελογίζοντο, ώστε να ολοκληρωθεί ορθά το νόημά τους:
·       Η ………… χρήση οινοπνεύματος μπορεί να σου προκαλέσει βλάβες στον οργανισμό σου.
·       Μόλις τελειώσετε την εργασία σας, θα ήθελα να γράψετε έναν σύντομο ……….. αυτής της δράσης.
·       Η δημοκρατία αποβλέπει στην ικανοποίηση του ………… συμφέροντος και όχι του ατομικού.
·       Ο ………… σου είναι λάθος. Δεν μπορείς να καταλήξεις σε αυτό το συμπέρασμα.
·       Οι  επόμενες ………… θα γίνουν με απλή αναλογική.
 
αλόγιστη, απολογισμό, συλλογικού, συλλογισμός, εκλογές
 
33. Να αντιστοιχίσετε καθεμία αρχαιοελληνική λέξη της στήλης Α με την ετυμολογικά συγγενή της νεοελληνική λέξη της στήλης Β. Δύο λέξεις στη στήλη Β περισσεύουν.
 
Α                                 Β
 
1. Ἐξὸν                       α. υπήκοος
2. ἀνοσιώτατον         β. υποψήφιος
3. προσακούειν         γ. εξορία
4. ἄστυ                        δ. ακούσιος
5. ἐψηφίσαντο          ε. αφοσίωση 
                                    ζ. εξουσία
                                    η. προαστιακός
 
1-ζ, 2-ε, 3-α, 4-η, 5-β
 
34. Να γράψετε ένα σύνθετο ομόρριζο ουσιαστικό ή επίθετο της Νέας Ελληνικής, για καθεμία από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου: θεῶν, ἀλλήλοις, παύσασθε, ἔλεγεν, ἄρχοντες.
 
θεῶν: ημίθεος, θεοποίηση, αθεΐα
ἀλλήλοις: αλληλεγγύη, αλληλογραφία, αλληλοδιδακτική
παύσασθε: κατάπαυση, παυσίπονο, αναπαυτικός
ἔλεγεν: παράλογος, διάλογος, λογοκρισία
ἄρχοντες: αρχιεπίσκοπος, υπαρχηγός, αρχομανής
 
35. Να επιλέξετε για καθεμία αρχαιοελληνική λέξη της στήλης Α την ετυμολογικά συγγενή νεοελληνική λέξη της στήλης Β.
 
Α                                 Β
1. ἐξελαύνετε             α. ελατήριο
                                    β. ελεημοσύνη
2. ἀποκτεῖναι             α. απόκτηση
                                    β. αυτοκτονία
3. γεγενήμεθα           α. γέννηση
                                        β. γεμάτος
4. ἀμφοτέρων            α. αμφιθέατρο
                                        β. διαφορετικός
5. μησὶν                      α. μισητός
                                        β. μηνιαίος
 
1-α, 2-β, 3-α, 4-α, 5-β
 
36. Να συμπληρώσετε τις παρακάτω περιόδους λόγου της Νέας Ελληνικής με ομόρριζα (απλά ή σύνθετα) του ρήματος πείθεσθε, ώστε να ολοκληρωθεί ορθά το νόημά τους:

• Ήταν τόσο ……………………………….. ο πωλητής, ώστε στο τέλος αγόρασα όλα τα ρούχα.

• Είναι  ……………………………….. πόσο γρήγορα περνά ο χρόνος στις διακοπές! 

• Είμαι ……………………………….. πως θα σου αρέσει η σχολή που διάλεξες.

• Έχω μεγάλη……………………………….. πως στο τέλος θα τα καταφέρεις!

• Οι  ……………………………….. του συχνά προκαλούν ένταση, όταν τις υποστηρίζει στις       συζητήσεις με τους φίλους του.

 
πειστικός, απίστευτο, πεπεισμένος/η, πίστη, πεποιθήσεις
 
37. Για καθεμία από τις παρακάτω λέξεις του αρχαίου διδαγμένου κειμένου να γράψετε μία περίοδο λόγου στη Νέα Ελληνική, όπου η συγκεκριμένη λέξη να χρησιμοποιείται με διαφορετική σημασία από αυτήν που έχει στο κείμενο: μητρῴων, ἁμαρτάνοντες, ἀπήγαγον, ταπεινοί, διεφέροντο. Μπορείτε να τη χρησιμοποιήσετε σε οποιαδήποτε μορφή της (μέρος του λόγου, πτώση, αριθμό, γένος, έγκλιση, χρόνο).
μητρῴων: Στο πιστοποιητικό γέννησης πρέπει να αναγράφεται υποχρεωτικά ο αριθμός μητρώου.
ἁμαρτάνοντες: Το ψέμα που είπες είναι μεγάλη αμαρτία!
ἀπήγαγον: Η απαγωγή του μεγαλοεπιχειρηματία ήταν για αρκετές ημέρες το πρώτο θέμα στα δελτία ειδήσεων.
ταπεινοί: Ποτέ δεν έγινε αποδεκτός από την οικογένεια, λόγω της ταπεινής του καταγωγής.
διεφέροντο: Η Μαρία και η Άννα, αν και είναι δίδυμες, διαφέρουν πολύ μεταξύ τους.
 
38. Να βρείτε στο αρχαίο διδαγμένο κείμενο που σας δίνεται μία ετυμολογικά συγγενή λέξη για καθεμία από τις παρακάτω λέξεις της Νέας Ελληνικής: επικερδής, επιστήμονας, έλλειψη, άξονας, παράταξη.
 
επικερδής: κερδέων
επιστήμονας: ἐπίστασθε
έλλειψη: λοιποί
άξονας: ἀπήγαγον
παράταξη: τεταγμένοι
 
39. Να αντιστοιχίσετε καθεμία αρχαιοελληνική λέξη της στήλης Α με την ετυμολογικά συγγενή νεοελληνική λέξη της στήλης Β. Δύο λέξεις στη στήλη Β περισσεύουν.
 
Α                                             Β
 
1. πατρῴων                            α. έναρξη
2. κηδεστίας                          β. πατροπαράδοτος
3. Ἐξὸν                                   γ. απουσία
4. ἄρχοντες                            δ. έξω
5. προσακούειν                     ε. ανυπακοή
                                                ζ. επικίνδυνος
                                                η. κηδεμόνας
 
1-β, 2-η, 3-γ, 4-α, 5-ε
 
40. Να επιλέξετε από τη στήλη Β για καθεμία αρχαιοελληνική λέξη της στήλης Α την ορθή σημασία της σύμφωνα με το κείμενο του Ξενοφώντα:
 
Α                                             Β
1. τῶν μυστῶν                        α. οι μυστικοί
                                                    β. οι μυημένοι στα Ελευσίνια μυστήρια
2. κατασιωπησάμενος         α. επιβάλλω σιωπή
                                                    β. ησυχάζω
3. σεμνοτάτων                      α. ταπεινός
                                                    β. σεβαστός
4. κοινωνοῦμεν                     α. κοινωνικοποιούμαι
                                                    β. συμμετέχω σε κάτι
5. παύσασθε                          α. σταματώ
                                                    β. ησυχάζω
 
1-β, 2-α, 3-β, 4-β, 5-α
 
41. Να αντιστοιχίσετε καθεμία νεοελληνική λέξη της στήλης Α με την ετυμολογικά συγγενή της αρχαιοελληνική λέξη της στήλης Β. Δύο λέξεις στη στήλη Α περισσεύουν.
 
Α                                 Β
1. συνεταιρισμός       α. μητρῴων
2. συνεργασία           β. ἑταιρίας
3. ενέδρα                   γ. αἰδούμενοι
4. επιστολή                δ. ἐπίστασθε
5. μήτρα                     ε. συνεδρίῳ
6. επιστήμη   
7. αναίδεια   
 
α-5, β-1, γ-7, δ-6, ε-3
 
42. Να συμπληρώσετε τις παρακάτω περιόδους λόγου της Νέας Ελληνικής με το κατάλληλο    ομόρριζο (απλό ή σύνθετο) της λέξης του κειμένου που σας δίνεται, ώστε να ολοκληρωθεί ορθά το νόημά τους:

• κηδεστίας: Στην εκδήλωση του σχολείου προσκλήθηκαν οι γονείς και …………………………….. των μαθητών/τριών.

• κοινωνοῦμεν: Στις σχέσεις των ανθρώπων είναι απαραίτητη η ……………..................... .

• πατρίδα: Ο Ύμνος εις την Ελευθερίαν του Διονυσίου Σολωμού είναι ένα ……………………… ποίημα.

• ἔχθιστον: Οι σχέσεις μεταξύ αντίπαλων κρατών είναι  ....................

• συνεδρίῳ: Ο Σύλλογος Διδασκόντων θα .................... αύριο.

 
κηδεμόνες, επικοινωνία, πατριωτικό, εχθρικές, συνεδριάσει
 
43. Να βρείτε στο κείμενο που σας δίνεται μία ομόρριζη λέξη για καθεμία από τις παρακάτω λέξεις της Νέας Ελληνικής: μητρότητα, ακοινώνητος, αναιδής, ακουστικό, διαγωγή.
 
μητρότητα: μητρῴων
ακοινώνητος: κοινωνοῦμεν
αναιδής: αἰδούμενοι
ακουστικό: προσακούειν
διαγωγή: ἀπήγαγον
 
44. Να επιλέξετε από τη στήλη Β για καθεμία αρχαιοελληνική λέξη της στήλης Α την ορθή σημασία της σύμφωνα με το κείμενο του Ξενοφώντα:
 
Α                                 Β
1. κηδεστίας             α. συγγένεια εξ αγχιστείας
                                        β. κηδεμονία
2. αἰδούμενοι             α. συγχωρώ
                                        β. σέβομαι
3. πολιτεύεσθαι        α. κυβερνώ, διοικώ
                                        β. ζω ως πολίτης
4. προσακούειν         α. κρυφακούω
                                        β. ακούω επίσης
5. διεφέροντο            α. διαφωνώ
                                    β. είμαι διαφορετικός
 
1-α, 2-β, 3-β, 4-β, 5-α
 
45. Να επιλέξετε από τη στήλη Β για καθεμία αρχαιοελληνική λέξη της στήλης Α την ορθή σημασία της σύμφωνα με το κείμενο του Ξενοφώντα:
 
Α                                             Β
1. μυστῶν                              α. μυστικός
                                                β. αυτός που έχει εισαχθεί στα μυστήρια
2. κατασιωπησάμενος         α. σωπαίνω, ησυχάζω
                                                β. προκαλώ ησυχία
3. κοινῆς                                α. συνηθισμένη, κανονική
                                                β. που ανήκει σε πολλούς ή σε όλους
4. πείθεσθε                            α. υπακούω
                                                β. αλλάζω την γνώμη κάποιου
5. κερδέων                             α. ωφέλεια
                                                β. δόλια τεχνάσματα
 
1-β, 2-β, 3-β, 4-α, 5-α
 
46. Να επιλέξετε από τη στήλη Β για καθεμία αρχαιοελληνική λέξη της στήλης Α την ορθή σημασία της σύμφωνα με το κείμενο του Ξενοφώντα:
 
Α                                             Β
1. ἀποκτεῖναι                         α. σκοτώνω, φονεύω
                                                 β. ταλαιπωρούμαι μέχρι θανάτου
2. κακὸν                                 α. δύσμορφο, άσχημο
                                                β. δυστυχία, συμφορά
3. κοινωνοῦμεν                     α. συμμετέχω σε κάτι
                                                β. συναναστρέφομαι
4. αἰδούμενοι                         α. ντρέπομαι
                                                β. σέβομαι τη δυστυχία
5. πολεμοῦντες                     α. λογομαχώ
                                                β. μάχομαι
 
1-α, 2-β, 3-α, 4-α, 5-β
 
47. Να επιλέξετε από τη στήλη Β για καθεμία αρχαιοελληνική λέξη της στήλης Α την ορθή σημασία της σύμφωνα με το κείμενο του Ξενοφώντα:
 
Α                                             Β
1. ἀνοσιωτάτοις                     α. ανίερος, βέβηλος
                                                β. χωρίς νεκρικές τελετές
2. πολιτεύεσθαι                    α. κυβερνώ
                                                    β. ζω ως πολίτης
3. ἐπίστασθε                          α. γνωρίζω καλά
                                                β. έχω επιστημονική μόρφωση
4. ταπεινοὶ                             α. υπάκουος
                                                β. θλιμμένος
5. συνεδρίῳ                           α. συμβούλιο αντιπροσώπων
                                                β. χώρος συνδιασκέψεων
 
1-α, 2-β, 3-α, 4-β, 5-β
 
48. Να συμπληρώσετε τις παρακάτω περιόδους λόγου της Νέας Ελληνικής με ομόρριζα (απλά ή σύνθετα) του ρηματικού τύπου διεφέροντο, ώστε να ολοκληρωθεί ορθά το νόημά τους:

• Ασχολείται με το θέατρο και το χορό· αποτελούν τα κυριότερα  ………………………  της. 

• Η μετακίνηση των μαθητών/τριών στο θέατρο θα γίνει με τουριστικό ……………………… 

• Το έργο της ανάπλασης της πλατείας απαιτούσε πολλά χρήματα και γι’ αυτό θεωρήθηκε οικονομικά ………………………  από το Δημοτικό Συμβούλιο. 

• Η Σελήνη περιστρέφεται καθημερινά γύρω από τη Γη· είναι ο ………………………  της Γης.

• Η ανάθεση της εκδρομής δόθηκε στο πρακτορείο με την οικονομικότερη ……………………… .  

 
ενδιαφέροντα, λεωφορείο, ασύμφορο, δορυφόρος, προσφορά
 
«Τα θέματα προέρχονται και αντλήθηκαν από την πλατφόρμα της Τράπεζας Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας που αναπτύχθηκε (MIS5070818-Tράπεζα θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας για τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, Γενικό Λύκειο-ΕΠΑΛ) και είναι διαδικτυακά στο δικτυακό τόπο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) στη διεύθυνση (http://iep.edu.gr/el/trapeza-thematon-arxiki-selida)».